अंतराळवीर अनिल मेनन सहकारी रशियन अंतराळवीरांसह स्थानकात पोहोचले

  

रशियातील कझाकस्थान येथील बैकोनुर ऊड्डाणस्थळावरुन  अंतराळवीर अनिल मेनन ह्यांच्या पत्नी Anna मुलांसोबत सोयूझ यानाचे  ऊड्डाण पहाताना - फोटो -नासा संस्था 

नासा संस्था -17 जुलै 

नासाच्या अंतराळ मोहीम 74/75 अंतर्गत अंतराळवीर अनिल मेनन रशियन अंतराळवीर Pyotr Dubrov आणि Anna kikina हे तिघे 14 जुलैला आठ महिन्यांच्या वास्तव्यासाठी स्थानकात गेले आहेत ह्या तिन्ही अंतराळवीरांसह सोयुझ MS-29 अंतराळयान रशियातील कझाकस्थान येथील बैकोनूर कॉस्मोड्रोम येथून सकाळी 10.47 मिनिटांनी स्थानकात जाण्यासाठी अंतराळात झेपावले 

 

अंतराळवीर अनिल मेनन ,Pyotr Dubrov आणि Anna Kikina -फोटो- नासा संस्था

हे अंतराळवीर दोन महिने रशियातील Cosmonaut training Center मधील Cosmonaut Hotel Crew Quarter मध्ये रहात होते उड्डाणाआधी संस्थेच्या बस मधून ते उड्डाणस्थळी निघाले तेव्हा त्यांच्या अंतराळवीर मित्रांनी  Farewell song वाजवून त्यांना निरोप दिला आणि सुरक्षित अंतराळ प्रवासासाठी शुभेच्छा दिल्या 

उड्डाणाआधी ह्या अंतराळवीरांचे उड्डाणपूर्व मेडिकल,स्पेससूट फिटिंग लिकेज व इतर आवश्यक गोष्टीचे चेकअप झाले त्या नंतर ह्या अंतराळवीरांशी नासा संस्थेचे Administrator Jared Isaacman,Deputy Administrator Matt Anderson आणि Roscosmos संस्थेतील प्रमुखांनी संवाद साधला Jared ह्यांनी मेनन ह्यांना शुभेच्छा दिल्या ते म्हणाले "तुम्ही भाग्यवान आहात खूप कमी जणांना अंतराळस्थानकात जाण्याचे आपले स्वप्न पूर्ण करण्याची संधी मिळते तुम्ही त्यासाठी खूप मेहनत घेतलीत तुम्ही कर्तृत्ववान आहात तुमच्याकडून आम्हाला अमेरिकेला खूप अपेक्षा आहेत त्या साठी आमचा  पाठिंबा आणि अमेरिकन जनतेच्या शुभेच्छा तुमच्या पाठीशी आहेत तुम्ही रशिया आणि अमेरिका ह्या दोन देशाचे नाव यशस्वी कराल अशी खात्री आहे !"

त्या नंतर ह्या अंतराळवीरांना पोहोचवायला आलेल्या त्यांच्या कुटुंबयांशी,मित्र आणि नासा संस्थेतील मान्यवर अंतराळवीरांशी ह्या तिघांनी संवाद साधला मेनन ह्यांच्या पत्नी Anna ह्या त्यांना निरोप द्यायला आल्या होत्या त्या नंतर दोन्ही संस्थेतील प्रमुखांनी त्यांना उड्डाणस्थळी नेले आणि सोयूझ अंतराळ याना पर्यंत पोहोचवले निर्धारित वेळी यानाचे रॉकेट प्रज्वलित झाले आणि यान अंतराळात झेपावले 

सोयुझ यान अंतराळात पोहोचताच स्वयंचलित यंत्रणा कार्यान्वित होऊन अंतराळयान रॉकेटपासून वेगळे झाले आणि स्थानकाच्या दिशेने अंतराळप्रवासास लागले तीन तासांच्या अंतराळ प्रवासानंतर दुपारी 1.52 मिनिटाला स्थानकाच्या Prichal Module जवळ पोहोचले  सोयूझ यानाने अंतराळात दोन फेऱ्या मारल्या नंतर स्थानक आणि सोयूझ यान ह्यांच्यातील Hatching आणि Docking प्रक्रिया पार पडली दुपारी 4.30 वाजता स्थानकाचे दार उघडल्यानंतर अंतराळवीरांनी स्थानकात प्रवेश केला  

सध्या स्थानकात वास्तव्यास असलेल्या कमांडर Sergey Sverchkov ह्यांच्या मार्गदर्शनात अंतराळ मोहीम 74 चे अंतराळवीर Jessica Mier,Jack,Chris, Sophie, अंतराळवीर Sergey Mikoev आणि Adrey Fedyaev ह्यांनी ह्या तिन्ही अंतराळवीरांचे स्थानकात स्वागत केले त्यानंतर काही वेळातच नासा आणि Roscosmos संस्थेतील प्रमुखांच्या लाईव्ह संपर्कात ह्या अंतराळवीरांचा स्थानकातील Welcome Ceremony पार पडला 

 

अंतराळवीर मेनन Anna आणि Dubrov स्थानकात पोहोचल्या नंतर Welcome Ceremony दरम्यान संस्थेतील मान्यवरांशी संवाद साधताना सर्व अंतराळवीर एकत्रित -फोटो -नासा संस्था 

Mitri Kalashnikov  -Good Evening ! तुम्ही सर्वजण स्थानकात सुखरूप पोहोचला आहात आनंदी दिसत आहात हे पाहून आम्हा सर्वांना आनंद झाला Anna ,Pyotr आणि अनिल तुमचे अभिनंदन! 

