नासाचे अंतराळवीर Don Pettit रशियन अंतराळवीर Alexy Ovchinin आणी Ivan Vagner स्थानकात पोहोचले

 

 नासाचे अंतराळवीर Don Pettit रशियन अंतराळवीर Alexey Ovchinin आणि Ivan Vagner स्थानकात पोहोचल्यानंतर एकत्रित Welcome Ceremony दरम्यान लाईव्ह संवाद साधताना -फोटो -नासा संस्था 

नासा संस्था -12 सप्टेंबर

नासाचे अंतराळवीर Don Pettit रशियन अंतराळवीर Alexey Ovchinin आणी Ivan Vagner बुधवारी स्थानकात पोहोचले हे तिनही अंतराळवीर सहा महिने स्थानकात वास्तव्य करणार आहेत

बुधवारी 11 तारखेला सोयुझ MS-26 अंतराळयान ह्या तिनही अंतराळवीरांसह स्थानकात जाण्यासाठी अंतराळात झेपावले निघण्या आधी ह्या तिन्ही अंतराळविरांचे ऊड्डाणपुर्व अंतिम चेकअप करण्यात आले त्यांचे हेल्थ चेकअप,स्पेससुट फिटिंग आणी ईतर आवश्यक चेकअप करण्यात आले हे अंतराळवीर स्थानकात जायला निघाले तेव्हा ऊड्डाणस्थळी त्यांना निरोप द्यायला त्यांचे कुटुंबीय,मित्र आणि संस्थेतील प्रमुख हजर होते

सोयुझ अंतराळयान कझाकस्थानातील बैकोनुर येथील ऊड्डाण स्थळावरुन 12.23 p.m(EDT) वाजता स्थानकात जाण्यासाठी अंतराळात झेपावले आणी तीन तासांच्या अंतराळ प्रवासानंतर 3.32p.m.वाजता स्थानका जवळ पोहोचले त्यानंतर सोयुझ अंतराळयानाने  स्थानकाभोवती दोन फेऱ्या मारल्या

सोयुझ अंतराळयान स्थानकाच्या रशियन सेगमेंट मधील  Rassvet Module जवळ पोहोचल्यावर स्वयंचलित यंत्रणेने सोयुझ यान आणी स्थानक ह्यांच्यातील Hatching, Docking प्रक्रिया पार पडली आणी 5.50p.m.ला स्थानकाचे दार ऊघडताच तिनही अंतराळवीरांनी स्थानकात प्रवेश केला स्थानकात सद्या रहात असलेल्या अंतराळवीरांनी ह्या अंतराळवीरांचे स्वागत केले 

त्यानंतर काही वेळातच ह्या अंतराळविरांचा Welcome Ceremony पार पडला तेव्हा स्थानकातील सर्व अंतराळवीर एकत्र जमले होते रशियातील Mascow M.C.C येथील प्रमुखांनी आणि नासाच्या Huston तेथील संस्था प्रमुखांनी त्यांच्याशी लाईव्ह संवाद साधला ,"Space Flight Control Team च्या वतीने देखील तुम्ही स्थानकात सुरक्षित पोहोचल्याबद्दल अभिनंदन! आता स्थानकात अंतराळवीरांची संख्या खूप झाली आहे आणि तुम्हाला एकत्रित वास्तव्य करून संशोधन करावयाचे आहे काही दिवसात Space X Crew Dragon मोहिमेतील आणखी अंतराळवीर स्थानकात पोहोचतील ह्या साठी धैर्याची गरज आहे आम्हाला आशा आहे कि,तुम्ही हे कार्य यशस्वी करून सहा महिन्यांनी सुरक्षित पुन्हा पृथ्वीवर परत याल तुम्हाला स्थानकातील वास्तव्यासाठी शुभेच्छा !" त्या वेळी अंतराळवीर Don आणि Ovchinin ह्यांना तुम्ही इथे पोहोचल्यावर तुमच्या भावना काय आहेत असे विचारले तेव्हा त्यांनी आभार मानत आम्ही पुन्हा आमच्या ह्या दुसऱ्या घरी राहायला आलो आहोत आणि आम्हाला इथे राहायला आवडत हे घर सुंदर आहे!अद्भुत आहे! आणि आमची खूप दिवसांची इच्छा होती कि इथे खूप अंतराळवीरांसोबत वास्तव्य कराव आता आमची ती इच्छा पूर्ण होणार आहे म्हणून आम्ही आनंदित आहोत अशी प्रतिक्रिया व्यक्त केली 

आता स्थानकातील अंतराळवीरांची संख्या बारा झाली असुन हे अंतराळवीर नासाच्या मोहीम 71/72 मध्ये सहभागी होऊन तेथे सुरू असलेल्या संशोधनात सहभागी होतील आणी सहा महिन्याच्या वास्तव्यानंतर पृथ्वीवर परततील

अंतराळवीर Don Pettit आणी अंतराळवीर Alexey Ovchinin हे चवथ्यांंदा स्थानकात रहायला गेले असुन त्यांंची हि चवथी अंतराळवारी आहे आणी अंतराळवीर Ivan Vagner दुसऱ्यांंदा स्थानकात रहायला गेले असुन त्यांची हि दुसरी अंतराळवारी आहे

Boeing Star Liner अंतराळयान अंतराळवीरांविना स्वयंचलित यंत्रणेने स्थानकातून पृथ्वीवर सुरक्षित परतले

 

 

Boeing Star Liner अंतराळयान White Sand Space Harbor-New Mexico येथे पॅराशूटच्या साहाय्याने खाली उतरताना -फोटो नासा संस्था

 नासा संस्था -7 सप्टेंबर 

नासा आणि बोईंग कंपनीच्या Boeing Star Liner अंतराळयानाच्या Flight Test साठी नासाचे अंतराळवीर Sunita  Williams आणि Butch Wilmore जून मध्ये अंतराळस्थानकात राहायला गेले होते पण स्थानकात पोहोचल्यानंतर Star Liner अंतराळयानातील थ्रस्टर्समधून हेलियम वायू लीक होत असल्याने त्यांचे पृथ्वीवर परतणे लांबले होते 

