नासाच्या शास्त्रज्ञ निर्मित कृत्रिम मंगळ भूमीत एक वर्षाच्या निवासासाठी चार धाडसी नागरिकांचा शुभारंभ

 

 नासाच्या J.PL संस्थेतील शास्त्रज्ञ निर्मित कृत्रिम मंगळ भूमीत प्रवेश करताना चार धाडसी उमेदवार -फोटो -नासा संस्था

नासा संस्था -10 जुलै

सध्या नासाचे Curiosity मंगळयान व Perseverance मंगळयान मंगळावर यशस्वी संशोधन करत आहेत  Perseverance यानासोबत मंगळावर पोहोचलेल्या Ingenuity mars Helicopterने देखील नुकतीच तिथल्या आकाशात 50 वी यशस्वी भरारी मारून मंगळावरील महत्वपूर्ण संशोधित माहिती गोळा करून पृथ्वीवर पाठविली आहे  शिवाय भविष्यकालीन मंगळ मोहिमेत मानव निवासासाठी पृथ्वीसारख्या पोषक वातावरणाचाही शोध घेतल्या जात आहे इथे पृथ्वीवरील नासा संस्थेतही भविष्यकालीन मंगळ मोहिमेची जोरदार तयारी सुरु आहे आगामी मानवसहित मंगळ मोहिमेसाठी उपयुक्त वेगवेगळे उपक्रम राबविले जात आहेत 

 

 नासाच्या Mars Dune Alpha ह्या शास्त्रज्ञ निर्मित कृत्रिम मंगळभूमीत प्रवेश करण्याआधी मनोगत व्यक्त करताना कमांडर Kelly Haston ,Anca Selaria ,Ross Brockwell आणि Nathan Jones -फोटो -नासा संस्था

नासाच्या Crew Health & Performance Exploration Analog (CHAPEA) मोहिमे अंतर्गत नासाच्या J.PL lab मध्ये शास्त्रज्ञांनी कृत्रिम मंगळ भूमी निर्माण केली आहे नासाचे मंगळ मोहिमेतील अंतराळवीर प्रत्यक्ष मंगळावर जाण्याआधी आणि तिथे भविष्यकालीन मानवी वसाहत निर्माण करण्याआधी मंगळासारखे वातावरण आणि भूमी असलेल्या ह्या शास्त्रज्ञ निर्मित मंगळभूमीत राहिल्यावर मानवी शरीरावर,आरोग्यावर काय परिणाम होतो हे संशोधित करण्यासाठी हा अभिनव उपक्रम राबविण्यात येत आहे ह्या  प्रयोगशील उपक्रमात सहभागी होऊन ह्या कृत्रिम मंगळ भूमीत एक वर्ष राहण्यासाठी धाडसी नागरिकांना नासा संस्थेने संधी उपलब्ध केली होती ह्या अभिनव उपक्रमा अंतर्गत निवड झालेल्या चार शिकाऊ अंतराळवीरांचा समावेश असलेले तीन ग्रुप तयार करण्यात आले होते आणि त्यातीलच निवडक चार धाडसी उमेदवारांच्या पहिल्या ग्रुपला आता नासाच्या Johnson Space Center संस्थेतील मंगळासारख्या कृत्रिम  वातावरण निर्मिती केलेल्या छोट्या खोलीत एक वर्ष निवास करण्यासाठी पाठवण्यात आले आहे भविष्यकालीन मंगळ मोहिमेतील अंतराळवीरांच्या सुरक्षित मंगळ निवासासाठी हा प्रयोग करण्यात येणार असून त्याची सुरवात आता झाली आहे 

 

नासा संस्थेतील शास्त्रज्ञांनी लाल वाळूचा उपयोग करून तयार केलेली मंगळासारखे वातावरण निर्मित पृथ्वीवरील कृत्रिम  मंगळभूमी -फोटो -नासा संस्था   

25 जूनला ह्या मोहिमेतील पहिल्या ग्रुप मधील कमांडर Kelly Haston  -(Research Scientist), Flight  Engineer- Ross  Brockwell-, Medical Officer -Nanthan Jones आणी Microbiologist -Anca Selariu   हे चार धाडसी निवडक उमेदवार एक वर्षाच्या वास्तव्यासाठी ह्या पृथ्वीवरील कृत्रिम मंगळ सृष्टीत गेले आहेत नासा संस्थेतील ह्या मोहिमेतील प्रमुख Grace Douglas, Director-Vanessa Weik ,Judy Hayes (Human health & Performance Director ) ह्यांच्या उपस्थितीत ह्या चार उमेदवारांना ह्या Mars Habitat मध्ये एक वर्षासाठी बंदिस्त करण्यात आले ह्या अभिनव  उपक्रमाच्या शुभारंभा आधी ह्या चार धाडसी उमेदवारांचे नासा संस्थेतर्फे स्वागत करण्यात आले आणि ह्या अभिनव प्रयोगात सहभागी होऊन त्या साठी घेतलेल्या ट्रेनिंग दरम्यानच्या अथक परिश्रमाबद्दल त्यांचे आभार मानण्यात आले त्यांना ह्या शास्त्रज्ञ निर्मित पृथ्वीवरील कृत्रिम मंगळ भूमीतील प्रवेशासाठी आणि एक वर्षांच्या वास्तव्यासाठी शुभेच्छा देण्यात आल्या आत प्रवेश करण्याआधी ह्या उमेदवारांनी देखील त्यांचे मनोगत व्यक्त केले सर्वांनीच नासा संस्थेने त्यांना हि सुवर्णसंधी दिल्याबद्दल आभार मानले ह्या मोहिमेतील सहभागी सर्वांनीच त्यांना ह्या मोहिमेसाठी ट्रेनिंग दिल्याबद्दल त्यांचेही आभार मानले शिवाय त्यांचे कुटुंबीय,मित्र प्रेरणा देणाऱ्या साऱ्यांचे  विशेष आभार मानले कुटुंबियांचे आभार मानताना, निरोप घेताना काही क्षण ते भावविवश झाले पण नंतर त्यांनी सर्वांचा निरोप घेतला नासाचा हा अभिनव उपक्रम भविष्यकालीन मंगळ मोहिमेतील अंतराळवीरांच्या सुरक्षित मंगळ निवासासाठी आहे आणि आम्ही ह्या ऐतिहासिक मोहिमेत सहभागी होऊन संशोधन करणार आहोत ह्याचा आम्हाला अभिमान वाटत आहे आम्ही आनंदित आहोत आम्ही हि मोहीम निश्चितच यशस्वी करू असे त्यांनी सांगितले शास्त्रज्ञ निर्मित मंगळ भूमीत प्रवेश करण्याआधी ह्या मोहिमेतील प्रमुखांनी Mars Dune Alpha चे चिन्ह असलेल्या झेंड्यावर त्यांच्या सह्या घेतल्या त्या नंतर ह्या उमेदवारांनी आत प्रवेश केल्यानंतर बाहेरून दार बंद करून त्यांना बंदिस्त करण्यात आले आता मंगळ मोहिमेतील अंतराळवीरां सारखेच ते एक वर्ष पृथ्वीबाहेर राहतील 