Huston -आम्ही सुद्धा हेच म्हणू तुमच Launching ,Docking आणि अंतराळ प्रवास ग्रेट होता Anna ,Pyotr तुम्ही स्थानकात सुखरूप पोहोचला आहात आणि अनिल तुम्ही पहिल्यांदाच स्थानकात प्रवेश केलाय आता तुमच स्थानकातील संशोधन पण असच ग्रेट असेल अशी आशा आहे आमच्या रशियन मित्रांचे आभारी आहोत त्यांनी हि मोहीम यशस्वी केली 

Alona Sakchinka -Welcome ! तुम्ही सुखरूप पोहोचला आहात आनंदी आहात आणि आमच्याशी संवाद साधत आहात हे पाहून आनंद झाला अभिनंदन  स्थानकातील वास्तव्यासाठी संशोधनासाठी शुभेच्छा! तुम्ही सगळे कसे आहात मेनन तुम्ही प्रथमच अंतराळ प्रवास केला स्थानकातील प्रवेशानंतरची भावना कशी आहे ? Anna Pyotr तुम्ही पुन्हा स्थानकात प्रवेश केलाय कस वाटतय ? 

मेनन -आम्ही आनंदी आहोत खूप लवकर तीन तासात इथे पोहोचलो हे सार आश्चर्यकारक आहे कुठल्याही पहिल्या गोष्टीच अप्रूप वाटत आणि हा तर अंतराळ प्रवास आणि अंतराळातील स्थानकातला प्रवेश खूप Excellent ! आणि निघण्याआधी मला निरोप द्यायला Jared Isaacman आले त्यांनी माझ्याशी संवाद साधत प्रोत्साहन दिले माझ्यासाठी हे खूप महत्वपूर्ण आहे मी निश्चितच नवीन संशोधित माहिती मिळवेन  

Pyotr -आणि आम्हाला अस वाटतय कि पृथ्वीवर खूप दिवसांची मोठी सुट्टी व्यतीत करून पुन्हा इथे पोहोचलो आहोत अशा ठिकाणी जिथे मी खूप दिवस राहिलोय इथल्या सहकारी अंतराळवीर मित्रांसोबत संशोधन केलय मोकळा वेळ व्यतीत केलाय मला अस वाटतय हि बिझिनेस ट्रीप आहे पुन्हा पृथ्वीवर आणि इथे माझ्या घरातला प्रवास स्थानकात पोहोचल्यावरआधी तर ह्या अंतराळवीरांनी केलेल प्रेमळ स्वागत Welcome Ceremony! ची परंपरा सगळे अंतराळवीर आनंदाने हसतमुखाने स्वागत करतात भेटतात आम्ही सर्वजण पृथ्वीवर ट्रेनिंगमध्ये एकत्र राहिलोय  ट्रेनिंग घेतलय आता इथे एकत्र आलोय त्यांच्या हार्दिक स्वागताने भारावलोय !  

अंतराळवीरांच्या नातेवाईकांनी ह्या अंतराळवीरासोबत संवाद साधून त्यांच्या भावना व्यक्त केल्या 

"तुम्ही सर्वजण सुखरूप पोहोचला आहात हे पाहून आनंद होतोय हा भावनिक क्षण आहे तुमचे अभिनंदन आणि वास्तव्यासाठी शुभेच्छा तुम्ही लांब आहात आता नवीन संशोधन करणार आहात आताचा हा वंडरफूल क्षण enjoy करतोय launching च्या वेळी भावनात्मक आणि रोमांचक अनुभव पहायला मिळाला आम्ही प्रेरित झालो तुम्हाला संशोधनासाठी सुरक्षित वास्तव्यासाठी शुभेच्छा !"

आता हे तिनही अंतराळवीर स्थानकातील अंतराळवीरांसोबत तेथे सुरु असलेल्या संशोधनात सहभागी होतील  अंतराळवीर मेनन पहिल्यांदाच स्थानकात वास्तव्यास गेले असून Dubrov आणि Anna दुसऱ्यांदा स्थानकात वास्तव्यास गेले आहेत Dubrov ह्यांनी स्थानकात 355 दिवस आणि Anna ह्यांनी 157 दिवस  वास्तव्य करून संशोधन केले आहे मेनन झिरो ग्रॅव्हीटीत मानवी आरोग्यावर होणाऱ्या विपरीत परिणामावर उपयुक्त संशोधन विशेषतः रक्ताभिसरण,ब्लड सेल Bone loss , Heart attack वर ऊपयुक्त संशोधन स्टेमसेल आणी झिरो ग्रव्हिटित मायक्रोआँरगँनिझम, बँक्टेरीया ह्यांच्यवर होणाऱ्या परिणामाची माहिती संशोधीत करणार आहेत 

स्थानकातील अंतराळवीरांनी साजरा केला Sophie Adenot चा 44 वाढदिवस

 

नासाचे अंतराळवीर स्थानकात अंतराळवीर Sophie Adenot चा  Birthday Celebrate करताना  -फोटो ESA संस्था 

ESA संस्था - सध्या स्थानकात वास्तव्यास असलेल्या नासाच्या अंतराळवीरांनी युरोपियन अंतराळवीर Sophie Adenot ह्यांचा 44वा वाढदिवस नुकताच साजरा केला अंतराळवीर Sophie ह्यांनी सोशल मीडियावरून त्यांचे आभार मानले 

Sophie - "Oh !My God ! I am surprised! Thank you ! मला स्थानकात दोन Astro Pie सोबत मेणबत्त्या सापडल्या आणि त्यावर Happy Birthday Sophie अस लिहलय! Thank You Team ! you are Awesome ! Amazing ! तुम्ही माझ्यासाठी हे सरप्राईझ तयार केलत आणि मेणबत्ती पेटविण्याची ऑर्डर दिलीत!" 