अखेर Boeing Star Liner अंतराळयान स्वयंचलित यंत्रणेने सहा सप्टेंबरला पृथ्वीवर परतले New Mexico येथील White Sand Space Harbor येथे रात्री 10 वाजता (स्थानिक वेळ ) Star Liner अंतराळयान पॅराशूटच्या साहाय्याने सुरक्षितपणे खाली उतरले गेल्या तीन महिन्यांपासून हे अंतराळयान स्थानकात अडकले होते दोनवेळा Star Liner मानव विरहित स्थानकात पोहोचले होते त्या नंतर 5 जूनला तिसऱ्या Flight Test अंतर्गत Star Liner अंतराळवीरांना घेऊन स्थानकात पोहोचले होते

जून मध्ये जेव्हा Star Liner अंतराळयान स्थानकात पोहोचले तेव्हा Boeing आणि नासा संस्थेतील टीम प्रमुखांना यानातील थ्रस्टर्स मधून लिकेज होत असल्याचे लक्षात आले होते तेव्हा पासूनच टीम मधील इंजिनीअर्स थ्रस्टर्स दुरुस्तीसाठी सतत प्रयत्न करत होते आणि अंतराळवीरांच्या पृथ्वीवर परतण्यासाठी आणि यानाच्या दुरुस्तीसाठी वेगवेगळे उपाय शोधत होते अंतराळवीर Sunita Williams आणि Butch Wilmore देखील संस्थेतील टीमच्या नियमित मार्गदर्शनात स्थानकातुन थ्रस्टर्स दुरुस्तीसाठी प्रयत्न करत होते अखेर त्यांच्या प्रयत्नाला यश आले पण ह्या दोन्ही अंतराळवीरांच्या सुरक्षिततेसाठी Star Liner अंतराळयान ह्या दोधांशिवाय रिकामेच पृथ्वीवर परतले आहे

Star Liner अंतराळयान पृथ्वीवर सुरक्षित परतल्यावर नासा आणि Boeing co. मधील ह्या मोहिमेतील प्रमुखांना आनंद झाला  नासाच्या वॉशिंग्टन येथील  Associate Administrator (Space Operation mission) Ken Bowersox म्हणतात ,"आमच्या टीममधील सर्वांचा मला अभिमान वाटतो त्यांनी संपूर्ण Flight Test दरम्यान आणि आता अत्यंत कठीण परिस्थितीत अंतराळयान सुरक्षित पृथ्वीवर परत आणण्याची मोलाची कामगिरी यशस्वी केली आहे हे त्यांचे असामान्य कर्तृत्व कौतुकास्पद आहे जरी हे अंतराळयान अंतराळवीरांसह न येता रिकामेच परतले असले तरीही त्यांनी हि धोकादायक जबाबदारी कुशलतेने पार पाडली आहे अखेर अंतराळयान सुरक्षित पृथ्वीवर आणण्यात ते यशस्वी ठरले त्या मुळे भविष्यकालीन व्यावसायिक अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीरांच्या नियमित  प्रवासासाठी ह्या यानाला अंतिम मान्यता देण्यासाठी नासा संस्था प्रयत्न करेल!" 

अंतराळयान सुरक्षित पृथ्वीवर परतल्यावर नासाचे मॅनेजर Steve Stich -(Commercial Crew Program) ह्यांनी देखील प्रतिक्रिया व्यक्त केली ते म्हणाले," नासाच्या व्यावसायिक अंतराळ मोहिमेअंतर्गत अंतराळविरांना स्थानकात नेण्या आणण्यासाठी अंतराळयानाच्या Flight Test ची गरज असते त्या नंतरच अंतराळयानाच्या नियमित वापराला अंतिम परवानगी दिली जाते आता Star Liner स्थानकातून स्वयंचलित यंत्रणेने सुरक्षित अंतराळ प्रवास करून  पृथ्वीवर परतले आहे त्यामुळे आम्ही आनंदित झालो आहोत !'

आता नासा संस्थेतील तज्ञ ह्या अंतराळ यानाच्या Launching पासून परत पृथ्वीवरच्या Landing पर्यंतच्या अंतराळ प्रवासाच्या Dataचे निरीक्षण करतील आणी ह्या यानाची कार्यक्षमता चेक करतील त्या नंतर नासा संस्था Boeing Star Liner च्या अंतराळवीरांसह नियमित अंतराळ प्रवासाला अंतिम मान्यता देईल !" तोवर नासाच्या Florida येथील Kennedy Space Center मध्ये Boeing Star Linerतज्ज्ञांच्या देखरेखीत ठेवण्यात येईल 

अंतराळवीर Sunita Williams आणि Butch Wilmore अंतराळ मोहीम 71-72च्या अंतराळवीरांसोबत फेब्रुवारी 2025 पर्यंत स्थानकात वास्तव्य करतील आणि स्थानकात सुरु असलेल्या संशोधनात सहभागी होतील आणि Space X Crew -9 मोहिमेतील Crew Dragon मधून पृथ्वीवर परततील

Blue Origin च्या NS-26 मोहिमेतील अंतराळप्रवासी अंतराळ पर्यटन करून परतले

 

 Blue Origin NS -26 मोहिमेतील अंतराळ पर्यटक -फोटो -Blue Origin

Blue Origin -30 ऑगस्ट

Blue origin च्या NS-26 मोहिमेतील सहा अंतराळप्रवासी 29 ऑगस्टला अंतराळ पर्यटन करून परतले ह्या मोहिमेत Nicolina Elrick,Rob Ferl,Eugene Grin,Dr.Eiman Jahangir,Karsen kitchen आणी Ephraim Robin हे सहा नागरिक सहभागी झाले होते Karsen सगळ्यात लहान आहे त्या मुळे आता कमी वयात अंतराळ पर्यटन करणारी तरुणी म्हणून तिची विक्रमी नोंद झाली आहे

हे सहाही अंतराळ प्रवासी 29 ऑगस्टला सकाळी 8.07 मिनिटाला Blue Origin च्या New Shepard अंतराळ यानातुन अंतराळ पर्यटनासाठी निघाले आणी 8.19 मिनिटात अंतराळ पर्यटनाचा अनुभव घेऊन पृथ्वीवर परतले  New Texas येथील Blue Origin च्या उड्डाण स्थळावरून ह्या सहा अंतराळ प्रवाशांसह New Shepard अंतराळयान रॉकेटच्या साहाय्याने अंतराळात जाण्यासाठी आकाशात झेपावले आणी अत्यंत वेगाने काही वेळातच अंतराळातील 62 मैल (100k.m.) अंतरावरील पृथ्वी आणी अंतराळ ह्या मधील सिमारेषे जवळ (कर्मन )पोहोचले आणि अंतराळ यान काही सेकंदात कर्मन रेषा पार करून अंतराळात प्रवेशले 

