शनीच्या Enceladus चंद्रावरील ऊडणाऱ्या फवाऱ्यातील बर्फाच्या कणात फॉस्फरसचे अस्तित्व

 

नासाच्या Cassini अंतराळयानाने घेतलेले शनीच्या Enceladus चंद्रावरील  गोठलेल्या महासागरातून अंतराळात उडणारे बर्फ़ाचे फवारे -फोटो नासा संस्था -J.PL-Lab

 नासा संस्था-JPL-Lab-17 जुन

नासाच्या शनी मोहमेतील कॅसिनी अंतराळ यान 1997 मध्ये अमेरिकेतील फ्लोरिडा येथील  Cape Canveral Air Force Station येथून 13 ऑक्टोबरला शनीच्या प्रवासाला निघाले आणी तब्बल 7 वर्षे अंतराळ प्रवास करून 2004 साली शनीवर पोहोचले कॅसिनीने शनीवर पोहोचताच यशस्वी कामगिरी करत त्यातील अत्याधुनिक यंत्रणेद्वारे उपयुक्त माहिती गोळा करून पृथ्वीवर पाठवत हि मोहीम यशस्वी केली कॅसिनीतील इंधन कमी होताच आणि त्याचा अपेक्षित कार्यकाळ पूर्ण होताच शास्त्रज्ञानीं हि मोहीम थाबवण्याचे ठरवले होते पण कॅसिनीची कमी इंधनातली जास्त काळाची यशस्वी कार्यक्षमता पाहून हि मोहीम प्रथम दोन वर्षे आणि नंतर सात वर्षापर्यंत वाढवण्यात आली ह्या काळात कॅसिनीने पाठविलेली शनीची सखोल माहिती पाहून शास्त्रज्ञही अचंबित झाले शनीचे चंद्र तेथील बर्फ,वातावरण आणि मानवाला आकर्षित करणाऱ्या शनीच्या कड्याचे गूढ कॅसिनीने घेतलेल्या फोटो मूळे आणि गोळा केलेल्या माहितीमुळे उलगडले शिवाय शनीबद्दल मानवामध्ये असलेले गैरसमजही दूर झाले शनी पीडादायक नसून तोही पृथ्वी सारखाच सुंदर ग्रह असून पूर्वी तिथेही सजीवसृष्ठी अस्तित्वात असण्याची  शक्यताही बळावली आता तीच माहिती नासाचे शास्त्रज्ञ संशोधीत करत आहेत  नासाच्या शनी मोहिमेत शनीवर पोहोचलेल्या कॅसिनी अंतराळयानाने गोळा केलेल्या संशोधीत माहितीतुन शनीच्या चंद्रावरील गोठलेल्या समुद्रात सजीवांच्या अस्तित्वासाठी आवश्यक असलेल्या फॉस्फरस वायुचे अंश आधळले आहेत नासाच्या जर्मनी- (बर्लिन) मधील संस्थेतील Planetary Scientist Frank Post berg ह्यांनी संशोधनाअंती हि माहिती प्रसारित केली आहे 

Enceladus हा शनीच्या शेकडो चंद्रापैकी एक चंद्र असुन तो लहान आकाराचा आहे ह्या चंद्रावर गोठलेला महासागर असल्याचा शोध शास्त्रज्ञांनी ह्या आधीच लावला आहे शनी ग्रहावरील ऊष्णतेमुळे ह्या समुद्राच्या गोठलेल्या वरच्या थराला तडे जातात आणी तडकलेल्या ह्या भागाखालील समुद्रातील बर्फाच्या कणांचे फवारे अंतराळात ऊडतात हा चंद्राचा दक्षीण ध्रुवावरील भाग आहे सतत ऊडणाऱ्या ह्या बर्फाच्या कणांच्या फवाऱ्यामुळे शनिच्या मुख्य तेजस्वी कड्याभोवती ह्या सुक्ष्म कणांचे धुसर अस्पष्ट आवरण दिसते

 