अंतराळवीर - Happy Birthday Sophie !" असे म्हणत Sophie ला शुभेच्छा दिल्या 

Sophie -मला माझ्या कुटुंबियांकडून मित्र परिवाराकडून आणि माझ्या सहकारी अंतराळवीरांकडून सोशल मीडियावरून वाढदिवसाच्या शुभेच्छा मिळाल्या त्या बद्दल सर्वांचे आभार !  

हे माझे रशियन अंतराळवीर मित्र मास्टर बेकर्स आहेत त्यांनी माझ्यासाठी मल्टीलेयर केक तयार केलाय त्यांनी हनी ब्रेडवर योगर्ट,Sweetened Milk ,rehydrated Berriesचे लेयर्स बनवून त्यावर Pine nut घातले खूप सुंदर डेलिशस चव होती पृथ्वीप्रमाणे इथे मेणबत्ती पेटविता येत नाही म्हणून त्यांनी ट्रिक केली त्यांनी टॉर्च लॅम्पला रंगीत टेप चिटकऊन डेकोरेट केले आणि जेव्हा मी त्या पेटविल्या तेव्हा ज्योत तयार झाली

घरापासून दूर अंतराळातील ह्या फिरत्या घरात पृथ्वी सूर्याभोवती आणि आम्ही पृथ्वीभोवती फिरत असताना स्थानकाच्या  वास्तव्यातील हा वाढदिवस माझ्यासाठी अविस्मरणीय आहे ह्या अंतराळवीर मित्रांनी साजरा केलेला हा 44 वा वाढदिवस माझ्यासाठी किती स्पेशल आहे हे मी शब्दात व्यक्त करू शकत नाही Thanks पुन्हा एकदा 

Thank You Team पृथ्वीवरील Music Team ,ESA संस्था ज्यांनी माझ्या साठी हा मेसेज रेकॉर्डिंग करून पाठविला आणि आणि नासा संस्थेतील सर्वांचे आभार !"

 

नासा संस्थेतर्फे चंद्रभूमीवर उतरण्यासाठी तीन कंपन्यांनी बनविलेल्या Moon Lander ची निवड जाहीर

नासा संस्थेने निवड केलेले Astrobotic ,Intuitive Machines Firefly Aerospace कंपीनीनी निर्मित केलेले Moon Lander 

नासा संस्था -15 जुलै 

नासा संस्थेने आर्टेमिस चंद्रमोहीम आणि भविष्यकालीन अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीरांना चंद्रभूमीवर उतरण्यासाठी आणि पृथ्वीवरून सायंटिफिक व इतर सामान नेण्यासाठी Moon Lander बनविण्याची संधी जाहीर केली होती अनेक कंपन्यांनी त्यात सहभाग नोंदविला होता आता नासा संस्थेने त्यातून तीन कंपन्यांनी बनविलेल्या Moon Lander ची निवड जाहीर केली आहे Astrobotic ,Firefly Aerospace आणि Intuitive Machines ह्या तीन कंपन्यांनी तयार केलेल्या Moon Lander चा त्यात समावेश आहे हि निवड 2028 पर्यंतच्या नव्या चंद्रमोहिमेसाठी आहे 

"ह्या कंपन्यांना Moon Lander निर्मितीसाठी 600 मिलियन डॉलरचा निधी देण्यात येणार असून त्या साठी नासा संस्थेच्या नियम व अटींची पूर्तता करणे बंधनकारक आहे चंद्रमोहिमे अंतर्गत चंद्रभूमीवर अत्याधुनिक यंत्र सामुग्रीची नेआण करण्यासाठी आणि भविष्यकालीन मोहिमेतील चंद्रावरच्या दिर्घकालीन मानवी वास्तव्यासाठी आवश्यक अत्याधुनिक तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठीची हि पूर्वतयारी आहे असे नासाच्या Washington येथील Associate Administrator Lory Glaze म्हणतात"! भविष्यकालीन चंद्र मोहिमेतील अंतराळवीर चंद्रभूमीवर उतरतील तेव्हा संशोधनादरम्यान तिथे फिरण्यासाठी आणि सामान  नेआण करण्यासाठीही ह्या Moon Lander ची आवश्यकता आहे 

Astrobotic कंपनीला कमर्शियल लुनार पेलोड सर्व्हिसेसच्या दोन डिलिव्हरी साठी 297 मिलियन डॉलर आणि Firefly Aerospace कंपनीला 144.2 मिलियन डॉलरदेण्यात येणार असून Intuitive Machines ला एका डिलिव्हरीसाठी 148.3 मिलियन डॉलरचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे 

"नासाची आर्टेमिस मोहीम आणखी जलद आणि यशस्वी होण्यासाठी ह्या कंपन्यांनी ह्या आधी चंद्रावर उड्डाण केलेल्या Lander च्या डिझाईनचा वापर करून त्यातील त्रुटी दूर करून नवीन अत्याधुनिक तंत्रज्ञान वापरणे आवश्यक आहे भविष्य कालीन मोहिमेत चंद्रावर तळ ठोकण्यासाठी आम्ही हि पूर्व तयारी करीत आहोत असे नासाचे Moon Base Acting Director of Cargo Lander- Ryan Stephan म्हणतात  ह्या नवीन निर्मिती ऑर्डर मुळे आम्हाला भविष्यकालीन मोहिमेत सुधारित तंत्रज्ञान वापरण्याची संधी मिळेल आणि वेळही वाचेल !'