ह्या सहाही प्रवाशांनी अंतराळ पर्यटनातील ह्या अंतराळ प्रवासाचा आनंद लुटला त्यांनी New Shepard अंतराळ यानाच्या खिडकीतून खाली पृथ्वीवर पहाण्याचा आनंद घेतला आणी यान अंतराळात प्रवेशताच यानातील मोकळ्या जागेत वजन रहित अवस्थेत तरंगण्याचा आनंद लुटला 

 

 Blue Origin च्या अंतराळ पर्यटकांसाठी तयार करण्यात आलेला NS-26 Patch - फोटो -Blue Origin

संशोधक Rob ferl ह्यांना नासाच्या केनेडी स्पेस सेंटर मधून Arabidopsis Thaliana ह्या झाडाचे रोप संशोधनासाठी देण्यात आले होते हे रोप Ferl  ह्यांनी KFT Fixation tube मध्ये ठेऊन सोबत नेले आणी प्रवासा दरम्यान ह्या रोपाच्या जिन्समधील बदलांचे निरीक्षण नोंदवले त्याच वेळी पृथ्वीवर नासा संस्थेतील शास्त्रज्ञ Anna Lisa ह्या देखील ह्या संशोधनात सहभागी झाल्या आणि त्यांनी अंतराळ प्रवासा दरम्यान Ferl ह्यांच्या Activities वर आणी KFT वर नियंत्रण ठेऊन चार वेळा रोपाला सक्रीय केले Ferl ह्यांनी ह्या आठ ट्यूब्स त्यांच्या कमरेवरील पट्ट्याला बांधल्या होत्या पृथ्वीवरून अंतराळातील ऊड्डाणापासुन अंतराळ प्रवासातील चार टप्प्यात ह्या रोपामध्ये होणाऱ्या बदलांचे निरीक्षण त्यांनी नोंदवले ह्या रोपांमधील जीन्सवर अंतराळातील वातावरणात  काय बदल होतो झीरो ग्रव्हिटिला रोप कसे प्रतिसाद देते ह्यावर ते संशोधन करत आहेत परतल्यावर त्यांनी प्रतिक्रिया व्यक्त केली तेव्हा ,"हा प्रवास माझ्यासाठी आनंददायी होता अंतराळप्रवासा दरम्यान संशोधन करण्याची अशी संधी मला ह्या आधी मिळाली नव्हती हा अनुभव माझ्यासाठी अमूल्य होता मी कित्येक तास,आठवडे महिने सतत ह्या साठी व्यतीत केले होते अखेर माझ्या अपेक्षे प्रमाणे त्यात यश मिळाले ह्या पेक्षा सुंदर अनुभव दुसरा कुठला असु शकतो!" आता नासाचे शास्त्रज्ञ ह्या बदलांचे निरीक्षण नोंदवुन त्यावर सखोल संशोधन करतील

हे सर्व पर्यटक अंतराळ प्रवास करून New Shepard अंतराळयानातून West Texas येथील वाळवंटात पॅराशूटच्या साहाय्याने खाली उतरले तेव्हा त्यांचे नातेवाईक मित्र त्यांना भेटण्यासाठी तेथे हजर होते सारेच जण अंतराळ प्रवासा नतंर आनंदित झाले होते Nicolina सर्वात आधी अंतराळयाना बाहेर आल्या आणि त्यांनी मी अंतराळात जाऊन आले असे म्हणत आनंदाने हात उंचावला त्या नंतर एकामागून एक अंतराळ पर्यटक बाहेर आले आणि साऱ्यांनीच आम्ही अंतराळात खरेच जाऊन आलो आमचा प्रवास आनंददायी आणि अविस्मरणीय होता अशी प्रतिक्रिया व्यक्त केली karsen हिला भेटायला आलेल्या तिच्या वडिलांनी मला माझ्या मुलीचा अभिमान वाटतोय अंतराळ प्रवास करण्याचे तीचे स्वप्न पुर्ण झाले अशी प्रतिक्रया व्यक्त केली 

त्या नंतर ह्या सर्व अंतराळ पर्यटकांना त्यांच्या साठी खास तयार करण्यात आलेला NS -26 Patch देण्यात आला आणि ते आता अंतराळवीर पर्यटक झाल्याचे जाहीर करण्यात आले

New Shepherd अंतराळयानाने आजवर सातवेळा सामान्य नागरिकांना अंतराळ पर्यटन घडवले असुन आता आठव्यांदा ह्या सहा नागरिकांना अंतराळ पर्यटन घडवले आहे आजवर 43 नागरिकांनी Blue Origin च्या New Shepard अंतराळयानातून अंतराळ प्रवासाचा आणि अंतराळ  पर्यटनाचा आनंद घेतला आहे New Shepard अंतराळ यानाची हि 26 वी यशस्वी अंतराळ मोहीम आहे 

 

Boeing Star liner अंतराळयान अंतराळवीरांविना पृथ्वीवर परतणार

 

नासाच्या Houston येथील Johnson Space Center मध्ये नासाचे Administrator Bill Nelson आणि Boeing  संस्थेतील प्रमुख Boeing Star Liner यानाच्या पृथ्वीवर परतण्यासाठी घेतलेल्या मीटिंग दरम्यान -फोटो -नासा संस्था