 Mars Dune Alpha-भूमीत प्रवेश करण्याआधी चौघांनी सह्या केलेल्या झेंड्यासह -फोटो -नासा संस्था

ह्या मोहिमेतील ऊमेदवार Johnson Space Center मधील 1,700 sq.foot जागेत तयार केलेल्या Mars Dune Alpha ह्या 3D printing चा वापर केलेल्या खोलीत वर्षभर राहतील ह्या चौघांसाठी सेपरेट रूम असून त्यात त्यांच्या संशोधनाचे साहित्य,मेडिकलचे साहित्य,रोबोटिक उपकरण,व्यायामासाठी,झोपण्यासाठी आणि इतर आवश्यक गोष्ठीसाठीची सोय करण्यात आली आहे ह्या एक वर्षाच्या निवासा दरम्यान ऊमेदवारांना मानसिक आणी शारिरीक दृष्ठ्या काय समस्या ऊद्भवतात त्यांच्या आरोग्यात काय बदल होतात मानवी शरीर मंगळासारख्या वातावरणाला कसे सामोरे जाते ह्याचे निरीक्षण नोंदवण्यात येणार आहे आणी त्या समस्या निवारण्यासाठी ऊपाय शोधले जाणार आहेत त्या साठी नवीन Technology शोधण्यात येईल ह्या मोहिमेचा ऊपयोग भविष्यातील मंगळ मोहिमेतील अंतराळविरांना होईल अंतराळवीर प्रत्यक्षात जेव्हा मंगळावर निवास करतील तेव्हा त्यांच्या आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ नये म्हणून खबरदारीचे ऊपाय शोधले जातील त्यांच्या आरोग्याची काळजी घेण्याचा हा प्रयत्न आहे त्यासाठीच हा मोहीम पुर्व अभिनव ऊपक्रम राबविण्यात येत आहे असे Johnson Space Center चे प्रमुख शास्त्रज्ञ म्हणतात शीवाय ह्या संशोधीत माहितीमुळे भविष्य कालीन मानवसहित मंगळ मोहिमेतील अंतराळविरांसोबत सकस अन्न आणी आवश्यक गोष्टी व सामान मंगळावर पाठवण्यास मदत होईल भविष्यात मंगळावर मानवी वसाहत निर्माण करण्याचा शास्त्रज्ञांचा विचार आहे त्या दृष्टीने हे प्रयत्न सुरू आहेत

हे धाडसी उमेदवार अंतराळवीर नसल्यामुळे ह्या निवासा दरम्यान त्यांना मंगळग्रहावरील वातावरणात रहाण्यासाठी आवश्यक ट्रेनिंग देण्यात आले होते त्यांना अंतराळवीरांसारखे झिरो ग्रॅव्हीटीत राहण्याचे आणी तेथील निवासा दरम्यान कराव्या लागणाऱ्या Space Walk,Robotic operations,Habitat Maintenance,personal hygiene ह्या गोष्टींचेही  ट्रेनिंग देण्यात आले त्या मुळे ह्या शास्त्रज्ञ निर्मित मंगळभूमीच्या बाहेरील भागात हे उमेदवार संशोधना बरोबरच अंतराळवीरांसारखा Space Walkही करणार आहेत त्या साठी त्यांना स्पेस सूटही देण्यात आला आहे शिवाय ह्या मंगळभूमीत ते धान्य,भाजी,फळे वै रोपांची लागवडही करणार आहेत त्या साठी ह्या भूमीत खास मंगळावरील लाल माती,वाळू,मिनरल्सचा वापर करण्यात आला आहे 

मंगळ ग्रह पृथ्वीपासुन दुर असल्यामुळे अंतराळविरांना तेथून पृथ्वीवर संपर्क साधताना अडचण आली किंवा काही समस्या उद्भवल्यास त्यांना त्वरीत मदत पाठवता येणार नाही त्यामुळे अशा आपद्कालीन समस्येवर  मात करण्याचे ट्रेनिंगही त्यांना देण्यात आले आहे शीवाय तेथील वातावरणातील बदलामुळे येणारा मानसिक ताण किंवा ऊपकरणात अचानक काही कठीण समस्या निर्माण झाली तर आपद्कालीन संकटांशी सामना करण्यासाठी प्रशिक्षीत करण्यात आले असून हे सर्व उमेदवार नासा संस्थेच्या संपर्कात असतील नासाच्या Artemis मोहिमेअंतर्गत मानव चंद्रावर जाणार आहे त्याची तयारी अंतिम टप्प्यात आली आहे आगामी काळातील भविष्यकालीन मंगळ मोहीम आणि दूरवरच्या अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीरांसाठी आणि मानवी निवासासाठी हा उपक्रम उपयुक्त ठरेल