नासाच्या शनी अंतराळ मोहिमेतील कॅसिनी अंतराळयान शनीग्रहावर माहिती गोळा करण्यासाठी गेले होते 2004 ते 2017 ह्या काळात ह्या यानाने अनेक महत्त्वपुर्ण संशोधीत माहिती गोळा केली ह्या काळात शनीच्या कड्याभोवती कॅसिनी यानाने अनेक वेळा भ्रमण केले त्यावेळी अनेकदा यानाने हे ऊडणारे बर्फाच्या कणाचे फवारे पाहिले कॅसिनी यानाच्या Cosmic Dust Analyzer Instrument च्या सहाय्याने यानाने त्या कणांचे samples गोळा केले त्या Samples वर शास्त्रज्ञांनी सखोल संशोधन केले तेव्हा त्यांना हि माहिती मिळाली ह्या बर्फाच्या कणात शास्त्रज्ञांना विपुल प्रमाणात मिनरल्स आणी Organic compound आधळले आहेत त्या मध्ये सजीवांच्या ऊत्पत्तीसाठी आवश्यक असलेले Amino acid व फॉस्फरस आधळले ह्या बर्फाच्या कणात गोठलेल्या स्वरूपात फॉस्फरस आणी मीठ आधळले फॉस्फरस सजीवांच्या ऊत्पत्तीसाठी आवश्यक घटक आहे तो सजीवांच्या पेशीमधील DNA मध्ये अस्तित्वात असतो त्या पासून मानवी पेशीतील Chromosome ची निर्मिती होते मानवी शरीरातील हाडे Cell membrane मध्ये देखील त्याचे अस्तित्व असते समुद्राच्या तळाशी असलेल्या सुक्ष्म सजीवांमध्ये देखील त्याचे अस्तित्व असते पृथ्वीवरील वातावरणात सर्वत्र ह्या वायूचे अस्तित्व आहे आणी मानवी जीवनासाठी तो आवश्यक आहे  

 Frank post berg ह्या शास्त्रज्ञांनी दिलेल्या माहितीनुसार ह्या आधी शनीग्रहावर सजीवांच्या अस्तित्वासाठी आवश्यक असलेले Sodium,Potassium, Chlorine आणी Carbonate compounds वायुंचे अस्तित्व सापडले होते आता सजीवांच्या अस्तित्वासाठी आवश्यक असलेल्या फास्फरस वायूचे अंश देखील आधळले आहे सजीवांच्या अस्तित्वासाठी आवश्यक हे सर्व वायु तेथे आधळले असल्याने तेथे पुरातन काळी सजीव सृष्ठि अस्तित्वात होती का?अजूनही आहे का? ह्या बाबतीत नक्की काही सध्या तरी सांगता येत नसले तरी भविष्यात शास्त्रज्ञ त्या बाबतीत निश्चितच सखोल संशोधन करतील

 2017 मध्ये वीस वर्षांच्या ह्या यानाच्या यशस्वीते नंतर  शास्त्रज्ञांनी हे यान नष्ट  करण्याचा निर्णय घेतला होता नष्ट करण्यापूर्वी कॅसिनीला शनिग्रहाच्या कक्षेत धडकवून यानाचा शेवट करण्याचा धाडसी निर्णय नासा संस्थेने घेतला होता सव्वीस एप्रिल 2017 ला बुधवारी हे यान नष्ट करण्याच्या ग्रॅन्ड फिनालेला सुरवात झाली तेव्हा कॅसिनी यान शनी ग्रह व त्याच्या कड्यामधील 1500 मैल रुंद पट्यात शिरले होते आजवर एकही यान शनीच्या कक्षेत शिरले नव्हते पण नासा संस्थेने हे धाडस करण्याचे ठरवले होते कारण  ह्या धाडसामुळे ब्रम्हांडातील मोठे ग्रह व ग्रहमालांच्या उगमाचे रहस्य उलगडेल शिवाय ह्या कॅसिनी यानाचा शेवट जरी झाला तरी तो नवीन मोहिमेसारखाच असेल अशी आशा शास्त्रज्ञांना वाटत होती
इतक्या वर्षांमध्ये कॅसिनीने मिळवलेल्या माहितीच्या आधारे कॅसिनीच्या इंजिनीअर्सनी Flight Plan तयार केला होता त्या नुसार 22 एप्रिलला कॅसिनी यानाने Titan ह्या शनीच्या चंद्राच्या अतिशय जवळून प्रवास केला तेव्हा Titan च्या गुरुत्वाकर्षणाच्या परिणामामुळे कॅसिनीची भ्रमण कक्षा थोडीशी खाली झुकली त्यामुळे हे यान कड्यांच्या बाहेरून न फिरता ग्रह व कड्यांच्या आतल्या कक्षेत शिरले होते हे यान नष्ठ होण्याआधी शनीच्या चंद्राच्या वायुमंडळातील थंड वातावरणात शीरले होते आणी प्रचंड वेगाने फिरता फिरता गोते खात असताना स्फोट घडवून ते नष्ट करण्यात आले होते शेवटी नष्ठ होता होता कॅसिनी यानाने तेथील बर्फाच्या कणांचे नमुने आणि फोटो गोळा करून त्याचा व्हिडीओ पृथ्वीवर पाठवला होता
 