चंद्रभूमीवरील भविष्यकालीन 17 मोहिमा पार पाडण्याचा नासा संस्थेचा विचार आहे त्या साठी अमेरिकन उद्योजकांना संधी देण्यात येणार आहे PROMISE Technology अंतर्गत Perseverance आणि Curiosity  ह्या दोन्ही मंगळयानासाठी वापरण्यात आलेल्या तंत्रज्ञानाचा एकत्रित वापर करून नाविन्यपूर्ण अद्ययावत यंत्रणा विकसित करून भविष्यकालीन चंद्र आणि मंगळ मोहिमेसाठी Lander बनविण्याची संधी सर्जनशील इंजिनीअर्सना देण्यात येणार आहे 

शिवाय नासा संस्थेतर्फे चंद्रमोहिमेसाठी चंद्रावर उतरण्यासाठी अंतराळयान बनविण्याची संधीही देण्यात येणार  असून ऊर्जा, Avionics तंत्रज्ञानाचे प्रात्यक्षिक,चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावरील सायंटिफिक माहिती आणि Optical Imager ह्या अद्ययावत यंत्रणेने युक्त अशा अंतराळयानाच्या निर्मितीसाठी अमेरिकन कंपन्यांकडून लवकरच प्रस्ताव मागवण्यात येणार आहेत शिवाय चंद्र आणि पृथ्वी मधील संदेश यंत्रणा,संपर्क यंत्रणा आणि दिशादर्शका द्वारे तेथील संशोधित माहिती मिळवण्यात येईल 

आता निवड झालेल्या Moon Lander मध्ये चंद्रभूमीवर अंतराळयान उतरल्यानंतर तेथे उडणाऱ्या इंजिनच्या धुराच्या लोटाचे चंद्रावरील धुळीवर होणारे परिणाम फोटोबद्ध करणारे 3D स्टिरिओ कॅमेरे,अंतराळयान चंद्राच्या कक्षेत भ्रमण करताना किंवा चंद्रभूमीवर उतरताना योग्य मार्गदर्शन करणारे Laser Retroreflector Array आणि भविष्यकालीन अंतराळवीरांच्या सुरक्षिततेसाठी तेथील दीर्घकालीन संशोधनासाठीच्या नियोजनासाठी,चंद्रावरील वातावरणातील अपायकारक किरणोत्सर्गाची संशोधित माहिती आणि मोजमाप करण्यासाठी Linear Energy Transfer Spectrometer ह्या अत्याधुनिक यंत्रणेचा वापर करणे आवश्यक आहे 

ह्या वेगवेगळ्या Moon Lander द्वारे चंद्र भूमीवर सायंटिफिक उपकरणे पाठवून आम्ही चंद्रभूमीवरील वातावरणाचा तेथे उतरण्यायोग्य जागेचा शोध घेणार आहोत भविष्यकालीन अंतराळ मोहिमेच्या यशासाठी,अंतराळयान आणि अंतराळवीरांच्या सुरक्षिततेसाठी हि माहिती उपयुक्त ठरणार आहे  

 

नासाच्या अंतराळवीरांनी स्थानकातून दिल्या अमेरिकेच्या 250 स्वतंत्रदिनानिमित्य शुभेच्छा !

नासाच्या अंतराळ मोहीम 74 चे अंतराळवीर Jessica Meir ,Jack Hathaway आणि Chris Williams स्थानकातून पृथ्वीवासीयांना अमेरिकेच्या 250 व्या स्वातंत्र दिनानिमित्त शुभेच्छा देताना -फोटो -नासा संस्था 

नासा संस्था - 4 जुलै 

अमेरिकेचा 4 जुलैला 250वा स्वातंत्र दिन आहे सध्या अमेरिकन नागरिकात तो साजरा करण्यासाठी उत्साहाचे वातावरण आहे पृथ्वीपासून दूर अंतराळस्थानकात वास्तव्य करीत असलेल्या अंतराळवीरांना तो पृथ्वीवर साजरा करता येत नाही पण अंतराळस्थानकातील अंतराळवीर एकत्र येऊन तो दिवस अंतराळात उत्साहाने साजरा करतात अंतराळमोहीम 74 चे अंतराळवीर Jack Hathaway,Chris Williams आणि Jessica Meir सध्या स्थानकात वास्तव्य करीत आहेत त्यांनी स्थानकातून नासाच्या लाईव्ह संपर्कात संवाद साधून पृथ्वीवासीयांना अमेरिकेच्या 250 व्या स्वातंत्र दिनाच्या शुभेच्छा दिल्या त्या वेळी त्यांनी साधलेला हा संवाद 

अंतराळवीर Jack Hathaway -"आता ह्या क्षणी आम्ही पृथ्वीपासून दूर अंतराळातून 250 मैल अंतरावरून तुमच्याशी संवाद साधत आहोत आम्हाला  स्थानकात अमेरिकेचा हा 250 वा स्वातंत्र दिन साजरा करायला मिळतोय हा आमचा बहुमान आहे अंतराळातील अंतराळस्थानकात विविध देशातील अंतराळवीर एकत्र येतात वास्तव्य करतात आणि इथल्या झिरो ग्रॅव्हीटीत तरंगत्या अवस्थेत ह्या फिरत्या लॅब मध्ये मानवाच्या,पृथ्वीच्या विकासासाठी संशोधन करतात आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा शोध लावतात इथे केलेले हे संशोधन भविष्यकालीन चंद्र आणि मंगळमोहिमेतील अंतराळवीरांसाठी आणि तेथील त्यांच्या वास्तव्यासाठीची पूर्व तयारी आहे !"

अंतराळवीर Chris Williams - "अंतराळविश्वातील ह्या संशोधन आणि अंतराळमोहिमांमुळे जगातील अनेक देशातील अंतराळवीर आणि मानव एकत्र येतात आणि अंतराळवीर होण्याचे  स्वप्न पाहणाऱ्या तरुणांना अशक्य ते शक्य करण्यासाठी प्रेरित करतात अंतराळविश्वातील आधीची Mercury ,Gemini आणि Apollo अंतराळ मोहीम त्यानंतरच Space Shuttle आणि आताची आमची हि अंतराळ मोहीम आम्ही सध्या स्थानकात वास्तव्य करत आहोत ह्या प्रत्येक अंतराळ मोहिमेमागे आधी इथे येऊन गेलेल्या अंतराळवीरांचं ध्येय साध्य करण्यासाठीच कर्तृत्व आहे आमच्या साठी ती अंतराळातील पाऊलवाट आहे !"