नासाच्या Artemis मोहिमेत भारतही सहभागी

 

 Washingtonयेथील Willard Inter Continental Hotel मधील एका कार्यक्रमात Artemis मोहिमेत भारत सहभागी झाल्यानंतर Artemis Accords वर सही करताना अमेरिकेतील भारताचे राजदूत तरनजीत संधू आणि नासाचे Administrator Bill Nelson,सोबत Nancy Jackson (Deputy Assistant ) Space Research Organization ,Space Counsellor -Krunal Joshi-फोटो नासा संस्था

 

नासा संस्था

नासाच्या Artemis मोहिमेत आजवर 26 देश सहभागी झाले आहेत ह्या आधी Canada देशाने ह्या मोहिमेत सहभाग नोंदवत Artemis Accords वर सही केल्यानंतर आता पंतप्रधान मोदींंच्या मागच्या महिन्यातील अमेरिका दौऱ्यानंतर भारताने देखील सहभाग नोंदवला आता भारत Artemis मोहिमेतील 27 वा सहभागी देश आहे

21 जुनला बुधवारी Washington येथील Willard Inter Continental Hotel मधील एका कार्यक्रमाच्या वेळी भारताने Artemis मोहीमेत सहभागी होत आर्टिमस मोहिमेच्या Artemis Accords ( कायदे आणी करार) वर सही केली नासाचे Administrator Bill Nelson ह्यांच्या ऊपस्थितीत अमेरिकेतील संयुक्त राज्याचे भारतीय राजदूत तरणजीत संधु ह्यांनी भारत देशातर्फे आवश्यक करारावर सही केली 2020 मध्ये अमेरीकेतील विदेश मंत्रालयाच्या सहकार्याने सात देशाने एकत्रीत येत Artemis Accordsची स्थापना केली होती

ह्या वेळी नासाचे Administrator Bill Nelson म्हणाले,अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Joe Biden आणी ऊपाध्यक्ष कमला हॅरिस ह्याच्या वतीने भारतासोबत पृथ्वीवर आणी अंतराळ विश्वात भागीदार होताना आम्हाला आनंद होतोय आता अंतराळ विश्वातील ऊद्दिष्ठ साध्य करण्यासाठी आम्ही करत असलेली प्रगती वेगवान झाली आहे पण फक्त ऊद्दिष्ठ साध्य करणे हा आमचा हेतु नाही तर त्या नंतर आणखी प्रगती करणे महत्त्वाचे आहे त्या साठी आपण काय करू शकतो ह्याचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे आम्हाला शांततेने,पारदर्शकपणे एकमेकांच्या सहकार्याने ह्या मार्गावर अडीअडचणींंचा सामना करत पुढे मार्गक्रमण करायचे आहे भारताच्या सहकार्यात एकत्र काम करायला आम्ही ऊत्सुक आहोत 

संधु म्हणाले,आमचा भारत देश Artemis मोहिमेत सहभागी होऊन अंतराळविश्वात एक महत्वपुर्ण पाऊल पुढे टाकत आहे हा आमच्यासाठी महत्त्वाचा क्षण आहे आम्ही अंतराळ विश्वातील संशोधनासाठी,प्रगतीसाठी सहकार्य करण्यास वचनबद्ध आहोत भारत शक्तीशाली आहे अंतराळ विश्वात भारताने प्रगती केली आहे त्यामुळे आमचा देश अंतराळ विश्वातील शांततेला आणी प्रगतीला प्राधान्य देतो आम्हाला खात्री आहे की,आर्टिमस मोहिमेत सहभागी होऊन अद्ययावत शोध लावण्यास आम्ही निश्चितच हातभार लाऊ अंतराळातील शांततापुर्ण आणी समृध्द भविष्यकालीन संशोधनासाठी आणी मानवी प्रगतीसाठी हे आवश्यक आहे त्याचा फायदा जगभरातील सर्व लोकांना होईल

नासाच्या Space X Crew -7 मोहिमेतील चार अंतराळवीर ऑगस्ट मध्ये स्थानकात राहायला जाणार

 

Space X Crew -7चे अंतराळवीर Jasmin Moghbeli, युरोपियन अंतराळवीर Andreas Mogensen जपानचे अंतराळवीर Satoshi Furukawa आणि रशियन अंतराळवीर Konstantin Borisov -फोटो -नासा संस्था 

नासा संस्था -6 जुलै 

नासाच्या Space X Crew -7 अंतराळ मोहिमेतील चार अंतराळवीर ऑगस्ट महिन्यात सहा महिन्यांच्या वास्तव्यासाठी स्थानकात जाणार आहेत नासाची अंतराळवीर Jasmin Moghbeli,जपानचे अंतराळवीर Satoshi Furukawa,युरोपियन अंतराळवीर Andreas Mogensenआणि रशियन अंतराळवीर Konstantin Borisov ह्या चार अंतराळवीरांना घेऊन Space X Crew Dragon सातव्यांदा अंतराळ स्थानकात जाणार आहे 

15 ऑगस्टला नासाच्या Kennedy Space Center Florida येथील 39 A ह्या उड्डाण स्थळावरून Space X चे Endurance अंतराळयान ह्या चार अंतराळवीरांसह Falcon 9 रॉकेटच्या साहाय्याने स्थानकात जाण्यासाठी अंतराळात झेपावेल 

