Tuesday, 1 January 2013

काळ्या कपड्यातली भक्ती

         दसरा  ते संक्रांति दरम्यान आंध्र,तामिळनाडू,कर्नाटक मध्ये कुठल्याही शहरात,खेड्यात,रस्त्या,रस्त्यावर काळे कपडे धारी लोक दिसतात मग ते तिरुमला,तिरुपतीच मंदीर असो,कि कानिपाकमचे गणपती मंदीर असो किव्हा रस्त्यातील छोटी मोठी मंदिरे .एवढेच नाही तर हैद्राबाद,कर्नुल सारख्या शहरात साध्या व काही मोठ्या हॉटेलात,दुकानात देखील मालकापासून सेल्समन पर्यंत असे काळे कपडेधारी भक्त दिसतात.कुतूहल म्हणून सहज विचारले असता कळालेली माहिती अशी की ते ऐयाप्पा स्वामीचे भक्त आहेत.      
                       केरळ मधील साबरीमला इथे ऐयाप्पा स्वामीचे मंदिर आहे हे मंदिर पहाडात असल्याने कित्येक मैल पायी जावे लागते जवळच पंपा नदी वाहते मंदिरापासून पाच किलोमीटर अंतरावर जंगलात सतत बारुदाचा स्फोट केल्या जातो जेणे करून वाघ सिंहा सारखी श्वापद दूर पळावीत मंदिरात जाताना वाटेत पाच ठिकाणी नारळ फोडल्या जातात व अंघोळ केल्या जाते काळे कपडे असतील तरच प्रवेश मिळतो नाहीतर दुरूनच दर्शन घ्यावे लागते.  
                     ह्या स्वामीची कथा अशी सांगितल्या जाते कि हे स्वामी म्हणजे अगदी लहान बालक होते ते एकदा मित्रांसमवेत जंगलात फिरायला गेले तेव्हा जंगलात वाघ आला ,मित्र घाबरून पळाले परंतु ऐयाप्पा स्वामी मात्र वाघाशी खेळत बसले तेव्हा त्यांचे मित्र घाबरून ऐयाप्पाच्या आई,वडिलांना घेवून आले त्यांनी पण ते दृश्य पहिले नंतर ते स्वामी जंगलात अदृश्य झाले म्हणून त्या ठिकाणी त्यांचे मंदिर बांधण्यात आले.
                       दर वर्षी संक्रांतीला श्रद्धाळूंना स्वामी ज्योतीच्या स्वरुपात दर्शन देतात अशी भक्तांची श्रद्धा आहे म्हणूनच दसऱ्यानंतर संक्रांति पर्यंत स्वामी भक्ती केल्या जाते त्यासाठी पंचेचाळीस दिवस काळे कपडे वापरले जातात दाढी केल्या जात नाही चटई वर झोपावे लागते ब्रम्हचर्य पाळले जाते पायात चप्पल वापरल्या जात नाही स्वतःचे जेवण स्वतः बनवले जाते आता काळानुरूप स्वयंपाक बनवला जात नसला तरीही इतर गोष्टी कटाक्षाने पाळल्या जातात काहीजण मात्र देवळात जाण्यासाठी शेवटची स्टेप येते तेव्हा काळे कपडे घालून पायऱ्या चढतात. हे व्रत बायकांना करता येत नाही पण चाळीशी नंतर हे व्रत बायका करू शकतात.