अंतराळवीर Jessica Meir - "आणि आता नासाने अंतराळविश्वातील आर्टेमिस चंद्रमोहीमेद्वारे अंतराळात यशस्वी पाऊल टाकले आहे आणि सर्व मानवाच्या कल्याणासाठी नासाने अंतराळ विश्वात टाकलेल्या ह्या यशस्वी  पाऊलवाटेवरून ह्या मोहिमेद्वारे पुढे वाटचाल करण्यासाठी आम्ही उत्सुक आहोत 

             आम्हा सर्वांतर्फे अंतराळस्थानकातून तुम्हा सर्व पृथ्वीवासीयांना 

                                                        Happy 250 America ! 

 

 

अंतराळस्थानकाच्या तांत्रिक कामासाठी नासाच्या अंतराळवीरांच्या स्पेसवॉक संपन्न

  

नासाचे अंतराळवीर Chris Williams स्थानका बाहेरील भागात Space Walk करताना -फोटो- नासा संस्था 

नासा संस्था -2 जुलै 

नासाच्या अंतराळ मोहीम 74 चे अंतराळवीर Chris Williams आणि Jessica Meir ह्यांनी स्थानकाच्या तांत्रिक दुरुस्तीसाठी 30 तारखेला स्पेसवॉक केला हे दोन्ही अंतराळवीर मंगळवारी सकाळी आठ वाजून वीस मिनिटांनी स्पेसवॉक साठी स्थानकाबाहेर पडले आणी सात तासांंनी स्पेसवाँक संपवुन स्थानकात परतले

ह्या दोनही अंतराळविरांनी आदल्या दिवशीच ह्या स्पेसवाँकची तयारी करून ठेवली होती त्यांनी स्पेससुट लीकेज चेकअप केले आणी स्पेसवॉकसाठी लागणारे साहित्य,कँमेरे,बँटरी चार्ज करून व्यवस्थित आहेत की नाही हेही चेक केले

ह्या स्पेसवाँकसाठी अंतराळवीर Williams ह्यांनी लाल रंगाच्या रेशा असलेल्या स्पेससुट परीधान केला होता तर अंतराळवीर Jessica ह्यांनी परीधान केलेला स्पेससुट रेशाविरहित होता

 

सात तास वीस मिनिटांच्या ह्या स्पेसवॉक दरम्यान ह्या अंतराळ वीरांनी स्थानकाबाहेरील भागातील रोबोटिक आर्मच्या दुरुस्तीचे काम पूर्ण केले त्यांनी Canadarm 2 रोबोटिक आर्मच्या मनगटाचा जुना सांधा काढून नवीन सांधा बसविला  27 मेला ह्या रोबोटिक आर्म मध्ये बिघाड झाला होता ह्या आर्ममधे अतिरिक्त वीजप्रवाह प्रवाहित होऊन करंट येत येत होता आणी त्यामुळे रोबोटिक आर्म कार्यरत होत नव्हता 

त्या नंतर नासा आणि CSA मधील तज्ञ शास्त्रज्ञांनी हा सांधा बदलण्याचा निर्णय घेतला अंतराळवीरांनी स्पेसवाँकमध्ये ह्या  रोबोटिक आर्मचा सांधा बदलल्या वर नासाच्या Huston  येथील संस्थेतील टीमने ह्या रोबोटिक आर्मची दुरुस्ती व्यवस्थित झाली कि नाही हे पाहण्यासाठी ह्या आर्मचा विद्युत प्रवाह सुरु केला आणि डेटा कनेक्टिव्हीटी आणि कार्यप्रणालीच्या कार्यक्षमतेची चाचणी घेतली 

ह्या अंतराळवीरांना स्पेसवाँकसाठी स्थानकातून Flight Engineer Jack Hathaway आणि युरोपियन अंतराळवीर Sophie Adenot ह्यांनी मार्गदर्शन केले

नासाच्या शास्त्रज्ञांनी हा रोबोटिक आर्म आणि स्थानकातील अद्ययावत यंत्रणा पंचवीस वर्षे कार्यक्षम राहील आणि त्याचे पार्ट बिघडले तर बदलता येतील अशी तयार केली असल्यामुळे रोबोटिक आर्म दुरुस्ती करताना समस्या आली नाही 

अंतराळवीर Williams ह्यांचा हा दुसरा स्पेसवॉक होता आणि अंतराळवीर Jessica Meir ह्यांचा हा पाचवा स्पेसवॉक होता आणि स्थानकाच्या कामासाठी केलेला हा 280वा स्पेसवॉक होता  

नासाच्या TESS टेलीस्कोपने सौरमाले बाहेरील तेजस्वी ताऱ्याभोवती भ्रमण करणारे फुगीर कापसासारखे दोन ग्रह शोधले

 

TESS टेलिस्कोपने शोधलेले अंतराळातील सूर्यासारख्या तेजस्वी TOI -791 ह्या ताऱ्याच्या कक्षेत परिभ्रमण करणारे TOI-791b आणि TOI -791c हे कापसासारखे हलके लघु ग्रह -फोटो -नासा संस्था 

 