ह्या मोहिमेत नासाची अंतराळवीर Jasmin Moghbeli कमांडरपद आणि युरोपियन अंतराळवीर Andreas Mogensen हे पायलटपद सांभाळणार आहेत जपानचे अंतराळवीर Satoshi Furukawa आणि रशियन अंतराळवीर Konstantin Borisov हे दोघे ह्या मोहिमेतील मिशन स्पेशॅलिस्ट पद सांभाळतील अंतराळवीर Andreas Mogensen आणि अंतराळवीर Satoshi Furukawa ह्यांची हि दुसरी अंतराळवारी असून ते दुसऱ्यांदा अंतराळ स्थानकात राहायला जाणार आहेत अंतराळवीर Jasmin Moghbeli आणि  Konstantin Borisov हे मात्र प्रथमच अंतराळ प्रवास करणार असून हे दोघे पहिल्यांदाच स्थानकात राहायला जाणार आहेत

ह्या अंतराळवीरांच्या अंतराळ स्थानकाच्या दिशेने उड्डाण,स्थानकातील Hatching ,Docking आणि अंतराळ स्थानकातील प्रवेशाचे लाईव्ह प्रसारण नासा टि वी वरून करण्यात येणार असून हौशी नागरिकांना ह्या उड्डाण सोहळ्यात सोशल मीडियावरून आभासी पद्धतीने उपस्थित राहण्याची सुवर्ण संधीही नासा संस्थेने उपलब्ध केली असून त्या साठी नासा संस्थेत नोंदणी करून परवानगी घेणे आवश्यक आहे

शनीच्या Enceladus चंद्रावरील ऊडणाऱ्या फवाऱ्यातील बर्फाच्या कणात फॉस्फरसचे अस्तित्व

 

नासाच्या Cassini अंतराळयानाने घेतलेले शनीच्या Enceladus चंद्रावरील  गोठलेल्या महासागरातून अंतराळात उडणारे बर्फ़ाचे फवारे -फोटो नासा संस्था -J.PL-Lab

 नासा संस्था-JPL-Lab-17 जुन

नासाच्या शनी मोहमेतील कॅसिनी अंतराळ यान 1997 मध्ये अमेरिकेतील फ्लोरिडा येथील  Cape Canveral Air Force Station येथून 13 ऑक्टोबरला शनीच्या प्रवासाला निघाले आणी तब्बल 7 वर्षे अंतराळ प्रवास करून 2004 साली शनीवर पोहोचले कॅसिनीने शनीवर पोहोचताच यशस्वी कामगिरी करत त्यातील अत्याधुनिक यंत्रणेद्वारे उपयुक्त माहिती गोळा करून पृथ्वीवर पाठवत हि मोहीम यशस्वी केली कॅसिनीतील इंधन कमी होताच आणि त्याचा अपेक्षित कार्यकाळ पूर्ण होताच शास्त्रज्ञानीं हि मोहीम थाबवण्याचे ठरवले होते पण कॅसिनीची कमी इंधनातली जास्त काळाची यशस्वी कार्यक्षमता पाहून हि मोहीम प्रथम दोन वर्षे आणि नंतर सात वर्षापर्यंत वाढवण्यात आली ह्या काळात कॅसिनीने पाठविलेली शनीची सखोल माहिती पाहून शास्त्रज्ञही अचंबित झाले शनीचे चंद्र तेथील बर्फ,वातावरण आणि मानवाला आकर्षित करणाऱ्या शनीच्या कड्याचे गूढ कॅसिनीने घेतलेल्या फोटो मूळे आणि गोळा केलेल्या माहितीमुळे उलगडले शिवाय शनीबद्दल मानवामध्ये असलेले गैरसमजही दूर झाले शनी पीडादायक नसून तोही पृथ्वी सारखाच सुंदर ग्रह असून पूर्वी तिथेही सजीवसृष्ठी अस्तित्वात असण्याची  शक्यताही बळावली आता तीच माहिती नासाचे शास्त्रज्ञ संशोधीत करत आहेत  नासाच्या शनी मोहिमेत शनीवर पोहोचलेल्या कॅसिनी अंतराळयानाने गोळा केलेल्या संशोधीत माहितीतुन शनीच्या चंद्रावरील गोठलेल्या समुद्रात सजीवांच्या अस्तित्वासाठी आवश्यक असलेल्या फॉस्फरस वायुचे अंश आधळले आहेत नासाच्या जर्मनी- (बर्लिन) मधील संस्थेतील Planetary Scientist Frank Post berg ह्यांनी संशोधनाअंती हि माहिती प्रसारित केली आहे 

Enceladus हा शनीच्या शेकडो चंद्रापैकी एक चंद्र असुन तो लहान आकाराचा आहे ह्या चंद्रावर गोठलेला महासागर असल्याचा शोध शास्त्रज्ञांनी ह्या आधीच लावला आहे शनी ग्रहावरील ऊष्णतेमुळे ह्या समुद्राच्या गोठलेल्या वरच्या थराला तडे जातात आणी तडकलेल्या ह्या भागाखालील समुद्रातील बर्फाच्या कणांचे फवारे अंतराळात ऊडतात हा चंद्राचा दक्षीण ध्रुवावरील भाग आहे सतत ऊडणाऱ्या ह्या बर्फाच्या कणांच्या फवाऱ्यामुळे शनिच्या मुख्य तेजस्वी कड्याभोवती ह्या सुक्ष्म कणांचे धुसर अस्पष्ट आवरण दिसते

 