नासा संस्था - 25 ऑगस्ट

नासाचे अंतराळवीर Sunita Williams आणि Butch Wilmore जून महिन्यात Boeing Star Liner अंतराळयानाच्या Flight Test अंतर्गत एक आठवड्याच्या वास्तव्यासाठी स्थानकात गेले होते पण स्थानकात पोहोचल्यानंतर त्यांच्या यानातील थ्रस्टर्स मधून हेलियम लीक होत असल्याचे त्यांच्या लक्षात आल्यामुळे त्यांचे पृथ्वीवर परतणे लांबले आता हे दोन्हीही अंतराळवीर फेब्रुवारी पर्यंत स्थानकात वास्तव्य करणार असून Boeing Star Liner अंतराळयान रिकामेच पृथ्वीवर परतणार आहे नासा आणि Boeing star Liner संस्थेतील प्रमुखांनी शनिवारी घेतलेल्या मिटिंग नंतर अंतराळवीरांच्या सुरक्षिततेसाठी हा निर्णय घेतला आहे सध्या हे दोन्ही अंतराळवीर नासाच्या मोहीम 71-72 च्या अंतराळवीरांसोबत स्थानकात सुरु असलेल्या संशोधनात सहभागी झाले आहेत शिवाय ह्या वास्तव्यादरम्यान Boeing Star Liner यानातील System Testing आणि Data Analysisची माहिती गोळा करीत आहेत 

नासाचे Administrator Bill Nelson म्हणतात,आम्ही अंतराळवीर Sunita Williams आणि Butch Wilmore ह्यांना सुरक्षिततेला महत्व देत  त्यांना Star liner अंतराळयानातून पृथ्वीवर परत न आणण्याचा निर्णय घेतला आहे अंतराळ प्रवास आता नियमित आणि सुरक्षित झाला असला तरीही नव्या अंतराळ यानातून अंतराळ प्रवास करणे रिस्की असते कारण Test  Flight नियमित नसते आणि सुरक्षितही नसते मी नासा आणि Boeing संस्थेतील टीमचा आभारी आहे त्यांनी उत्तम काम केले आहे सप्टेंबर महिन्यात Star Liner अंतराळयानाला पृथ्वीवर रिकामेच परत आणण्यात येईल

जूनमध्ये जेव्हा हे अंतराळयान स्थानकात पोहोचले तेव्हा Boeing आणि नासा संस्थेतील टीम प्रमुखांना यानातील थ्रस्टर्स मधून लिकेज होत असल्याचे लक्षात आले होते तेव्हा पासूनच टीम मधील इंजिनीअर्स थ्रस्टर्स दुरुस्तीसाठी सतत प्रयत्न करत आहेत आणि अंतराळवीरांच्या पृथ्वीवर परतण्यासाठी आणि यानाच्या दुरुस्तीसाठी वेगवेगळे उपाय शोधत आहेत  अंतराळवीर Sunita Williams आणि Butch Wilmore दोघेही संस्थेतील टीमच्या नियमित मार्गदर्शनात स्थानकातुन थ्रस्टर्स दुरुस्तीसाठी प्रयत्न करत आहेत 

अशा परिस्थितीत Star liner अंतराळयानातून अंतराळवीरांना पृथ्वीवर आणणे त्यांच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने धोकादायक आहे त्या मुळे हा निर्णय घेण्यात आला असे नासाच्या Space Flight Operation मोहिमेचे Associate Administrator Ken Bowersox म्हणतात,हा निर्णय घेणे आमच्यासाठी सोपे नव्हते पण आम्ही सखोल चर्चेअंती हा निर्णय घेतला आम्ही नेहमीच अंतराळवीरांच्या सुरक्षिततेला महत्व देतो Boeing Star Linerअंतराळयान अद्ययावत यंत्रणेने युक्त आणि स्वयंचलित आहे त्यामुळे स्थानकातून पृथ्वीवर रिकामे परत आणताना काही समस्या येणार नाही Boeing Star Liner अंतराळ यानाच्या अंतराळ प्रवासा दरम्यान आणि स्थानकात पोहोचल्यावर ह्या दोन्ही अंतराळवीरांनी महत्वपूर्ण माहीती गोळा केली आहे शिवाय ह्या यानाने स्थानकात स्वयंचलित यंत्रणेने Hatching आणि Docking प्रक्रिया यशस्वी केल्या मुळे यानाची कार्यक्षमता समजली आहे आता पृथ्वीवर परतताना देखील अंतराळयान स्वयंचलित यंत्रणेने स्थानकाबाहेर पडेल पृथ्वीवर परतताना अंतराळ प्रवासादरम्यान आम्ही आणखी माहिती मिळवू  या आधी दोनवेळा Star liner अंतराळयान स्थानकात जाऊन आले आहे त्या नंतरच Star Liner अंतराळयान अंतराळवीरांना घेऊन स्थानकात पोहोचले होते पण अचानक थ्रस्टर्स मधून लीकेजची समस्या उद्भवली ह्या Flight test आधी ऐनवेळी उद्भवलेल्या समस्येवर मात करूनच अंतराळयान स्थानकात पोहोचले होते

येत्या काही आठवड्यात दोन्ही संस्थेतील तज्ञ ह्या अंतराळवीरांच्या पृथ्वीवर परतण्यावर चर्चा करतील हे दोन्ही अंतराळवीर Space X Crew Dragon मधून इतर दोन अंतराळवीरांसोबत पृथ्वीवर परततील त्या साठी Dragon मध्ये त्यांच्या बसण्यासाठीच्या सिट्सची आणि स्पेससूटसची व्यवस्था करण्यात येईल

नासाच्या Deep Space Food Challenge स्पर्धेतील अंतिम विजेत्यांची नावे घोषित

 

 नासाच्या Deep Space Food Challenge स्पर्धेतील विजेत्या Interstellar टीममधील France,Texax आणी Florida येथील सहभागी सदस्य -फोटो -नासा संस्था

 नासा संस्था -20 ऑगस्ट 

भविष्यकालीन दूरवरच्या अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीर आणि अंतराळ स्थानकातील अंतराळवीरांना पौष्टिक,सकस आणि चविष्ट अन्न निर्मिती करता यावी ह्या साठी आणी पृथ्वीवरील धान्य ऊत्पादन तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी नासा संस्था आणी कॅनडीयन स्पेस एजन्सी (C.SA) ह्यांनी Deep Space Food Challenge स्पर्धा जाहीर केली होती ह्या स्पर्धेत धान्य निर्मितीची नाविन्यपूर्ण पध्दत विकसित करण्याची संधी देण्यात आली होती 