नासा संस्था -29 जून 

नासाच्या अंतराळमोहिमे अंतर्गत 2018 साली अंतराळात प्रक्षेपित केलेल्या TESS मोहिमे अंतर्गत आजवर अंतराळातील मानवाला अज्ञात असलेल्या आपल्या सौरमाले बाहेरील अनेक ताऱ्यांचा वेध घेतला आहे आणी संशोधीत माहिती गोळा केली आहे शास्त्रज्ञांच्या मते ह्या अथांग ब्रम्हांडात आपल्या सौरमालेबाहेर अनेक सुर्य, ग्रह आणी असंख्य तारे आहेत ह्याचाच शोध घेण्यासाठी हि मोहीम सुरू करण्यात आली अत्याधुनिक चार High resolution कॅमेरे आणी शक्तिशाली दुर्बीण युक्त TESS टेलीस्कोपच्या सहाय्याने अत्यंत दुरवरचे तारे शोधून त्यांचे फोटो आणी सखोल संशोधीत माहिती गोळा केल्या जाते 

TESS मुळे अंतराळातील TOI-791ह्या सुर्यासारख्या तेजस्वी ताऱ्याचा शोध लागला गेल्या सात वर्षांपासून TESS ने  त्या ताऱ्याचे सखोल निरीक्षण नोंदवले आणि सखोल संशोधित माहिती गोळा केली तेव्हा हा तारा सुर्यासारखा तेजस्वी आहे तो प्रकाशमान होतो आणि त्याचा प्रकाश मंदावतो देखील अशी निरीक्षीत माहिती प्राप्त झाली हा तारा पृथ्वीपासुन 1,113 प्रकाशवर्ष दुरवर आहे  TESS ला त्या भोवती दोन कापसासारख्या हलक्या वजनाचे फुगीर लघु ग्रह परीभ्रमण करताना आधळले आहेत हे दोन्ही लघु ग्रह गुरु ग्रहाच्या आकाराचे आहेत पण वजनाने कॉटन कॅण्डी सारखे हलके आहेत आजवर सापडलेल्या अंतराळातील सर्व ग्रहांपेक्षा ते फुगीर आहेत शास्त्रज्ञांनी त्यांना TOI -791bआणि TOI-791c अशी नावे दिली असून हे दोन्ही लघु ग्रह TOI-791 ह्या स्वयंप्रकाशित सूर्यासारख्या ताऱ्याभोवती परीभ्रमण करीत आहेत

  

"हे दोन्ही लघु ग्रह गुरूसारखे दिसत असले तरीही त्यांची घनता गुरु ग्रहाच्या तुलनेत कमी आहे TOI -791b ची घनता 3.0% आणि  TOI-791cची घनता 5.9% इतकी आहे आम्हाला हे लघु ग्रह आपण पाहू शकू अशी अजिबात शक्यता वाटली नव्हती त्या मुळे आता ह्या कापसासारख्या हलक्या ग्रहांविषयी सखोल माहिती जाणून घेण्याची आमची उत्सुकता वाढली आहे!" असे नासाच्या कॅलिफोर्निया येथील Ames Research Center मधील Science Processing Operations Centerचे प्रमुख शास्त्रज्ञ Jon Jenkins म्हणतात ब्रह्मांडातील अस्तित्वात असलेल्या आणि मानवाला अज्ञात असलेल्या जड आणि हलक्या वजनाच्या ग्रहांच्या निर्मितीचे रहस्य उलगडण्यास हि संशोधित माहिती उपयुक्त ठरेल 

ह्या दोन्ही लघु हलक्या ग्रहांच्या परीभ्रमण कक्षेचा आकार लांब आणि वेगळा आहे TOI-791b ला TOI -791 ह्या मुख्य ताऱ्याभोवती परिक्रमा करण्यासाठी 139 दिवस तर TOI-791cला 232 दिवस लागतात हे दोन्ही ग्रह एकमेकांशी एका विशिष्ठ गुरुत्वाकर्षणाने बांधलेले आहेत ते आळीपाळीने कक्षेत ओढल्या जात असल्यामुळे त्यांच्या परिक्रमेच्या वेळेत बदल होतो 

नासा संस्थेतील शास्त्रज्ञ म्हणतात सध्या आपल्याला अशा प्रकारचे मोजकेच फुगिर ग्रह अस्तित्वात असल्याचे  माहिती आहेत आणि एकाच सूर्यमालेत दोन ग्रह सापडणे दुर्मिळ आहे त्या मुळे ह्या दोन हलक्या वजनाच्या लघुग्रह आणि स्वयंप्रकाशित ताऱ्याच्या शोधामुळे आम्ही उत्साहित झालो आहोत हि संशोधित माहिती आमच्यासाठी अत्यंत मोलाची आहे विश्व निर्मितीच्या वेळेस अशा ग्रहांची निर्मिती प्रक्रिया आणि उत्क्रांती कशी झाली ह्या विषयी जाणून घेण्यासाठी सखोल संशोधित माहिती गोळा केली जात आहे आता ह्या दोन्ही ग्रहावरील वातावरण वायूंचे अस्तित्व आणि त्यांच्या परिक्रमेचा तेथील वातावरणावर होणारा परिणाम ह्या विषीयी निरीक्षण नोंदवून संशोधित माहिती गोळा केल्यानंतर विश्वातील जड मोठ्या आणि हलक्या कमी वजनाच्या ग्रहनिर्मितीचा उलगडा होईल 

नासाचे अंतराळवीर अनिल मेनन ह्यांनी पत्रकारांशी साधला उड्डाणपूर्व लाईव्ह संवाद

 

 नासा संस्था - 26 जुन 

नासाच्या अंतराळ मोहीम 74/75 अंतर्गत अंतराळवीर अनिल मेनन रशियन अंतराळवीर Pyotr Dubrov आणि Anna kikina हे तिघे 14 जुलैला अंतराळ स्थानकात वास्तव्यास जाणार आहेत हे तीनही अंतराळवीर रशियातील Baikonur Cosmodrom Kazakhstan येथून Soyuz -MS-29 अंतराळ यानातून स्थानकात जाणार असून स्थानकात आठ महिने वास्तव्य करणार आहेत  