नासाच्या शनी अंतराळ मोहिमेतील कॅसिनी अंतराळयान शनीग्रहावर माहिती गोळा करण्यासाठी गेले होते 2004 ते 2017 ह्या काळात ह्या यानाने अनेक महत्त्वपुर्ण संशोधीत माहिती गोळा केली ह्या काळात शनीच्या कड्याभोवती कॅसिनी यानाने अनेक वेळा भ्रमण केले त्यावेळी अनेकदा यानाने हे ऊडणारे बर्फाच्या कणाचे फवारे पाहिले कॅसिनी यानाच्या Cosmic Dust Analyzer Instrument च्या सहाय्याने यानाने त्या कणांचे samples गोळा केले त्या Samples वर शास्त्रज्ञांनी सखोल संशोधन केले तेव्हा त्यांना हि माहिती मिळाली ह्या बर्फाच्या कणात शास्त्रज्ञांना विपुल प्रमाणात मिनरल्स आणी Organic compound आधळले आहेत त्या मध्ये सजीवांच्या ऊत्पत्तीसाठी आवश्यक असलेले Amino acid व फॉस्फरस आधळले ह्या बर्फाच्या कणात गोठलेल्या स्वरूपात फॉस्फरस आणी मीठ आधळले फॉस्फरस सजीवांच्या ऊत्पत्तीसाठी आवश्यक घटक आहे तो सजीवांच्या पेशीमधील DNA मध्ये अस्तित्वात असतो त्या पासून मानवी पेशीतील Chromosome ची निर्मिती होते मानवी शरीरातील हाडे Cell membrane मध्ये देखील त्याचे अस्तित्व असते समुद्राच्या तळाशी असलेल्या सुक्ष्म सजीवांमध्ये देखील त्याचे अस्तित्व असते पृथ्वीवरील वातावरणात सर्वत्र ह्या वायूचे अस्तित्व आहे आणी मानवी जीवनासाठी तो आवश्यक आहे  

 Frank post berg ह्या शास्त्रज्ञांनी दिलेल्या माहितीनुसार ह्या आधी शनीग्रहावर सजीवांच्या अस्तित्वासाठी आवश्यक असलेले Sodium,Potassium, Chlorine आणी Carbonate compounds वायुंचे अस्तित्व सापडले होते आता सजीवांच्या अस्तित्वासाठी आवश्यक असलेल्या फास्फरस वायूचे अंश देखील आधळले आहे सजीवांच्या अस्तित्वासाठी आवश्यक हे सर्व वायु तेथे आधळले असल्याने तेथे पुरातन काळी सजीव सृष्ठि अस्तित्वात होती का?अजूनही आहे का? ह्या बाबतीत नक्की काही सध्या तरी सांगता येत नसले तरी भविष्यात शास्त्रज्ञ त्या बाबतीत निश्चितच सखोल संशोधन करतील

 2017 मध्ये वीस वर्षांच्या ह्या यानाच्या यशस्वीते नंतर  शास्त्रज्ञांनी हे यान नष्ट  करण्याचा निर्णय घेतला होता नष्ट करण्यापूर्वी कॅसिनीला शनिग्रहाच्या कक्षेत धडकवून यानाचा शेवट करण्याचा धाडसी निर्णय नासा संस्थेने घेतला होता सव्वीस एप्रिल 2017 ला बुधवारी हे यान नष्ट करण्याच्या ग्रॅन्ड फिनालेला सुरवात झाली तेव्हा कॅसिनी यान शनी ग्रह व त्याच्या कड्यामधील 1500 मैल रुंद पट्यात शिरले होते आजवर एकही यान शनीच्या कक्षेत शिरले नव्हते पण नासा संस्थेने हे धाडस करण्याचे ठरवले होते कारण  ह्या धाडसामुळे ब्रम्हांडातील मोठे ग्रह व ग्रहमालांच्या उगमाचे रहस्य उलगडेल शिवाय ह्या कॅसिनी यानाचा शेवट जरी झाला तरी तो नवीन मोहिमेसारखाच असेल अशी आशा शास्त्रज्ञांना वाटत होती
इतक्या वर्षांमध्ये कॅसिनीने मिळवलेल्या माहितीच्या आधारे कॅसिनीच्या इंजिनीअर्सनी Flight Plan तयार केला होता त्या नुसार 22 एप्रिलला कॅसिनी यानाने Titan ह्या शनीच्या चंद्राच्या अतिशय जवळून प्रवास केला तेव्हा Titan च्या गुरुत्वाकर्षणाच्या परिणामामुळे कॅसिनीची भ्रमण कक्षा थोडीशी खाली झुकली त्यामुळे हे यान कड्यांच्या बाहेरून न फिरता ग्रह व कड्यांच्या आतल्या कक्षेत शिरले होते हे यान नष्ठ होण्याआधी शनीच्या चंद्राच्या वायुमंडळातील थंड वातावरणात शीरले होते आणी प्रचंड वेगाने फिरता फिरता गोते खात असताना स्फोट घडवून ते नष्ट करण्यात आले होते शेवटी नष्ठ होता होता कॅसिनी यानाने तेथील बर्फाच्या कणांचे नमुने आणि फोटो गोळा करून त्याचा व्हिडीओ पृथ्वीवर पाठवला होता
 

Artemis V मोहिमेतील Moon Lander बनविण्यासाठी Blue Origin ची निवड

 

  Blue Origin कंपनीच्या Moon Lander चे नियोजित मॉडेल -फोटो -नासा संस्था

 