Monday, 31 December 2012

चिलकुर बालाजी

        हैद्राबाद पासून तास ,दिड तासाच्या अंतरावर "चिलकुर बालाजीचे"दाक्षिणात्य शैलीचे मंदिर आहे इथल्या बालाजीचे वैशिष्ठ्य म्हणजे इथे कुठल्याही प्रकारची दक्षिणा मागितल्या जात नाही ,इथे पैसे टाकण्यासाठी हुंडी पण नाही .मंदिरा बाहेरिल दुकानातुन नारळ व हार घेऊन तो बालाजीला अर्पण केल्या जातो हारातील फुले भक्तांना प्रसाद म्हणून दिल्या जातात मंदिरातल्या गाभारयात थोड्या प्रतीक्षे नंतर सरळ प्रवेश मिळतो मूर्ती सुबक व देखणी आहे  मूर्तीला फुलांने सजवले जाते.विशेष म्हणजे इथल्या  देवाला एकशेआठ फेऱ्या घातल्या तर देव नवसाला पावतो अशी भाविकांची श्रद्धा आहे त्या साठी एक कागद दिल्या जातो त्यावर खुणा करत प्रदक्षिणा घातल्या जातात सोबत तिथले ब्राम्हण मंत्र म्हणतात त्या मागोमाग मंत्र म्हणत प्रदक्षिणा घातल्या जातात ह्यात सुशिक्षित लोकही असतात प्रदक्षिणा घालण्यासाठी इतकी  गर्दी असते कि त्या गर्दीतून देवळात वाट काढत जावे लागते  घाई घाईत जथ्याने मंत्र म्हणत लोक प्रदक्षिणा घालताना दिसतात इथे दक्षिणा मागितल्या जात नाही पण चीलकुर बालाजीचे पुस्तक घेवून ते लोकांना वाटून ह्याचा प्रसार करा असे आवाहन केल्या जाते इथे संगमरवरी दगडापासून बनवलेले खलबत्ते,पोळपाट व इतर आकर्षक वस्तू   मिळतात

Tuesday, 13 November 2012

आली दिवाळी आली दिवाळी

                                                                                 

                                                    आली दिवाळी आली दिवाळी                                                 
                                                       दिव्यांसह सजली रांगोळी
                                                       दिव्यांचा प्रकाश तिमिर जाळी
                                                               मांगल्याचे प्रतीक रांगोळी

Friday, 19 October 2012

यवतमाळातील दुर्गोत्सव

 बालाजी चौक येथील दुर्गा देवी .


देवी समोरील  प्रवेश दारावर  लाईट च्या साह्याने बाल कृष्ण लीला व पौराणिक कथा साकारल्या आहेत           विजेच्या कमी वापरात अधिक प्रकाश देणारी हि रोषणाई सर्वांच्या आकर्षणाची  ठरली आहे                  



देवी समोरील इलेक्ट्रिक रोबोट
एकता  मंडळ दुर्गादेवी
एकता मंडळाने रामेश्वरम मंदिराची लक्षवेधक प्रतिकृती
साकारली असून मंदिर उगला पत्त्यापासून बनवण्यातआले आहे

                                                   गांधी चौक दुर्गादेवी मंडळ
                                   गांधीचौक दुर्गोत्सवाचे यंदाचे सुवर्ण मोहोत्सवी वर्ष असून इथे कलकत्याच्या मंदिराची                                            प्रतिकृती साकारली आहे तिरुपती बालाजीची भव्य प्रतिमा संगीताच्या तालावर                                            नाचणारे पाण्याचे कारंजे लोकांना आकर्षित करत आहे
                                           देवी समोरील बालाजीची मूर्ती व  Musical  Fountain



नवशक्ती दुर्गादेवी मंडळ
इथे दोनशे एक्काव्वन्न  अखंड दीप तेवत ठेवले आहेत
देवीची हि नौका विहाराची मूर्ती विलोभनीय असून इथे
गरिबांसाठी दररोज अन्नदान केले जाते
शंकर पार्वतीची विलोभनीय मूर्ती
माळीपुरा येथील  दुर्गा देवी

यावतमाळ मध्ये दररोज देवी पाहण्यासाठी लोकांचीअखंड रीघ लागली असून आजूबाजूच्या खेड्यातून लोक रोषणाई पाहण्या साठी गर्दी करत आहेत यवतमाळ संध्याकाळच्या वेळेस ठीक ठीकांणच्या लायटिंगच्या
झगमगाटात न्हाऊन निघत आहे  बरयाच ठिकाणी लोकांच्या पीण्याच्या पाण्याची व्यवस्था केलेली असून त्यांना फोडणीच्या भाताचे प्रसाद म्हणून वाटप  केल्या जात आहे  
फोटो -पुजा दुद्दलवार (BE(soft)BMC