ह्या स्पर्धेत अंतराळवीरांच्या निरोगी आरोग्यासाठी त्यांना जीवनसत्त्वयुक्त सकस आणी पौष्टिक अन्न ऊत्पादन संशोधनाची संधी जाहीर करण्यात आली होती हे अन्न ऊत्पादन कमी साहित्य,कमी पाणी वापरून,कमी जागेत करता येणे आवश्यक होते स्थानकातील झीरो ग्रव्हिटित सगळ्या वस्तू तरंगत असल्याने आणी तीथे पाणी नसल्याने पाणी कमी प्रमाणात वापरणे आवश्यक असते तेथे पाणी देखील थेंबाच्या स्वरूपात तरंगते त्यामुळे तेथे पदार्थ बनवणे अशक्यच ह्या बाबी लक्षात घेऊन ह्या समस्यावर मात करून धान्य ऊत्पादन निर्मितीची नवीन विकसीत पध्दत सादर करणे आवश्यक होते हे संशोधित नवीन धान्य उत्पादनाचे तंत्रज्ञान भविष्यकालीन अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीरांसाठी उपयुक्त ठरणार आहे 

 हि स्पर्धा 2021 मध्ये  जाहीर करण्यात आली होती ह्या स्पर्धेला जगभरातुन उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला 32 देशातील 300 स्पर्धकांनी ह्यात भाग घेतला आणि त्यांनी नाविन्यपूर्ण अन्न उत्पादन प्रणाली सादर केल्या त्यातुन ह्या  Deep Space Food Challenge साठी आवश्यक असलेल्या सर्व बाबीची पूर्तता करणाऱ्या स्पर्धकांची तीन टप्प्यात निवड करण्यात आली ह्या स्पर्धकांचे विकसित अन्न तत्रंज्ञानाचे निरीक्षण नोंदवून अंतिम टप्प्यात चार विजेत्या अमेरिकन टीमची नावे घोषित करण्यात आली 

2023 मध्ये ह्या स्पर्धेच्या दुसऱ्या टप्प्याला सुरवात झाली Methuselah Foundation आणि Ohio State University ह्यांच्या सहकार्याने दोन महिने ह्या निवड झालेल्या विकसित अन्न प्रणालीची चाचणी Ohio University च्या कॅम्पस मधील विद्यार्थ्यांच्या निरीक्षणात करण्यात आली ह्या विद्यार्थ्यांनी ह्या दोन महिन्यांच्या कालावधीत निवड झालेल्या ह्या नाविन्यपूर्ण अन्न तंत्रज्ञानाची संशोधित माहिती गोळा केली ह्या दरम्यान त्यांनी ह्या अन्न प्रणालीची नियमित उत्पादन क्षमता,उत्पादनाचा कालावधी पोषकता आणि टिकाऊपणा ह्याचे निरीक्षण नोंदवले ह्या प्रणालीद्वारे पिकवलेले अन्न व भाजीपाल्याची सकसता,जीवनसत्वयुक्तता,सुरक्षितता आणि स्पर्धेतील इतर बाबींची पुर्तता तपासली त्या नंतर त्यांनी ह्या उत्पादित अन्नाची चव चाखून रुचकरता जाणून घेतली आणि सखोल निरीक्षणाअंती हि संशोधित माहिती जजेसच्या टिमकडे अंतिम निवडीसाठी पाठविली ह्या संशोधनासाठी Ohio Universityला नासा संस्थेतर्फे अर्थसहाय्य देण्यात आले

शेवटचा तिसरा टप्पा पंधरा आणि सोळा ऑगस्टला Ohio University Form Bureau मधील 4-H center ground मध्ये झालेल्या दोन दिवसीय Networking & Learning Summit कार्यक्रमात पार पडला ह्या कार्यक्रमात विजेत्या स्पर्धकांचे संशोधीत अन्न तंत्रज्ञान आणी ऊत्पादित अन्नाचे प्रदर्शन भरवण्यात आले त्यासाठी ह्या स्पर्धेत सहभागी सर्व स्पर्धकांना आमंत्रित करण्यात आले तसेच नासा संस्थेतील मान्यवर,ऊद्योजक,अन्नप्रक्रिया ऊद्योगातील मान्यवर व सेलीब्रिटी शेफ देखील ह्या कार्यक्रमा साठी आमंत्रित होते ह्या सर्वांनी ह्या विजेत्या स्पर्धकांशी संवाद साधुन त्यांच्या ऊत्पादित पदार्थांची चव चाखली आणी सुरक्षिततेची पहाणी केली आणी त्या विषयीची माहिती जाणून घेतली  कार्यक्रमात  सेलीब्रिटी शेफ आणी Cookbookचे लेखक Tyler Florence देखील ऊपस्थित होते त्यांनी ह्या अंतीम निवड झालेल्या स्पर्धकांशी संवाद साधला त्यांच्या ऊत्पादित अन्नपदार्थाची माहिती घेऊन चव चाखली त्या नंतर जजेसच्या टिमने अंतीम विजेत्या स्पर्धकांची नावे घोषित केली आणी कार्यक्रमाच्या शेवटी त्यांना बक्षीसाची रक्कम देण्यात आली

ह्या स्पर्धेत पहिले बक्षीस अमेरिकेतील Merritt Island Florida मधील Interstellar Lab च्या प्रमुख Barbara Belvisi ह्यांंना मिळाले त्या लघु ऊद्योजक आहेत त्यांच्या अनेक पर्यावरण पुरक ग्रीन हाऊसच्या शाखा आहेत त्यात त्या आरोग्यदायी पर्यावरण पुरक फळभाज्या व पोषक अन्न निर्मिती करतात त्यांच्या संशोधीत विकसित अन्न तत्रंज्ञान प्रणाली मध्ये सुक्ष्म पोषक घटकांचा समावेश असलेल्या ताज्या हिरव्या भाज्या,मायक्रो ग्रीन,मायक्रो न्युट्रिअंट रोपवाढीसाठीच्या खत निर्मितीसाठी आवश्यक किटक निर्मितीच्या अन्न ऊत्पादन यंत्रणेचा समावेश आहे त्यांना नासा संस्थेतर्फे 750,000 $ चे बक्षीस देण्यात आले

Nolux of Riverside आणी SATED ह्या  दोन ऊपविजेत्यांना 250,000 $चे बक्षीस देण्यात आले Nolux टिमने Robert Jinkerson च्या नेतृत्वात कृत्रीम Photosynthesis System तयार केली ह्या कृत्रिम प्रकाश सिस्टीम यंत्रणेद्वारे  वनस्पती विपरीत परिस्थितीत सुर्यप्रकाशाच्या अभावात आवश्यक अन्न निर्मिती करू शकतात 