Artemis V मोहिमेतील Moon Lander बनविण्यासाठी Blue Origin ची निवड

 

  Blue Origin कंपनीच्या Moon Lander चे नियोजित मॉडेल -फोटो -नासा संस्था

 

 नासा संस्था- 26 जून

नासा संस्थेने आर्टिमस V मोहिमेसाठी Moon Lander बनविण्यासाठी Blue Origin कंपनीची निवड केली आहे नासा संस्थेतर्फे Artemis मोहिमेतील सहभागी अंतराळविरांची निवड झाल्यानंतर आता भविष्यकालीन मोहीमेची तयारीही सुरू आहे मागच्या महिन्यात नासा संस्थेने Artemis V मोहिमेसाठी Moon Lander बनविण्यासाठी Blue Origin कंपनीची निवड केली आहे ह्या आधी Space X कंपनीची निवड करण्यात आली होती ह्या दोन्ही कंपन्या आता Artemis मोहिमेसाठी Moon Lander ची निर्मिती करणार आहेत 

Artemis V मोहिमे अंतर्गत अंतराळवीर चंद्रावर जाणार आहेत आणी चंद्रभुमीवरील South Pole ह्या भागात आठवडाभर राहून तेथे सायंटिफीक प्रयोग व संशोधन करणार आहेत ह्या अंतराळविरांच्या चंद्राच्या कक्षेतील अंतराळ प्रवासासाठी आणी चंद्रभुमीवर ऊतरण्यासाठी Moon Lander ची आवश्यकता आहे त्या साठी नासा संस्थेने अंतराळ विश्वातील व्यावसायिक कंपन्यांना Lander निर्मितीची संधी दिली होती त्याच मोहिमे अंतर्गत आधी Space X आणी आता Blue Origin ह्या कंपन्यांंची निवड करण्यात आली आहे 

ह्या Moon Lander चे डिझाईन नासा कंपनीच्या अपेक्षा पुर्ण करणारे असावे हि प्रमुख अट आहे Moon Lander ची निर्मिती करताना त्याची रचना अंतराळयानाचा आकार,रूंदी आणी सुरक्षितेचा विचार केला जाईल गरज पडल्यास व अंतराळविरांची संख्या वाढल्यास त्यांना बसण्यासाठी Lander मध्ये जास्त जागा असावी मिशनचा दिर्घ कालावधी आणी भविष्यकालीन मोहिमेत चंद्रावर पृथ्वीवरुन सामान नेण्या,आणण्याची सोय असणे आवश्यक आहे शीवाय अंतराळ प्रवासादरम्यान अंतराळविरांच्या आवश्यक सोयीची पूर्तता आणि आरामदायी प्रवास घडवणारे असावे ह्या Lander मध्ये चंद्रावरील सुरक्षित मानवी Landing System ची आवश्यकता पुर्ण करण्याची क्षमता असावी भविष्य कालीन अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीरांना तेथील स्पेस स्टेशन मध्ये प्रवेश करण्यासाठी Docking ची सोय असणे अपेक्षित आहे 2029 मध्ये Artemis V मोहिमेतील अंतराळवीर चंद्रावर जाणार आहेत Moon Lander साठी नासा संस्थेतर्फे 3.4 बिलियन डॉलर खर्च मंजूर करण्यात आला आहे हे Moon Lander मजबूत,सुरक्षित आणी भविष्यकालीन मोहिमेतील अंतराळविरांना नियमित सेवा देण्यायोग्य असायला हवे असा करार नासा संस्थेतर्फे करण्यात आला आहे

नासाचे Administrator Bill Nelson म्हणतात,ह्या दुसऱ्या कंपनीची निवड करताना आम्ही ऊत्साहित झालो आहोत सध्या अंतराळ विश्वातील मानवी अंतराळ मोहिमेतील अंतराळविरांसाठी सुवर्णयुग आहे नासा आणी आमचे व्यावसायिक भागीदारांनी मिळुन हे शक्य केले आहे भविष्यकालीन मंगळ मोहीम आणी दुरवरच्या अंतराळमोहिमेतील अंतराळविरांना मंगळावर ऊतरण्यासाठीची हि पहिली पाऊलवाट आहे म्हणून आम्ही ह्या मोहिमेत Investment करत आहोत