Friday, 28 September 2012

गणपतीकार भरत दाभोलकर

                                                   
                                          गणपतीकर भरत दाभोळकर  
         (   यवतमाळ एथील  दैनिक लोकदूतच्या स्वामिनी ह्या महिला  मंडळा च्या   सरचिटणीस  पदी असताना   गणपतीकार भरत  दाभोलकर ह्यांची मुक्त वार्ताहर  म्हणून मी घेतलेली  हि  मुलाखत )


                                दाभोलकर म्हटलं कि डोळ्या पुढे  उभी राहतात  ती वेगवेगळ्या आकारातली गणपतीची  सुंदर  अलंकृत चित्रे ,त्या चित्रातून जाणवणारा कलेचा सहज सुंदर वैविध्य पूर्ण अविष्कार त्यांची ग्रीटींग्स चित्रे पाहून दाभोलकारांविशयीच कुतूहल जाग होत त्यांची  वैविध्य पूर्ण चित्रशैली ,त्याचं  गणपती प्रेम ह्या विषयी जाणून घेण्याची त्यांना प्रत्यक्ष पाहण्याची  बरयाच वर्षाची इच्छा होतीच . लोकदुतच्या स्वामिनी मूळे
मला संधी मिळाली आणि मुलाखतीला सुरवात केली
तुम्ही मुळचे कोठले ?तुम्ही लहानपणापासूनच चित्रे काढायचात का ?
ह्या प्रश्नावर दाभोलकर  उत्तरतात हो: मला लहान पणा पासून चित्रे काढायची आवड होती .पण तेव्हा अगदी चित्रकारच व्हायचं हे मात्र ठरलेल नव्हत मी  मुळचा वेंगुर्ल्याचा ,कोकणातला .कोकण म्हणजे निसर्ग  सौन्दर्याची खाणच .त्या मुळे तिथली सगळीच लहान मुले चित्रे रेखाटतात तसा मीही चित्रे  काढायचो वेंगुर्ल्याला एस एस सी पर्यन्तच शिक्षणाची सोय असल्याने  पुढच्या शिक्षणासाठी मुंबईला  आलो मग चित्रकलेतच  शिक्षण करायचं ठरवलं.
कोठल्या कॉलेजात शिकलात आणि काय काय शिकलात ?
दाभोळकर उत्तरतात ,मी मुंबईच्या जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट्स मध्ये शिकलो त्यांनी जी डी आर्ट्स ,फाइन आर्ट्स ,कमर्शीअल आर्ट्स मास्टर आर्ट्स वैगरे डिग्र्या मिळवल्या सकाळी अंधेरीला परांजपे शाळेत शिक्षक म्हणून नोकरी तर दुपारी विध्यार्थी बनून शिक्षण घ्यायचं अस सुरु  होत थोडक्यात शिकता शिकता अर्थार्जन केल.  शिक्षणात ते हुशार असल्याने नेहमी प्रथम यायचे ते साऱ्या  कोर्स मध्ये कोकण महाराष्ट्र तून प्रथम आलेत त्यांच्या दाभोलकरी शैली विषयी ते सांगतात शिक्षण आणि अभ्यासातून वेळ फारच कमी उरायचा म्हणून थोड्या वेळात  पटापट अन चांगल चित्र काढायचा मी  प्रयत्न  करायचो मग पुढे पुढे त्यात सातत्य येत गेल   अन तीच माझी शैली बनली
मग गणपतीची चित्रे कधी पासून काढायला लागलात ?
अर्थार्जनासाठी चित्रे काढावीत असे मनाशी ठरवले मग शुभारंभ करायचा तर एखाद्या चांगल्या आकाराने करूयात अस ठरवून गणेशाच चित्र काढायला घेतल तेव्हा एक प्रकारची उर्मी मनात दाटून आली आणि त्या तंद्रीत एकामागून एक अशी च्यक्क सत्तर.ऐशी चित्रे आपोओप काढल्या गेली इतकी स्फूर्ती आली विशेष म्हणजे लोकांना ती चित्रे खूपच आवडली
  प्रदर्शन केव्हापासून भरवायला लागलात ?