SATED संस्था Jim Sears ह्यांची स्वतःची आहे त्यांनी सुरक्षित,जिवनसत्वयुक्त पोषक अन्न तयार केले आहे त्यांनी अनेक प्रकारचे Customizable अन्नपदार्थ निर्मित केले आहेत त्यात Peach Cobbler,Pizza चा समावेश आहे त्यांनी तयार केलेले अन्नपदार्थ अग्नीरोधक आणी दिर्घकाळ टिकणारे आहेत ह्या संस्थेला Cookbook चे लेखक Tyler Florence ह्यांनी वैयक्तिक बक्षीस दिले

याशिवाय नासा संस्थेने सौर ऊर्जेवर तयार केलेल्या अन्नपदार्थ बनवणाऱ्या International टिमला बक्षीस दिले आहे Finland मधील Lappaeenranta ह्या संस्थेतील टिमने Gas Fermentation System वापरून Single Cell Protein निर्मिती केली आहे 

ह्या सर्व विजेत्याचे नासा संस्थेतील मान्यवरांनी अभिनंदन केले ह्या Deep Space Food स्पर्धेच्या आयोजक आणि नासाच्या Marshall Space Flight Center च्या मॅनेजर Angela Herbelt म्हणतात,नासाने कॅनडीयन स्पेस एजन्सी सोबत प्रथमच अशी स्पर्धा आयोजित केली त्यामुळे जगभरातील सर्जक वृत्तीचे नागरिक एकत्र आले त्यांना  कल्पकतेने नाविन्यपूर्ण विकसित अन्न तत्रंज्ञान सादर करण्याची प्रेरणा मिळाली ह्याचा ऊपयोग भविष्यकालीन अंतराळवीरांना त्यांच्या परग्रहावरील वास्तव्यात होईल तसेच जगभरातील दुर्गम भागात जिथे सततच्या नैसर्गिक आपत्तीमुळे पुरेसे जिवनसत्वयुक्त अन्न मिळत नाही त्यामुळे त्यांना रोगाशी सामना करावा लागतो अशा लोकांना देखील होईल हे स्पर्धेक आमच्या मोहिमेत सहभागी होऊन आम्हाला अंतराळविश्वातील संशोधनास मदत करत आहेत त्यामुळे आम्ही देखील प्रेरित झालो आहोत

अंतराळवीर Sunita Williams आणी Tracy Dyson ह्यांनी Womens Engineers Society सोबत साधला लाईव्ह संवाद

 

नासाची अंतराळवीर Sunita Williams आणी Tracy Dyson स्थानकातून लाईव्ह संवाद साधताना-फोटो नासा संस्था

नासा संस्था - 17 ऑगस्ट

नासाच्या Huston Space Station येथून मागच्या आठवड्यात Women's Engineer Society च्या अध्यक्ष Karen Roth ह्यांंनी अंतराळवीर Sunita Williams आणी Tracy Dyson ह्यांच्याशी लाईव्ह संवाद साधला त्या वेळी सोसायटीतील ईतर मान्यवर व नासा संस्थेतील प्रमुख मान्यवर ऊपस्थित होते सुरवातीला अंतराळवीरांचे आभार मानुन संवादाला सुरुवात झाली

Hello! कसे आहात आम्ही तुम्हाला प्रश्न विचारणार आहोत काही प्रश्न सोशल मिडिया वरून आले आहेत तुम्ही दोघी कसे आहात ? सुनिता तुझ्या 26 वर्षांच्या कारकीर्दित तुला अंतराळ विश्वात  काय बदल जाणवतात कोणता नवा बदल तुला आवडला?

-अंतराळवीर सुनिता आणी ट्रेसी 

Thank You ! आम्ही ठिक आहोत !  हा प्रश्न आमच्यासाठी खूप छान आहे माझी आणि ट्रेसीचे अंतराळ करीअर सोबतच सुरु झाली आम्ही दोघींनी एकत्रच Interview दिला थोड्याफार फरकाने आमच सिलेक्शनही झाल ट्रेनींगमध्ये आम्ही सोबतच होतो ईंजीनिअरिंग मध्ये सुरवातीला पुरुषांच वर्चस्व होत पण मी ठरवल होत कि,आपण आपला job करायचा आणी आपल काम चांगले करण्याचा प्रयत्न करायचा ह्या पंचवीस वर्षात अंतराळविश्वात खूप चांगले बदल झाले आधी अंतराळ स्थानकातील वास्तव्यात खूप कमी महिलांचा स्पेसवॉक मध्ये सहभाग असायचा आता त्या सहजतेने Spacewalk करतात अंतराळवीरांच्या ट्रेनिंगमध्ये स्पेसवॉकही शिकवल्या जातो त्या मुळे स्पेससुट वजनदार आणी मोठ्या साईजचा असला तरीही आम्ही तो घालून सहजतेने स्पेसवॉक करु शकतो आणी हा मोठा महत्त्वपुर्ण बदल आहे शिवाय भविष्यकालीन अंतराळ मोहिमेतील अंतराळयानाची रचना नाविन्यपूर्ण करताना त्यातून कमी ऊंचीचे अंतराळवीर प्रवास करू शकतील त्यांनाही स्पेसवॉक,मुनवॉक करता येईल असा बनविण्याचा प्रयत्न सुरु आहे हे बदल निश्चितच स्वागतार्ह आहेत

- ट्रेसी तुझ काय मत आहे तुझ्या पहिल्या अंतराळ मोहिमेतील ट्रेनिंगमधला आणि अंतराळ स्थानकात जास्ती दिवस वास्तव्य करतानाचा अनुभव कसा आहे ?