 नासा संस्था- 26 जून

नासा संस्थेने आर्टिमस V मोहिमेसाठी Moon Lander बनविण्यासाठी Blue Origin कंपनीची निवड केली आहे नासा संस्थेतर्फे Artemis मोहिमेतील सहभागी अंतराळविरांची निवड झाल्यानंतर आता भविष्यकालीन मोहीमेची तयारीही सुरू आहे मागच्या महिन्यात नासा संस्थेने Artemis V मोहिमेसाठी Moon Lander बनविण्यासाठी Blue Origin कंपनीची निवड केली आहे ह्या आधी Space X कंपनीची निवड करण्यात आली होती ह्या दोन्ही कंपन्या आता Artemis मोहिमेसाठी Moon Lander ची निर्मिती करणार आहेत 

Artemis V मोहिमे अंतर्गत अंतराळवीर चंद्रावर जाणार आहेत आणी चंद्रभुमीवरील South Pole ह्या भागात आठवडाभर राहून तेथे सायंटिफीक प्रयोग व संशोधन करणार आहेत ह्या अंतराळविरांच्या चंद्राच्या कक्षेतील अंतराळ प्रवासासाठी आणी चंद्रभुमीवर ऊतरण्यासाठी Moon Lander ची आवश्यकता आहे त्या साठी नासा संस्थेने अंतराळ विश्वातील व्यावसायिक कंपन्यांना Lander निर्मितीची संधी दिली होती त्याच मोहिमे अंतर्गत आधी Space X आणी आता Blue Origin ह्या कंपन्यांंची निवड करण्यात आली आहे 

ह्या Moon Lander चे डिझाईन नासा कंपनीच्या अपेक्षा पुर्ण करणारे असावे हि प्रमुख अट आहे Moon Lander ची निर्मिती करताना त्याची रचना अंतराळयानाचा आकार,रूंदी आणी सुरक्षितेचा विचार केला जाईल गरज पडल्यास व अंतराळविरांची संख्या वाढल्यास त्यांना बसण्यासाठी Lander मध्ये जास्त जागा असावी मिशनचा दिर्घ कालावधी आणी भविष्यकालीन मोहिमेत चंद्रावर पृथ्वीवरुन सामान नेण्या,आणण्याची सोय असणे आवश्यक आहे शीवाय अंतराळ प्रवासादरम्यान अंतराळविरांच्या आवश्यक सोयीची पूर्तता आणि आरामदायी प्रवास घडवणारे असावे ह्या Lander मध्ये चंद्रावरील सुरक्षित मानवी Landing System ची आवश्यकता पुर्ण करण्याची क्षमता असावी भविष्य कालीन अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीरांना तेथील स्पेस स्टेशन मध्ये प्रवेश करण्यासाठी Docking ची सोय असणे अपेक्षित आहे 2029 मध्ये Artemis V मोहिमेतील अंतराळवीर चंद्रावर जाणार आहेत Moon Lander साठी नासा संस्थेतर्फे 3.4 बिलियन डॉलर खर्च मंजूर करण्यात आला आहे हे Moon Lander मजबूत,सुरक्षित आणी भविष्यकालीन मोहिमेतील अंतराळविरांना नियमित सेवा देण्यायोग्य असायला हवे असा करार नासा संस्थेतर्फे करण्यात आला आहे

नासाचे Administrator Bill Nelson म्हणतात,ह्या दुसऱ्या कंपनीची निवड करताना आम्ही ऊत्साहित झालो आहोत सध्या अंतराळ विश्वातील मानवी अंतराळ मोहिमेतील अंतराळविरांसाठी सुवर्णयुग आहे नासा आणी आमचे व्यावसायिक भागीदारांनी मिळुन हे शक्य केले आहे भविष्यकालीन मंगळ मोहीम आणी दुरवरच्या अंतराळमोहिमेतील अंतराळविरांना मंगळावर ऊतरण्यासाठीची हि पहिली पाऊलवाट आहे म्हणून आम्ही ह्या मोहिमेत Investment करत आहोत

Artemis V मोहिमेतील अंतराळवीर S.LS Rocket च्या सहाय्याने Orion अंतराळयानातुन चंद्राच्या कक्षेत प्रवेश करतील अंतराळवीर चंद्रावर पोहोचले आणी चंद्रभुमीवर ऊतरले कि,अंतराळयानातील चार अंतराळवीरांपैकी दोन अंतराळवीर Blue Origin कंपनीने निर्मित केलेल्या Moon Lander मध्ये प्रवेश करतील आणी एक आठवड्यासाठी चंद्रावरील दक्षिणेकडील भागात जातील आणी तेथील भविष्यकालीन मानवी मोहिमेतील अंतराळवीरांना रहाण्यासाठी जागा आणी पोषक वातावरण शोधतील शिवाय चंद्रावरील मानवाला अज्ञात असलेली माहिती गोळा करतील आणी सायंटिफिक संशोधन करतील 

नासाच्या मार्शल स्पेस फ्लाईट सेंटरच्या Alabama येथील Manager Lisa Watson म्हणतात,"Artemis मोहिमेसाठी Moon Landerची निर्मिती करण्यासाठी नासा संस्थेने दोन कंपन्यांची निवड केली आहे त्या मुळे दोन नाविन्यपूर्ण,अद्ययावत अंतराळविरांच्या सुरक्षिततेचा आणी सोयीचा विचार करुन त्यांना आरामदायी अंतराळप्रवास घडविणारे Lander तयार होतील दोन कंपनीत व्यावसायिक स्पर्धा असल्याने दर्जा सुधारेल आणी नाविन्यपूर्ण डिझाईन पहायला मिळेल आणी मुख्य म्हणजे किंमत कमी होईल आणी टॅक्समध्ये बचत होईल 

Blue Origin कंपनी आधी Landerचे डिझाईन बनवेल त्या नंतर नासा संस्थेतील तज्ञांची टिम Landerची सुरक्षितता,क्षमता आणी आवश्यक बाबींची पुर्तता चेक करतील त्या नंतर आधी मानव विरहित Lander टेस्टींग साठी चंद्रावर पाठवले जाईल त्यासाठी मानव विरहित टेस्टसाठी Lander डिझाईन करावे लागेल