अनिल मेनन Air Force emergency medicine physician ,लष्करी अधिकारी आणि नासाचे अंतराळवीर आहेत त्यांनी मेकॅनिकल आणि एरोस्पेस इंजिनीअरची पदवी घेतलीय ते नासा आणि Space X संस्थेत flight surgeon पदी कार्यरत होते  

स्थानकात जाण्याआधी भारतीय वंशाचे अंतराळवीर अनिल मेनन ह्यांनी त्यांच्या ह्या मोहिमेविषयी त्यांच्या विषयी पत्रकारांशी संवाद साधला सध्या हे अंतराळवीर रशियातील Gagarin Cosmonaut Training Center Star City येथे उड्डाणपूर्व ट्रेनिंग घेत आहेत तेथूनच त्यांनी नासाच्या लाईव्ह संपर्कात निवडक दैनिकांतील पत्रकारांशी संवाद साधला

-तुम्ही आठ महिने अंतराळस्थानकात वास्तव्यासाठी जाणार आहात त्याची तयारी कशी सुरु आहे विशेषतः मनाची तयारी त्या साठी ध्यान वै करीत आहात का ?

"आम्ही बऱ्याच दिवसांपासून ह्या मोहिमेसाठी ट्रेनिंग घेत आहोत स्थानकातील दैनंदिन प्रक्रिया Spacewalk या सारख्या आवश्यक गोष्टी प्रमाणेच मनाच्या एकाग्रतेचाही त्या मध्ये समावेश आहे मी स्वत: डॉक्टर असल्याने माझ्या मेडिकल करिअरचा आणि नासा संस्थेतील अंतराळवीरांना ट्रेनिंग देताना त्यांच्यासोबत काम करतानाचा अनुभव मला कामी येतोय मी ह्या मोहिमेतील येणाऱ्या संभाव्य समस्यांचा अंतराळवीरांना आलेल्या अनुभवांचा सखोल अभ्यास करत आहे आणि जास्तीतजास्त माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न करताना त्यांना पाहून प्रेरित होतोय नासा संस्थेच्या ट्रेनिंग सोबतच हि माहिती आम्हाला मोहिमेदरम्यान काही समस्या उद्भवल्यास त्यातून मार्गक्रमण करताना उपयोगी पडेल आणि माझी टीम माझ्यासोबत आहे मी आनंदित आहे उत्सुकतेने जाण्याची वाट पहातोय !"

-टीम वरून आठवल तुमची पत्नी पण अंतराळवीर आहे तुम्हाला तिच्याकडून कसा सपोर्ट मिळतोय तुम्ही आठ महिन्यांच्या करारावर सही केली तेव्हा तिची प्रतिक्रिया कशी होती? ती मार्गदर्शन करते का ?

"अर्थातच तिलाही आनंदच झाला त्या बाबतीत आम्ही दोघेही लकी आहोत जेव्हा ती स्थानकात गेली होती तेव्हा मी इथे पृथ्वीवर मुलांना सांभाळत होतो आणि तेव्हाच पुरुषांना घर आणि मुल सांभाळण किती कठीण असत ह्याचा अनुभव आला आता तिला हे समजेल आणि तिथे अंतराळ स्थानकात काय स्थिती असते ते मला कळेल अर्थातच मला त्यांची आठवण येईल पण आता अत्याधुनिक संपर्क यंत्रणा असल्याने आम्ही नासाच्या लाईव्ह संपर्कात एकमेकांना पाहू शकतो बोलू शकतो त्या मुळे जास्त काळजी नाही तिचा सपोर्ट आहेच ती जास्तीतजास्त मित्रांच्या सहवासात राहिली तर मलाही आनंद होईल आणि फक्त मोहिमेपुरतेच नाही तर नेहमीच ती मला सल्ला देत असते तिच्या अंतराळस्थानकातील कमी दिवसांच्या वास्तव्यात तिने वेळेचा कसा सदुपयोग केला,कसे पृथ्वीदर्शन केले,फोटो घेतले आणि झिरो ग्रॅव्हीटीत वावरताना कशी काळजी घ्यायची हेही तिने सांगितल्यामुळे माझ्या दीर्घकालीन वास्तव्यात मला त्याचा उपयोग होईल !" 

 - तुम्ही Star City चे रहिवासी होतात प्रथमच तिथून अंतराळ स्थानकात जाताना काय फीलिंग आहेत ?

"मी डॉक्टर असल्याने 2013 मध्ये तिथे कार्यरत होतो मी तिथल्या अंतराळवीरांसोबत त्याच्या निरोगी आरोग्यासाठी काम केलय सोबतच त्यांच ट्रेनिंगही पहात होतो तिथले लोक,बिल्डींग्स,कार्यक्रम Star City ला ऐतिहासिक महत्व आहे मला हे सार पाहायला मिळाल ह्याचा अभिमान वाटतो आणि घर सोडून दूर जाताना जस वाईट वाटत तसच मलाही फील होतय ह्या क्षणी हे सर्व सोडून जाताना संमिश्र भावना आहेत एकीकडे मला वाईट वाटतय मी पुन्हा इथे येऊ शकेन कि नाही ह्याच कारण माझी मोहीम संपली कि मी पुन्हा नासाच्या विमानाने नासा संस्थेत जाईन तिथल्या संशोधनात व्यस्त होईन पण माझं जीवनभराच स्वप्न सत्यात उतरणार आणि मी स्थानकात वास्तव्य करणार आणि तिथल्या झिरो ग्रॅव्हीटीतला तरंगण्याचा मजेशीर रोमांचक अनुभव घ्यायला मिळणार ह्या कल्पनेने आनंदित झालोय!"