सुनीता म्हणाली तसेच स्पेसवॉक बद्दलचे माझेही मत आहे तो असा एरिया आहे जीथे काम करायला मला देखील आवडत मला अंतराळवीर Doug Whee lock  सोबत अचानक स्पेसवॉक साठी बाहेर पडाव लागल होत तेव्हा मला कळाल कि,स्पेसवॉकची  तयारी आधीपासूनच करावी लागते  स्पेसवॉक करताना अचानक समस्या आली त्यावर त्वरित मात करून समस्या सोडवावी लागते Aircraft उड्डाणाच्या वेळी Navy Aviation Training मध्ये जस अननुभवी वैमानिकाला एकट्याने विमान उड्डाण शिकवल जात तसच इथे अंतराळात स्पेसवॉक करतानाचा अनुभव असतो ऐनवेळी आलेल्या समस्यांना सामोरे जाताना आपल कौशल्य कामी येत सगळ्याच अंतराळवीरांना प्रत्यक्ष स्थानकाबाहेर जाऊन स्पेसवॉक करण्याचा अनुभव नसतो पण नंतर हळूहळू ते शिकतात मला माझा Space Flight आणि Aircraft Trainingचा अनुभव कामी आला 

-तुम्हा दोघींचं प्रेरणास्थान कोण आहे तुम्हाला अंतराळवीर होण्यासाठी कोणी प्रेरित केल ?

सुनीता -प्रायमरी टीचर,माझे आता पर्यंतचे मित्र पण खरी प्रेरणा देणारे माझे आईवडील आहेत आम्ही दोघी खूप वर्षांपासून एकमेकांना ओळखतो आमचे रोल मॉडेल सारखेच आहेत माझे वडील भारतातून इथे आले आणि करिअरमध्ये बिझी झाले त्यांचं द्येय साध्य करण्यासाठी त्यांनी अथक प्रयत्न केले ते एक प्रथितयश डॉ आणी Neuro Scientist आहेत माझी आई पण Athleticआहे मी जर तिला मला एखादी गोष्ठ जमत नाही अस सांगितल तर ती म्हणायची का जमणार नाही तू आधी प्रयत्न तर कर त्याची कारण शोध तुला नक्की जमेल माझ्या वडीलांनी त्यांचं द्येय साध्य केल त्यांच्या कडून मला प्रेरणा मिळाली मी आतापर्यंत तेच केलय आणि यशस्वी झालेय त्यांच्या कडून  जिद्द आणि चिकाटीने यश मिळवायला शिकले

ट्रेसी -माझही तसच आहे माझी आई पण असच म्हणायची तुला नक्की जमेल तु आधी करून तर पहा आता नाही तर कधीच नाही तू प्रयत्न तर कर माझ्या वडीलांनी  Mechanical Work ,Electrical Car Work करताना Construction Work करताना शिकवलेल टेक्निक मला प्रेरणादायी ठरल मी आणि सुनीता कॉलेज फ्रेंड आहोत Athletes आहोत सुनी Marathon दौड मध्ये भाग घ्यायची ती बुटही न घालता रनिंग करायची तेव्हा तिथे तीची आई हजर असायची आणी माझ्यासाठी वडील मी रनिंगची practice करायची तेव्हा माझे वडील माझ्या मागे Car drive करत यायचे आणी मी जेव्हा Long Bike ride साठी जायचे तेव्हा माझी आई हायवेवर मला भेटायला यायची अशा अनेक गोष्टी आहेत जिथे आम्हाला आमच्या आईवडीलांनी सपोर्ट केलय साथ दिलीय त्यांनी आम्हाला प्रेम दिल आणी ध्येय साध्य करण्याचा आत्मविश्वास दिलाय 

-तुम्ही ईंजीनिअरिंगमध्ये शिकलेल ज्ञान तिथे उपयोगी पडत का ?विषेशतः स्थानकात संशोधन करताना,अद्ययावत यंत्रणा हाताळताना ? हा प्रश्न सोशल मीडियावरुन अनेकांनी विचारलाय

सुनीता -इथे अद्ययावत यंत्रणा असल्याने संशोधन करताना त्याचा फारसा ऊपयोग होत नसला तरीही ईथे कॉलेजमध्ये शिकताना आलेल्या काही समस्या आम्ही कशा सोडवल्या ते आठवतो आमच्या प्रोफेसरांची कठीण प्रश्न सोडवण्याची पध्दत ईथे कामी येते 

ट्रेसी- मला रिसर्च करतानाची आठवण झाली व्हॅक्युम चेंबरमध्ये अद्ययावत यंत्रणा आणि लेसर प्रणाली असलेल्या   लॅबमध्ये अत्यंत महत्वपूर्ण संशोधन करताना अडचण आली मला काही केल्या जमेना तेव्हा मी माझ्या वडिलांना फोनवर सांगितल तेव्हा त्यांनी V चा आकार सांंगीतला मी खूप प्रयत्न केले तेव्हा मला  त्यांच्या बोलण्याचा अर्थ समजला त्यांना प्रयत्न कर मग जमेलच असं म्हणायच होत मी प्रयत्न केला आणि ते काम सहजतेने जमल ईथे एखादे अद्ययावत ऊपकरण हाताळताना यंत्रणेत समस्या ऊद्भवल्यास मला वडिलांनी शिकवलेल्या टेक्निकचा ऊपयोग होतो ईथल स्थानकातल वातावरण आणी पृथ्वीवरच वातावरण वेगळ आहे ईथे काही समस्या आली तर बुद्धीचा वापर करून आपल्यालाच त्याच निराकरण कराव लागत नासा संस्थेतील प्रमुख मार्गदर्शन करतात पण काम आम्हालाच कराव लागत त्यामुळे प्रत्यक्ष शिक्षण आणी अनुभव ह्यात फरक असतो 

 सुनिता- मला नेहमी विचारल जात स्थानकातील वातावरण विपरीत असताना तिथे ईतक्या समस्या असताना तुला तिथे जायला का आवडत आमच्या दोघींची हि तिसरी अंतराळवारी आहे मी स्थानकात प्रवेश केला तेव्हा तिथे स्वागताला ट्रेसी हजर होती मला खूप आनंद झाला तिला भेटल्याचा ईथल्या झीरो ग्रॅग्व्हिटित एका टोकापासून दुसऱ्या टोकापर्यंत तरंगत जाता येत वर खाली ऊलट सुलट तरंगण्याचा आनंद नव्याने अनुभवताना मजा येते स्थानकाच्या बाहेर अंतराळात स्पेसवॉक साठी जाता येत हे सार पृथ्वीवर करता येत नाही स्थानकाच्या खिडकीतून खाली पृथ्वीकडे पहाताना नवा आनंद मिळतो नवा दृष्टीकोन मिळतो पहिल्यांंदा स्थानकात प्रवेश केला तेव्हा सुरुवातीला सार कठीण गेल होत पाण्याची समस्या,खाण्याची समस्या जाणवायची विशेषतः जेव्हा स्थानक समुद्राच्या वरुन जाताना आणी पृथ्वीवर ढगाळलेल वातावरणात पाऊस पडण्याची शक्यता असताना वाटायच आता आपण पृथ्वीवर असतो तर बाहेर पडून पावसात भीजलो असतो ईथे पाऊस पडत नाही केस धुण्यासाठी शॉवर  नसतो खूप कमी पाण्यात सार करताना पाण्याच्या थेंबाच महत्त्व कळत पृथ्वीवरच्या वातावरणातील पाणी,वायू,जमीनीच महत्त्व कळत आणी ते वाचवण्यासाठी पर्यावरण रक्षणाची आवश्यकता प्रकर्षांने जाणवते 