अंतराळस्थानकाच्या कामासाठी नासाच्या अंतराळवीरांचा Space Walk संपन्न

 

नासाच्या अंतराळ मोहीम 69चे  अंतराळवीर Dmitri Petelin अंतराळस्थानका बाहेरील Solar Systemच्या मागील भागात Space Walk  करताना -फोटो -नासा संस्था

 नासा संस्था -22जुन

नासाच्या अंतराळ मोहीम 69 चे रशियन अंतराळवीर व कमांडर Sergey Prokopyev आणी Flight engineer Dmitri Petelin ह्यांनी अंतराळ स्थानकाच्या कामासाठी 22 जुनला Space Walk केला 

गुरुवारी सकाळी 10 वाजून 24 मिनिटाला हे दोन्ही अंतराळवीर Space Walk साठी स्थानकाबाहेर पडले आणी दुपारी 4 वाजून 48 मिनिटाला Space Walk पुर्ण करून स्थानकात परतले सहा तास 24 मिनिटांच्या ह्या Space Walk मध्ये ह्या अंतराळविरांनी अनेक महत्वाची कामे पुर्ण केली त्यांनी स्थानकाच्या बाहेरील Zvezda आणी Poisk Module ह्या भागात काम केले त्यांनी ह्या भागातील स्थानकात सुरू असलेल्या सायंटिफीक प्रयोगाची Packages बदलण्यासाठी काढली शिवाय स्थानकाबाहेरील भागात Communications Equipment install केले  

ह्या दोन्ही अंतराळवीरांनी बुधवारीच ह्या Space Walk ची तयारी सुरु केली होती त्यांनी Space Walkसाठी लागणारे हार्डवेअर चेक करून तयार ठेवले त्यांनी त्यांचे स्पेससुट चार्ज केले त्यामध्ये लाईट्स,कॅमेरे आणी बॅटऱ्या install केल्या त्यांना ह्या कामात अंतराळवीर Stephen Bowen ह्यांनी मदत केली 

ह्या Space Walk दरम्यान अंतराळवीर Sergey ह्यांनी लाल रंगाच्या रेशा असलेला Orlan स्पेससुट परीधान केला होता आणी अंतराळवीर Dmitri ह्यांनी निळ्या रंगाच्या रेशा असलेला स्पेससुट परीधान केला होता 

अंतराळवीर Sergey ह्यांच्या अंतराळ कारकिर्दीतला हा सातवा Space Walk होता अंतराळवीर Dmitri ह्यांचा हा पाचवा Space Walk होता ह्या वर्षातला स्थानकाच्या कामासाठी केलेला नववा Space Walk होता आणी आजवरचा स्थानकाच्या कामासाठी केलेला हा 266वा Space Walk होता

ह्या आधी मागच्या आठवड्यात 15 जुनला आणी त्या आधी 9 जुनला स्थानकाच्या बाहेरील भागातील solar system  मधील Solar Array च्या नुतनीकरणा साठी अंतराळवीर Woody Houburg  आणी Steve Bowen ह्यांनी Space Walk केला होता अंतराळ स्थानकातील प्रकाशऊर्जा व सौरऊर्जा वाढविण्यासाठी हा Space Walk करण्यात आला होता 

 नासाच्या अंतराळ मोहीम 68चे अंतराळवीर Woody Hoburg ह्यांनी स्थानकाच्या बाहेरील Truss ह्या भागातील Space Walk दरम्यान 9 जूनला काढलेला "Space Selfie"-फोटो-नासा संस्था 

 9 जूनला केलेल्या Space Walk दरम्यान अंतराळवीर Woody Houburg ह्यांनी त्यांचा Space Selfie काढला होता

नासाच्या Message In Bottle अभियानामार्फत हौशी नागरिकांना गुरु ग्रहावर नाव पाठविण्याची सुवर्णसंधी

 

नासाच्या Europa Clipper अंतराळयान मोहिमेतील  Message In Bottle ह्या अभियानाचे स्वरूप -फोटो नासा संस्था 

 नासा संस्था- 2 जून

नासा संस्थेतर्फे हौशी नागरिकांना अंतराळ मोहिमेत सहभागी करुन घेण्यासाठी नेहमीच नवनवीन अभिनव ऊपक्रम राबवीले जातात त्याच मोहिमे अंतर्गत नासा संस्थेने गुरु ग्रहावर हौशी नागरिकांना त्यांची नावे पाठविण्याची संधी जाहीर केली आहे 

नासा संस्थेचे Europa Clipper हे अंतराळयान 2024 मध्ये गुरु ग्रहावर जाणार आहे गुरु ग्रहाच्या Europa ह्या चंद्रावर शास्त्रज्ञांना बर्फाचा सागर आढळला तेव्हा पासुनच शास्त्रज्ञांना तेथे सजीवांचे अस्तित्व आहे का?किंवा पुरातन काळी होते का ?हे जाणून घेण्याची ऊत्सुकता होती आता त्या बाबतीत अधिक संशोधन करण्यासाठी Europa Clipper अंतराळयान गुरु ग्रहावर जाणार आहे आणी Europa ह्या गुरू ग्रहाच्या चंद्रावर आधळलेल्या समुद्राच्या तळाशी सजीव सृष्ठीचे अस्तित्व आहे का ह्याचा शोध घेतला जाणार आहे 