दाभोळकर सांगतात ,खरेतर मी ग्लासी पेपर ,विलायती पेपर वर वाटर प्रुफ इंक वापरून सहज म्हणून चित्रे काढत होतो हि चित्रे जेव्हा लता मंगेशकर ,बाबासाहेब पुरंदरे ,नानासाहेब गोरे ,पू.ल देशपांडे ह्या सारख्या प्रभूतींनी पाहिली तेव्हा त्यांनी मला म्हटल कि तुम्ही ह्या चित्रांचे प्रदर्शन का भरवत नाही? तेव्हा केवळ ह्या सर्वांच्या  प्रोत्साहना मुळे पुण्यामध्ये एकोणीसशे ब्ब्याऐशी सालीतो  "गणराज रंगी नाचतो" ह्या नावाने   प्रदर्शनाचा श्री गणेशा झाला पुढे मग छोट्या छोट्या गावातून प्रदर्शने भरवू लागलो  लोकांच प्रोत्साहन  मिळू लागल ,उत्स्फूर्त प्रतीसाद मिळू लागला मग तिथेच  प्रात्यक्षिक दाखवू लागलो लोक चित्रे मागत अगदि हजारो रुपये देवून चित्रे घेण्यासाठी रांगा  लावत
ग्रीटिंग च्या व्यवसायाकडे कधी वळलात
लोकांची चित्रांची मागणी वाढतच होती इतकी चित्र काढण अशक्य व्हायचं मग त्या चित्राची छपाई सुरु  केली त्यातूनच मग पुढे छोटे छोटे कार्ड्स बनवण सुरु केल
यश मिळाल्यावर कस वाटल ?टीका झाली का? अजून काय करायची इच्छा आहे ?
दाभोळकर सांगतात , सुरवातीला  लोक चांगल म्हणायचे तेव्हा आनंद व्हायचा पण मनात मात्र खिन्नता वाटायची वाटायचं हे तर खूप साध आहे ,आपल्याला अजून खूप चांगल काहीतरी करायचय आतापर्यन्त  साऱ्या  वर्तमान पत्रांनी माझी दखल घेतलीय ,पुरवणीत भ्रमंतीवर लेख आलेत मी खूप भ्रमंती करतो  खास पुरवण्यातून माझ्यावर लेख आलेत बक्षिसे पण खूप मिळवलीत  एकदा अकोल्याला एका टेंटमध्ये माझ प्रदर्शन भरवलं होत तेव्हा अचानक खुप पाऊस आला आणि माझी चित्रे  भिजली तेव्हा लोक हळहळले पण उन पडल्यावर ती चित्रे वाळवून मी पुन्हा चांगली केली .मी टेम्पल्स, पक्षी ,भारतीय संस्कृतीवरची  चित्र काढलीत
कुसुमाग्रजांनी "कवितेशी नात सांगणारा कलावंत" म्हणून माझ्यावर लेख लिहलाय
आयुष्याच्या संध्याकाळी मात्र मी फक्त कलेसाठी चित्रे काढीन ती विकणार नाही .आता मी कलेचा उपजीविके साठी उपयोग करतोय नाहीतर मी कलंदर झालो असतो शेवटी जगण्यासाठी अर्थार्जन आवश्यक असतच ना:  आणि आजकालच्या जगात हे आवश्यक आहे नाहीतर लोक फायदा उठवतात
लोकांची टीका झाली आणि त्रास सारयांनाच होतो मोठे लोकही त्यातून सुटत नाहीत ,म्हणून मी चांगल लक्षात ठेवलं वाईट सोडून दिल माणसांन  जेव्हढा  विरोध होईल त्याच्या दुप्पट वेगन पुढे जाव हे तत्व मी ध्यानात ठेवलं .लोकांनीच मला प्रेरित केल ,प्रसीद्ध केल.
तुमच्या जीवनातला एखाधा अविस्मरणीय प्रसंग सांगा
दाभोलकर सांगतात , एकदा ठाण्यात प्रदर्शन  भरवलं होत तेव्हा तिथे बरेच मान्यवर लोक उपस्थित होते खेडूत,मर्मज्ञ ,रसिक आजू बाजूला बसलेले होते .मी प्रात्यक्षिक दाखवत होतो .एक माणूस मात्र माझ चित्र पाहून सारखा अस्वस्थ होत होता शेवटी ते गृहस्थ इतके भावविवश झाले   कि त्यांच्या डोळ्यातून अश्रू येऊ लागले .मी त्या गृहस्थांना ओळखत नव्हतो पण आजू बाजूच्या लोकांनी मला सांगितलं कि ते प्रसिध्द गीतकार पी. सावळाराम आहेत तेव्हा मी पटकन उठून त्यांच्या पाया पडलो ,तेव्हा त्यांच्या डोळ्यातून पडलेले दोन अश्रू माझ्या चित्रावर पडले .मला तो प्रसंग विसरणे अशक्य आहे.
 साध्या,  मनमिळाऊ  ,निगर्वी दाभोलकराचं  प्रदर्शन पाहून ,बाळासाहेब ठाकरे देखील प्रभावित झाले होते .