Artemis V मोहिमेतील अंतराळवीर S.LS Rocket च्या सहाय्याने Orion अंतराळयानातुन चंद्राच्या कक्षेत प्रवेश करतील अंतराळवीर चंद्रावर पोहोचले आणी चंद्रभुमीवर ऊतरले कि,अंतराळयानातील चार अंतराळवीरांपैकी दोन अंतराळवीर Blue Origin कंपनीने निर्मित केलेल्या Moon Lander मध्ये प्रवेश करतील आणी एक आठवड्यासाठी चंद्रावरील दक्षिणेकडील भागात जातील आणी तेथील भविष्यकालीन मानवी मोहिमेतील अंतराळवीरांना रहाण्यासाठी जागा आणी पोषक वातावरण शोधतील शिवाय चंद्रावरील मानवाला अज्ञात असलेली माहिती गोळा करतील आणी सायंटिफिक संशोधन करतील 

नासाच्या मार्शल स्पेस फ्लाईट सेंटरच्या Alabama येथील Manager Lisa Watson म्हणतात,"Artemis मोहिमेसाठी Moon Landerची निर्मिती करण्यासाठी नासा संस्थेने दोन कंपन्यांची निवड केली आहे त्या मुळे दोन नाविन्यपूर्ण,अद्ययावत अंतराळविरांच्या सुरक्षिततेचा आणी सोयीचा विचार करुन त्यांना आरामदायी अंतराळप्रवास घडविणारे Lander तयार होतील दोन कंपनीत व्यावसायिक स्पर्धा असल्याने दर्जा सुधारेल आणी नाविन्यपूर्ण डिझाईन पहायला मिळेल आणी मुख्य म्हणजे किंमत कमी होईल आणी टॅक्समध्ये बचत होईल 

Blue Origin कंपनी आधी Landerचे डिझाईन बनवेल त्या नंतर नासा संस्थेतील तज्ञांची टिम Landerची सुरक्षितता,क्षमता आणी आवश्यक बाबींची पुर्तता चेक करतील त्या नंतर आधी मानव विरहित Lander टेस्टींग साठी चंद्रावर पाठवले जाईल त्यासाठी मानव विरहित टेस्टसाठी Lander डिझाईन करावे लागेल

अंतराळस्थानकाच्या कामासाठी नासाच्या अंतराळवीरांचा Space Walk संपन्न

 

नासाच्या अंतराळ मोहीम 69चे  अंतराळवीर Dmitri Petelin अंतराळस्थानका बाहेरील Solar Systemच्या मागील भागात Space Walk  करताना -फोटो -नासा संस्था

 नासा संस्था -22जुन

नासाच्या अंतराळ मोहीम 69 चे रशियन अंतराळवीर व कमांडर Sergey Prokopyev आणी Flight engineer Dmitri Petelin ह्यांनी अंतराळ स्थानकाच्या कामासाठी 22 जुनला Space Walk केला 

गुरुवारी सकाळी 10 वाजून 24 मिनिटाला हे दोन्ही अंतराळवीर Space Walk साठी स्थानकाबाहेर पडले आणी दुपारी 4 वाजून 48 मिनिटाला Space Walk पुर्ण करून स्थानकात परतले सहा तास 24 मिनिटांच्या ह्या Space Walk मध्ये ह्या अंतराळविरांनी अनेक महत्वाची कामे पुर्ण केली त्यांनी स्थानकाच्या बाहेरील Zvezda आणी Poisk Module ह्या भागात काम केले त्यांनी ह्या भागातील स्थानकात सुरू असलेल्या सायंटिफीक प्रयोगाची Packages बदलण्यासाठी काढली शिवाय स्थानकाबाहेरील भागात Communications Equipment install केले  

ह्या दोन्ही अंतराळवीरांनी बुधवारीच ह्या Space Walk ची तयारी सुरु केली होती त्यांनी Space Walkसाठी लागणारे हार्डवेअर चेक करून तयार ठेवले त्यांनी त्यांचे स्पेससुट चार्ज केले त्यामध्ये लाईट्स,कॅमेरे आणी बॅटऱ्या install केल्या त्यांना ह्या कामात अंतराळवीर Stephen Bowen ह्यांनी मदत केली 

ह्या Space Walk दरम्यान अंतराळवीर Sergey ह्यांनी लाल रंगाच्या रेशा असलेला Orlan स्पेससुट परीधान केला होता आणी अंतराळवीर Dmitri ह्यांनी निळ्या रंगाच्या रेशा असलेला स्पेससुट परीधान केला होता 

अंतराळवीर Sergey ह्यांच्या अंतराळ कारकिर्दीतला हा सातवा Space Walk होता अंतराळवीर Dmitri ह्यांचा हा पाचवा Space Walk होता ह्या वर्षातला स्थानकाच्या कामासाठी केलेला नववा Space Walk होता आणी आजवरचा स्थानकाच्या कामासाठी केलेला हा 266वा Space Walk होता