-आता आठ महिने तुम्ही तेथे तरंगत्या अवस्थेत वास्तव्य करणार आहात त्या साठी काही विशेष तयारी करीत आहात का? त्या साठी मिलिटरी ट्रेनिंगचा उपयोग झाला का ?

"हो ! गेल्या सात वर्षातला अंतराळविश्वातल्या अंतराळवीरांसोबतचा नासा संस्थेतील अनुभव अथक परिश्रम,कठोर ट्रेनिंग व्यायाम हे सार मला उपयुक्त ठरेल आणि माझ्या मते तिथे तुमच्या शरीराबरोबरच मनाची तयारी आवश्यक आहे मनोनिग्रह Iron Man सारखा आणि  प्रत्यक्षात तिथे गेल्यावर झिरो ग्रॅव्हीटीत येणारी समस्या,अनुभव ह्या आव्हानात्मक परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठी मला निश्चितच त्याचा फायदा होईल मला आत्मविश्वास वाटतो कि मी करू शकेन ह्या आधी Space X मध्ये कार्यरत असताना आम्हाला दार आठवड्याला समस्या सोडवण अशक्य वाटायच पण आम्ही त्यावर अथक प्रयत्नाने मात करायचो आणि अशाच कठीण प्रसंगी आपल कसब पणाला लागत आणि आपल्या हातून वैशिष्ठपूर्ण कार्य घडत आणि आता तर नासाचे Administrator Isaacman ह्यांच जे असाध्य ते साध्य करण्याच ध्येय आहे नासा संस्थेतील अशा प्रेरणादायी व्यक्ती आपल्यालाही प्रेरित करतात !"

N.D.T.V -Emergency Medicine Physician ,Mechanical Engineer,Space Force आणि  Flight Surgeon पदी कार्यरत असतानाचा अनुभव कसा होता आणि तुमचे पालक युक्रेन आणि भारतीय वंशाचे आहेत,तुम्ही पोलिओ निर्मूलन साठी लसीचा प्रसार करण्यासाठी भारतात आला होतात तो अनुभव कसा होता भारताबद्दल काय सांगाल ?

-"मी भारतात आलो होतो तुम्हा भारतीयांबरोबर कामही केलय खूप छान अनुभव होता मी दिल्लीला जवाहरलाल नेहरू युनिव्हर्सिटी मध्ये एक वर्ष होतो आणि NDTV च ऑफिस ग्रेटर कैलास रोडला मी तिथे बाजूलाच राहात होतो मी रोटरी क्लबसोबत पोलिओ निर्मूलनासाठी पोलिओ लसीच्या प्रसाराचे काम केल त्या साठी खेडोपाडीही गेलो आणि वेगवेगळ्या  भागातील व्यवसायातील लोकांच्या भेटी घेतल्या भारतातही खूप संधी आहेत,अंतराळसंस्था आहे भारतीय अंतराळवीर देखील स्थानकात गॆले होते मी त्यांना भेटलोय अनेक युवा कर्तबगार तरुणांनाही स्थानकात जायचे आहे भविष्यात त्यांचंही स्वप्न पूर्ण होईल ते नासा संस्थेत जातील त्यांना मी निश्चितच मदत करेन मी भारतीय वंशाचा असल्याचा मला अभिमान आहे अंतराळात जाऊन मलाही पृथ्वीकडे पहायचय आणि आपल्या पृथ्वीवरील मानव सृष्टीबद्दल विचार करायचाय भारत वैभवशाली देश आहे इथे काहीच अशक्य नाही हे मी तिथे शिकलोय !"

-अमेरिकेने झिरो ग्रॅव्हीटीत लिहता येईल अशी पेन तयार केलीय आणि रशियाने पेन्सिल दोघांच्या तुलनेत कोण जास्त पुढे आहे ?

"दोघेही प्रगत अद्ययावत संशोधन मानवी विकासासाठी करीत आहेत आणि हे जास्त महत्वाचे आहे आज पृथ्वीवरील कॅन्सर,हार्टअटॅक या सारख्या अनेक रोगांवर अजूनही पूर्णपणे प्रभावी औषधे नाहीत त्या मुळे अशा रोगांवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी जे संशोधन इथे करता येत नाही ते स्थानकात केल्या जात आहे स्थानकात आता मानवी आरोग्यावर सखोल संशोधन केल्या जात आहे 3D टेक्नॉलॉजी मुळे झिरो ग्रॅव्हीटीत सेल्युलर टिश्यूचे प्रिंटआऊट काढल्या जात आहेत कारण तिथे तरंगत्या अवस्थेत सर्व बाजूने शरीरातील सर्व अवयव पाहता येतात अंतराळातील विपरीत वातावरणात सतत तरंगत्या अवस्थेत राहिल्याने अनेक समस्या ऊद्भवतात हाडे ठिसूळ होणे वजन कमी होणे क्रुत्रीम प्रकाशामुळे आणी व्हिटॅमिनच्या कमतरतेमुळे डोळ्यावर परिणाम होतो पण आता हे दुष्परिणाम टाळण्यासाठी ऊपाय केले जात आहेत व्यायामाने त्यावर मात करण्यात यश मिळत आहे !"

मानवी आरोग्य निरोगी रहाण्यासाठी तिथे गेल्यावर मी  मानवी आरोग्य रक्ताभिसरण संस्था ह्या विषयी संशोधन करणार आहे शिवाय अंतराळातील बॅक्टेरीया मायक्रो ऑरगॅनिझम जर अंतराळात जिवंत राहिले असतील तर स्पेसवॉक दरम्यान त्यांना शोधून तेथील थंड वातावरणात त्यांच्या वर काय परिणाम होतो हे देखील शोधणार आहे ह्या संशोधनाचा ऊपयोग भविष्य कालीन मंगळ व चंद्र मोहिमेतील अंतराळविरांना होणार आहे!" हि पत्रकार परिषद बराच वेळ सुरू होती