(टीप : ह्या   ब्लॉग वरच्या लेखाची  कॉपी केल्यास कारवाई केल्या जाईल.)

Wednesday, 26 September 2012

यवतमळातील गणपती

                                                                  यवतमाळचा  राजा
                                         मारवाडी चौकातील गणपती मंडळाने यंदा सुपाच्या साह्याने साकारलेल्या                                                         सजावटीची हि काही दृष्ये

प्रवेश द्वार

रांगोळी 

उंदीर

गणपती जवळील चांदीचा उंदीर
गणपती जवळील चांदीच्या उंदीराच्या
कानात आपल्या मनातील इच्छा सांगितल्यास ती गणपती पूर्ण करतो अशी  भाविकांची श्रद्धा आहे

यवतमाळ चा राजा


छातावरील सजावट

भिंतीवरील सजावट

फोटो -पुजा दुद्दलवार BE(Soft)BMC
          

Thursday, 6 September 2012

यवतमाळात पुन्हा साचताहेत कचऱ्याचे ढीग

                                            यवतमाळ पूर्वी अस्वच्छ  व असुंदर होत .नंतर निवडून आलेल्या काही
कर्तबगार नगरसेवक व नगराध्यक्षा मुळे यवतमाळात घंटागाडीचा प्रकल्प राबविला गेला .दररोज घंटा गाडी द्वारे कचरा गोळा केल्या जावू लागला हि मोहीम आजतागायत सुरु आहे परंतु आता पुन्हा रस्त्यावर कचऱ्याचे ढीग दिसू लागले आहेत .शास्त्रीनगर दाते कॉलेजच्या  मागच्या बाजूला रस्त्यावर कचऱ्याचे ढीग पडून आहेत
तक्रार करूनही ते उचलल्या गेलेले नाहीत पावसाने ते सडत आहेत सध्या यवतमाळात डासांचा प्रादुर्भाव वाढला असून त्या मुळे मलेरिया,डेंग्यू आणि कचरा  या सारखे रोग होत असून येथील शासकीय रुग्णालयात असे अनेक रोगी भरती आहेत
मध्यंतरी मलेरिया,हत्तीरोग होऊ नये म्हणून गोळ्या वाटण्यात आल्या पण हे रोग होऊ नये म्हणून आधीच असा साचलेला कचरा उचलून त्याची योग्य विल्हेवाट लावावी  पूर्वी सुरु असलेली फागिंग मशीन पुन्हा परत  आणून डास निर्मुलन औषधाची नियमित फवारणी करावी व लोकांनी तोडलेल्या मोठ्या झाडांचा कचरा उचलण्यासाठी ट्रक पाठवण्यात यावा अशी नागरिकांची मागणी आहे आणि कचरा रस्त्यावर टाकणारया  कर्मचाऱ्यांवर योग्य ती कारवाई करावी