ह्या आधी मागच्या आठवड्यात 15 जुनला आणी त्या आधी 9 जुनला स्थानकाच्या बाहेरील भागातील solar system  मधील Solar Array च्या नुतनीकरणा साठी अंतराळवीर Woody Houburg  आणी Steve Bowen ह्यांनी Space Walk केला होता अंतराळ स्थानकातील प्रकाशऊर्जा व सौरऊर्जा वाढविण्यासाठी हा Space Walk करण्यात आला होता 

 नासाच्या अंतराळ मोहीम 68चे अंतराळवीर Woody Hoburg ह्यांनी स्थानकाच्या बाहेरील Truss ह्या भागातील Space Walk दरम्यान 9 जूनला काढलेला "Space Selfie"-फोटो-नासा संस्था 

 9 जूनला केलेल्या Space Walk दरम्यान अंतराळवीर Woody Houburg ह्यांनी त्यांचा Space Selfie काढला होता

नासाच्या Message In Bottle अभियानामार्फत हौशी नागरिकांना गुरु ग्रहावर नाव पाठविण्याची सुवर्णसंधी

 

नासाच्या Europa Clipper अंतराळयान मोहिमेतील  Message In Bottle ह्या अभियानाचे स्वरूप -फोटो नासा संस्था 

 नासा संस्था- 2 जून

नासा संस्थेतर्फे हौशी नागरिकांना अंतराळ मोहिमेत सहभागी करुन घेण्यासाठी नेहमीच नवनवीन अभिनव ऊपक्रम राबवीले जातात त्याच मोहिमे अंतर्गत नासा संस्थेने गुरु ग्रहावर हौशी नागरिकांना त्यांची नावे पाठविण्याची संधी जाहीर केली आहे 

नासा संस्थेचे Europa Clipper हे अंतराळयान 2024 मध्ये गुरु ग्रहावर जाणार आहे गुरु ग्रहाच्या Europa ह्या चंद्रावर शास्त्रज्ञांना बर्फाचा सागर आढळला तेव्हा पासुनच शास्त्रज्ञांना तेथे सजीवांचे अस्तित्व आहे का?किंवा पुरातन काळी होते का ?हे जाणून घेण्याची ऊत्सुकता होती आता त्या बाबतीत अधिक संशोधन करण्यासाठी Europa Clipper अंतराळयान गुरु ग्रहावर जाणार आहे आणी Europa ह्या गुरू ग्रहाच्या चंद्रावर आधळलेल्या समुद्राच्या तळाशी सजीव सृष्ठीचे अस्तित्व आहे का ह्याचा शोध घेतला जाणार आहे 

ह्या यानासोबत U.S.मधील पुरस्कार प्राप्त नामांकित कवियत्री Laureate Ada Limons ह्यांची कविताही पाठवण्यात येणार आहे Europa Clipper Mission वर त्यांनी हि कविता लिहिली आहे ह्या कवितेसोबतच सहभागी नागरीकांची नावे देखील गुरु ग्रहावर पाठविण्यात येणार आहेत एका मायक्रोचीपवर स्टेन्सीलच्या स्वरूपात कोरलेली  कविता व हि नावे यानाला जोडली जातील आणी यानासोबत गुरू ग्रहावर पोहोचतील ह्या अभियानात  सहभागी होण्यासाठी नागरिकांना आधी Laureate Ada Limion ह्या कवियित्रीची In Praise Of Mystery-A Poem for Europa हि कविता ऐकावी किंवा वाचावी लागेल कवियत्री Laureate ह्यांनी जानेवारीत नासाच्या J PL Lab ला भेट दिली होती तेव्हा Europa Clipper पाहून त्या प्रेरित झाल्या आणि त्यांनी हि कविता सुचली

नागरिकांना ह्या मोहिमेत सहभागी झाल्यानंतर त्यांचा फोटो आणी सहभागी झाल्यानंतरचे त्यांचे नाव सोशल मिडियावरुन शेअर करून त्यांचा आनंद व्यक्त करण्याची संधीही जाहीर करण्यात आली आहे डिसेंबर पर्यंत नागरिक ह्या अभियानात सहभागी होऊ शकतील नासा संस्थेतील Associate administrator Nicola Fox म्हणतात. "Message in Bottle म्हणजे सायन्स.कला आणी आधुनिक तंत्रज्ञान ह्यांचे ऊत्कृष्ट ऊदाहरण आहे नासा संस्थेने जगभरातील नागरिकांना ह्या अभियानात सहभागी होण्याची आणी त्यांच्या भावना शेअर करण्याची सुवर्णसंधी दिली आहे त्यांच्या नावांना गुरूग्रहावर जाण्यासाठी आणि रोमांचक अंतराळप्रवास करण्याची  संधी मिळणार आहे मला तर आपल नाव अंतराळयाना सोबत अंतराळप्रवास करून सौरमालेतील परग्रहावर पोहोचणार आहे आणि तिथल्या Europa ह्या चंद्रावरील गोठलेल्या सागराचा शोध घेताना पहाणार आहे हा विचारच रोमांचक वाटतो !"