ह्या यानासोबत U.S.मधील पुरस्कार प्राप्त नामांकित कवियत्री Laureate Ada Limons ह्यांची कविताही पाठवण्यात येणार आहे Europa Clipper Mission वर त्यांनी हि कविता लिहिली आहे ह्या कवितेसोबतच सहभागी नागरीकांची नावे देखील गुरु ग्रहावर पाठविण्यात येणार आहेत एका मायक्रोचीपवर स्टेन्सीलच्या स्वरूपात कोरलेली  कविता व हि नावे यानाला जोडली जातील आणी यानासोबत गुरू ग्रहावर पोहोचतील ह्या अभियानात  सहभागी होण्यासाठी नागरिकांना आधी Laureate Ada Limion ह्या कवियित्रीची In Praise Of Mystery-A Poem for Europa हि कविता ऐकावी किंवा वाचावी लागेल कवियत्री Laureate ह्यांनी जानेवारीत नासाच्या J PL Lab ला भेट दिली होती तेव्हा Europa Clipper पाहून त्या प्रेरित झाल्या आणि त्यांनी हि कविता सुचली

नागरिकांना ह्या मोहिमेत सहभागी झाल्यानंतर त्यांचा फोटो आणी सहभागी झाल्यानंतरचे त्यांचे नाव सोशल मिडियावरुन शेअर करून त्यांचा आनंद व्यक्त करण्याची संधीही जाहीर करण्यात आली आहे डिसेंबर पर्यंत नागरिक ह्या अभियानात सहभागी होऊ शकतील नासा संस्थेतील Associate administrator Nicola Fox म्हणतात. "Message in Bottle म्हणजे सायन्स.कला आणी आधुनिक तंत्रज्ञान ह्यांचे ऊत्कृष्ट ऊदाहरण आहे नासा संस्थेने जगभरातील नागरिकांना ह्या अभियानात सहभागी होण्याची आणी त्यांच्या भावना शेअर करण्याची सुवर्णसंधी दिली आहे त्यांच्या नावांना गुरूग्रहावर जाण्यासाठी आणि रोमांचक अंतराळप्रवास करण्याची  संधी मिळणार आहे मला तर आपल नाव अंतराळयाना सोबत अंतराळप्रवास करून सौरमालेतील परग्रहावर पोहोचणार आहे आणि तिथल्या Europa ह्या चंद्रावरील गोठलेल्या सागराचा शोध घेताना पहाणार आहे हा विचारच रोमांचक वाटतो !"

Message In Bottle हे अभियान नासाच्या इतर मोहिमे सारखेच आहे आता पर्यंत अशा मोहिमे अंतर्गत सहभागी दहा मिलियन लोकांनी त्यांची नावे Artemis -1 आणि वेगवेगळ्या मंगळ यानासोबत परग्रहांवर पाठविली आहेत आणि त्यांच्या नावांनी यानासोबत अंतराळप्रवास देखील केला आहे आपल्या सौरमालेत आणि त्या बाहेरील जगातील अज्ञात अशा आपल्या सारख्या सजीव सृष्टीचा शोध घेण्यासाठी,त्यांना प्रेरित करण्यासाठी आणि त्यांच्याशी संपर्क करण्यासाठी नासा संसंस्थेतर्फे असे अभियान राबवले जातात नासाच्या Voyager Golden Record मोहिमेत एका कॅप्सूल मध्ये पृथ्वीवरील मानवाचे विविध आवाज टेप करून आणि मानवाची आकृती असलेले चित्र पाठविण्यात आले होते ते पाहून पृथ्वीवरील सजीवांबद्दल माहिती होईल आणि जर कुठे आपल्या सारखे सजीवांचे अस्तित्व असेल तर ते आपल्याशी संपर्क साधु शकतील  

सौर मालेतील सोलर सिस्टमचा शोध घेण्यासाठी ज्यांनी हाताने मोठे अंतराळयान बनविले त्या नासा संस्थेतील तंत्रज्ञ,शास्त्रज्ञ ,इंजिनीअर्स आणि टीममधील सर्वांना प्रेरणा देण्यासाठी,जगभरातील लोकांना मानवतेचा संदेश देण्यासाठी आणि त्यांच्या बुद्धीला चालना देण्यासाठी हि मोहीम राबविण्यात येते असे नासाच्या California -(J PL) संस्थेतील Director Laurie Leshin म्हणतात ह्या प्रत्येक नावाच्या अंतराळ प्रवासा सोबत Inspiration अंतराळ प्रवास करेल आणि गुरूचा चंद्र Europa वर पोहोचेल 

सध्या नासाच्या California येथील J.PL Lab संस्थेत Europa Clipper यानाची फायनल तयारी होत आहे हे अंतराळयान फ्लोरिडा येथून 2024 मध्ये गुरु ग्रहांच्या दिशेने अंतराळ प्रवासास निघेल आणि 2030 मध्ये गुरु ग्रहावर पोहोचेल गुरु ग्रहावर हे अंतराळयान पन्नास वेळा ग्रहाभोवती परिक्रमा करेल आणि त्या दरम्यान तेथील 8000,000k.m.अंतर पार करेल ह्या यानातील अत्याधुनिक सायंटिफिक उपकरणाच्या साहाय्याने गुरु ग्रहाचा पृष्ठभाग आणि वातावरणाची माहिती गोळा केली जाईल तसेच Europa वरील गोठलेला सागर ,बर्फाची खोली आणि सागराच्या तळाच्या खोलवरच्या पुरातन सजीव सृष्ठीच्या अस्तित्वाचा शोध घेईल Europa Clipper अंतराळ यान भविष्यकालीन मानवी अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीरांसाठी गुरु ग्रहावरील पृथ्वीसारख्या पोषक वातावरणाचा देखील शोध घेईल आणि गोळा केलेली संशोधित माहिती पृथ्वीवर पाठवेल