ट्रेसी - ईथल्या झीरो ग्रव्हिटित वास्तव्य करताना ऊलट,सुलट होताना आपले विचार पण बदलतात आम्ही क्लिन होतो,फ्रेश होतो ईथे पहिल्यांंदा आल्यावर सुनिता म्हणाली तस पाण्याची समस्या जाणवली खाण्याची समस्या जाणवली तेव्हा वाटल होत आपण येताना थोडे जास्तीचे चॉकलेटस आणायला हवे होते ईथुन खाली पहाताना पृथ्वीच महत्त्व कळत सृष्ठिच महत्त्व कळत ईथे तिची ऊणीव जाणवते पृथ्वीवर जीवन आहे त्याच रक्षण करण आवश्यक आहे त्या साठी आपापसात न भांडता एकत्रितपणे प्रयत्न करयला हव ईथे स्थानकात काही समस्या ऊद्भभवली तर आम्ही सर्वजण एकत्र येऊन ती सोडवतो पृथ्वीवरुन नासा संस्थेतील टिम आम्हाला मार्गदर्शन करते तसच पृथ्वी संरक्षणासाठी एकत्र यायला हव

Blue Origin NS-26 मोहिमे अंतर्गत सहा नागरिकांना अंतराळ पर्यटन घडवणार

 

 Blue Origin च्या NS- 26 अंतराळ पर्यटन मोहिमेतील अंतराळ प्रवासी -फोटो -Blue Origin 

Blue Origin- 2 ऑगस्ट

अमेरिकेने अंतराळ विश्वात खाजगी कंपन्यांंना अंतराळ पर्यटनाची परवानगी दिल्यानंतर Blue Originने New Shepherd अंतराळयानातुन सामान्य नागरिकांना अंतराळ पर्यटन घडवले आहे आता NS-26 अंतराळ पर्यटन मोहिमे अंतर्गत सहा नागरिक अंतराळ पर्यटनास जाणार असुन त्यांची नावे Blue Origin कंपनीने मागच्या आठवड्यात जाहीर केली आहेत 

ह्या मोहिमेत Nicolina Elrick,Rob Ferl,Eugene Grin,Dr.Eiman Jahangir,Karsen kitchen आणी Ephraim Robin हे सहा नागरिक सहभागी होणार आहेत Karsen सगळ्यात लहान असुन ह्या मोहिमे नंतर ती अंतराळ पर्यटन करणारी सगळ्यात कमी वयाची तरुणी ठरेल

Rob Ferl हे Research scientist आहेत आणी ते नासा संस्थेतर्फे कमर्शियल अंतराळवीर म्हणून ह्या म़ोहिमेत सहभागी होणार आहेत ह्या अंतराळ प्रवासा दरम्यान ते सायंटिफिक प्रयोग करणार आहेत मायक्रो ग्रव्हिटित झाडाच्या रोपावर काय परिणाम होतो ते ह्या परिस्थितीला कसे सामोरे जातात विषेशतः त्यांच्या जिन्समध्ये काय बदल होतात ह्याचे निरीक्षण ते नोंदवणार आहेत 

नासाच्या केनेडी स्पेस सेंटर मधून त्यांना Arabidopsis Thaliana ह्या झाडाचे रोप देण्यात येणार असून हे रोप Ferl  KFT Fixation tube मध्ये ठेऊन सोबत नेणार आहेत आणी प्रवासा दरम्यान ह्या रोपाच्या जिन्समधील बदलांचे निरीक्षण नोंदवणार आहेत त्याचवेळी पृथ्वीवर नासा संस्थेतील शास्त्रज्ञ Anna Lisa ह्या देखील ह्या संशोधनात सहभागी होणार आहेत त्या अंतराळ प्रवासा दरम्यान Ferl ह्यांच्या Activities वर नजर ठेवतील आणी KFT वर नियंत्रण ठेऊन चार वेळा रोपाला सक्रीय करतील आणी पृथ्वीवरील वातावरणात व अंतराळातील मायक्रो ग्रॅव्हीटीत  ह्या रोपातील होणारे बदल टिपतील पृथ्वीवर परतल्यानंतर नासाचे शास्त्रज्ञ ह्या बदलांचे निरीक्षण नोंदवुन त्यावर सखोल संशोधन करतील

New Shepherd अंतराळयानाने आजवर सातवेळा सामान्य नागरिकांना अंतराळ पर्यटन घडवले असुन आता आठव्यांदा ह्या सहा नागरिकांना अंतराळ पर्यटन घडवणार आहे हे सर्व अंतराळ प्रवासी पृथ्वीच्या वर 62 मैल  अंतरावरील  पृथ्वी आणि अंतराळातील karman रेषा पार करून अंतराळातील मायक्रो ग्रॅव्हीटीत प्रवेश करतील आणि वजनरहित अवस्थेचा आनंद घेतील त्या नंतर काही मिनिटातच हे अंतराळ प्रवासी पृथ्वीवर परततील 

आजवर 37 नागरिकांनी Blue Origin च्या New Shepard अंतराळयानातून अंतराळ प्रवासाचा आणि अंतराळ  पर्यटनाचा आनंद घेतला आहे New Shepard अंतराळ यानाची हि 26 वी अंतराळ मोहीम आहे ह्या नागरिकांच्या अंतराळ ऊड्डाणाची निश्चित तारीख लवकरच जाहीर करण्यात येणार आहे