Message In Bottle हे अभियान नासाच्या इतर मोहिमे सारखेच आहे आता पर्यंत अशा मोहिमे अंतर्गत सहभागी दहा मिलियन लोकांनी त्यांची नावे Artemis -1 आणि वेगवेगळ्या मंगळ यानासोबत परग्रहांवर पाठविली आहेत आणि त्यांच्या नावांनी यानासोबत अंतराळप्रवास देखील केला आहे आपल्या सौरमालेत आणि त्या बाहेरील जगातील अज्ञात अशा आपल्या सारख्या सजीव सृष्टीचा शोध घेण्यासाठी,त्यांना प्रेरित करण्यासाठी आणि त्यांच्याशी संपर्क करण्यासाठी नासा संसंस्थेतर्फे असे अभियान राबवले जातात नासाच्या Voyager Golden Record मोहिमेत एका कॅप्सूल मध्ये पृथ्वीवरील मानवाचे विविध आवाज टेप करून आणि मानवाची आकृती असलेले चित्र पाठविण्यात आले होते ते पाहून पृथ्वीवरील सजीवांबद्दल माहिती होईल आणि जर कुठे आपल्या सारखे सजीवांचे अस्तित्व असेल तर ते आपल्याशी संपर्क साधु शकतील  

सौर मालेतील सोलर सिस्टमचा शोध घेण्यासाठी ज्यांनी हाताने मोठे अंतराळयान बनविले त्या नासा संस्थेतील तंत्रज्ञ,शास्त्रज्ञ ,इंजिनीअर्स आणि टीममधील सर्वांना प्रेरणा देण्यासाठी,जगभरातील लोकांना मानवतेचा संदेश देण्यासाठी आणि त्यांच्या बुद्धीला चालना देण्यासाठी हि मोहीम राबविण्यात येते असे नासाच्या California -(J PL) संस्थेतील Director Laurie Leshin म्हणतात ह्या प्रत्येक नावाच्या अंतराळ प्रवासा सोबत Inspiration अंतराळ प्रवास करेल आणि गुरूचा चंद्र Europa वर पोहोचेल 

सध्या नासाच्या California येथील J.PL Lab संस्थेत Europa Clipper यानाची फायनल तयारी होत आहे हे अंतराळयान फ्लोरिडा येथून 2024 मध्ये गुरु ग्रहांच्या दिशेने अंतराळ प्रवासास निघेल आणि 2030 मध्ये गुरु ग्रहावर पोहोचेल गुरु ग्रहावर हे अंतराळयान पन्नास वेळा ग्रहाभोवती परिक्रमा करेल आणि त्या दरम्यान तेथील 8000,000k.m.अंतर पार करेल ह्या यानातील अत्याधुनिक सायंटिफिक उपकरणाच्या साहाय्याने गुरु ग्रहाचा पृष्ठभाग आणि वातावरणाची माहिती गोळा केली जाईल तसेच Europa वरील गोठलेला सागर ,बर्फाची खोली आणि सागराच्या तळाच्या खोलवरच्या पुरातन सजीव सृष्ठीच्या अस्तित्वाचा शोध घेईल Europa Clipper अंतराळ यान भविष्यकालीन मानवी अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीरांसाठी गुरु ग्रहावरील पृथ्वीसारख्या पोषक वातावरणाचा देखील शोध घेईल आणि गोळा केलेली संशोधित माहिती पृथ्वीवर पाठवेल

Axiom -2 मोहिमेतील अंतराळवीर स्थानकात पोहोचले Welcome Ceremony संपन्न

 

 Axiom -2 मोहिमेतील अंतराळवीर स्थानकात पोहोचल्यानंतर Welcome Ceremony दरम्यान नासा संस्थेशी लाईव्ह संवाद साधताना अंतराळवीर John Shoffner सोबत अंतराळस्थानकातील सर्व अंतराळवीर -फोटो नासा संस्था

नासा संस्था -(Axiom Space)-23 मे

Axiom -2 मोहिमेतील नासाची रेकॉर्ड ब्रेकर अंतराळवीर  Peggy Whitson अंतराळवीर John Shoffner सौदी अरबचे अंतराळवीर Ali Alquarni आणि Rayyanah Barnawi  सोमवारी स्थानकात सुखरूप पोहोचले  Space X -Crew Dragon मधून हे चारही अंतराळवीर नासाच्या Kennedy Space Center मधील ऊड्डाण स्थळावरुन 21 तारखेला अंतराळस्थानकाच्या दिशेने अंतराळ प्रवासास निघाले आणी 22 तारखेला स्थानकात पोहोचले  ऊड्डाणाआधी  ह्या अंतराळवीरांची आवश्यक ऊड्डाणपुर्व प्रक्रिया पार पडली ह्या अंतराळ प्रवासा दरम्यान नासा संस्था आणि Axiom संस्था ह्या अंतराळवीरांच्या संपर्कात होत्या 

Duke Brady (Multimedia Specialist  -Axiom Space) आणि  Kate Tice-  (Quality System Engineering Manager Space X ) ह्यांनी ह्या अंतराळवीरांशी संवाद साधत त्यांच्या ह्या पहिल्या अंतराळ प्रवासा दरम्यानच्या भावना जाणून घेतल्या 

Welcome everyone to our Live on Orbit ! Welcome Peggy ! तू चवथ्यांदा स्थानकात जात आहेस पण हे तिघे प्रथमच अंतराळप्रवास करत आहेत आता झिरो ग्रॅव्हीटीत पोहोचल्यावर त्यांच्या भावना काय आहेत हे जाणून घेण्यास आम्ही उत्सुक आहोत !

Peggy Whitson - मी पुन्हा एकदा स्थानकात जाणार म्हणून Excited आहेच पण माझ्या सोबतचे हे तीन अंतराळवीर प्रथमच अंतराळ प्रवास करत आहेत आणि अंतराळातील झिरो ग्रॅव्हीटीचा अनुभव घेत आहेत म्हणून मी पण जास्त Excited आहे 

John Shoffner - खूपच सुंदर! आश्चर्यकारक अनुभव आहे हा ! जेव्हा रॉकेट Dragon पासून वेगळे झाले आणि Dragon ने दुसऱ्या स्टेज मध्ये प्रवेश केला तेव्हा आम्हाला झिरो ग्रॅव्हीटीतील वजनरहित अवस्थेची प्रथम जाणीव झाली झिरो ग्रॅव्हीटीतील वजनरहित अवस्थेत तरंगण्याचा हा अद्भुत अनुभव शब्दातीत आहे ! "हे पहा इथून खिडकी बाहेरचा अंतराळातील उजेड" असे म्हणत त्यांनी बाहेरचा अंतराळातील उजेड दाखविला पृथ्वीच्या वरून अंतराळातून पृथ्वीच प्रथमदर्शन करण्याचा हा अनुभव अलौकिक आहे ! आता आम्ही खरोखरच अंतराळात पोहोचलो आहोत ह्याची जाणीव होतेय मी काही क्षण बिझी होतो त्या मुळे खाली पृथ्वीकडे पाहण विसरलो होतो पण आता पाहील Awesome ! रोमांचक ! खूप सुंदर दृश्य आहे ! अविस्मरणीय क्षण आहे हा !

Ali - हा क्षण खरोखरच अविस्मरणीय आहे माझ्यासाठीच नाही तर प्रत्येक सौदी साठी ! मी अंतराळातून बाहेर पाहिल तेव्हा मला माझाच अभिमान वाटला माझ्यासाठी हा नवा अनुभव आहे हा प्रवास रोमांचक आहे ! ग्रेट आहे ! नासा संस्थेने आम्हाला हि संधी दिली म्हणून त्यांचे,नासा संस्थेतील सहभागी देशाचे आणि आमच्या देशाचे king Salman ह्यांचे विशेष आभार ! त्यांच्यामुळेच आम्हाला हा अद्भुत अनुभव घेता आला आम्हाला प्रेरित करणाऱ्या साऱ्यांचेच आभार!   

Rayyanah - Hello ! From Outer Space ! इथून पृथ्वीकडे पाहण अमेझिंग ! आम्ही आता वजनरहित अवस्थेत तरंगण्याचा प्रत्यक्षात अनुभव घेतोय सारच अद्भुत ! रोमांचक आणी अविश्वसनीय ! त्या साठी नासा संस्था Axiom आणि सौदी अरेबियाचे आभार ! आमचे प्रिन्स सलमान ह्यांचे विशेष आभार ! त्यांच्या मुळे आम्हाला हि संधी मिळाली आणि माझ्या आजीचे देखील विशेष आभार ! तिने मला प्रोत्साहन दिल माझी सुंदर फॅमिली,मित्र परिवार साऱ्यांचे आभार! हा अनुभव Fantastic आहे आणि ह्या तिघांसोबत पृथ्वीदर्शन करण्याचा हा क्षण अमेझिंग !  John नी सांगितल्या प्रमाणे Dragon रॉकेट पासून वेगळे होतानाचा आणि झिरो ग्रॅव्हीटीत प्रवेशतानाचा क्षण अविस्मरणीय आहे आणि विशेष म्हणजे आम्ही Peggy Whitson सोबत हा अंतराळातील अद्भुत अनुभव घेतोय !

Axiom संस्था -आता लवकरच तुम्ही स्थानकात पोहोचाल त्या नंतर पुन्हा संवाद साधु ! तोपर्यंत Bye आणी पुढील प्रवासासाठी  शुभेच्छा !

Space X Dragon अंतराळ स्थानकाजवळ पोहोचताच स्थानक आणि Dragon ह्यांच्यातील Hatching आणि Docking प्रक्रिया पार पडली आणि अंतराळवीरांनी स्थानकात प्रवेश केला स्थानकातील अंतराळवीरांनी ह्या चार अंतराळ वीरांचे स्थानकात स्वागत केले काही वेळातच स्थानकात Welcome Ceremony पार पडला त्या वेळी स्थानकातील अकरा अंतराळवीर एकत्र जमले नासा संस्थेने ह्या अंतराळवीरांचे स्थानकात स्वागत केले आणि अंतराळवीरांशी लाईव्ह संवाद साधला 

स्थानकाचे सध्याचे कमांडर Sergey Prokopov ह्यांनी ह्या अंतराळवीरांचे स्थानकात सुखरूप पोहोचल्याबद्दल अभिनंदन केले ! ते म्हणाले ," तुम्ही स्थानकात व्यवस्थित पोहोचलेले पाहून आनंद झाला आता तुम्ही आमच्या सोबत राहणार आहात आपण अकरा अंतराळवीर मिळून इथे संशोधन करणार आहोत मला Peggy Whitson ह्यांना ईथे पाहून खूप आनंद होतोय आम्हाला त्यांच्या सोबत काम करायला त्यांच्या कडुन शिकायला मिळेल त्या अनुभवी अंतराळवीर आहेत त्यांनी विक्रमी गौरव प्राप्त केला आहे त्यांच्या सोबत काम करण गौरवास्पद आहे ह्या नवीन तीन अंतराळवीरांचेही स्वागत ! सौदी Space चे खास आभार आता त्यांचा अंतराळमोहिमेत समावेश झालाय त्यामुळे त्यांच्या देशाच्या भविष्यकालीन यशस्वी कारकिर्दीची हि सुरवात आहे असे मला वाटते "!

Peggy -Thanks Sergey ! Great Launch ! Great Ride ! आम्ही अंतराळप्रवासात खूप मजा केली आम्ही इथे संशोधन करण्यासाठी उत्सुक आहोत मला इथे आल्यावर पुन्हा माझ्या घरी परतल्यासारख वाटतय मी तुम्हाला नक्की सहकार्य करेन मदत लागली तर ! खरच इथे राहताना खूप मजा येते आणि पुन्हा इथे येऊन स्थानक पाहायला मिळते इथे सर्व देशातील अंतराळवीर एकत्र येतात संशोधन करतात आता माझ्या सहकारी अंतराळवीरांना त्यांचा अनुभव शेअर करण्याची मी संधी देते 

John Shoffner - ( Business Pioneer )Axiom -2 मोहिमेत सहभागी होण माझ्यासाठी गौरवास्पद आहे इथे  येण्याची वास्तव्य करण्याची आणि इथल्या अंतराळवीरांसोबत संशोधन करण्याची हि पहिली संधी मिळालीय ती अमूल्य आहे मी लहानपणापासून इथे येण्याच स्वप्न पाहिल होत (Young Astronaut Club मध्ये असताना ) ते आता सत्यात उतरल ह्या तीन अंतराळवीरांसोबतचा विशेषतः Peggy Whitson ह्यांच्या सोबतचा अंतराळप्रवास अविस्मरणीय आहे हि संधी दिल्याबद्दल Axiom आणि Space X चे आभार! नासा संस्थेचे विशेष आभार त्यांनी खाजगी व्यासासायिक मोहिमेचा शुभारंभ केला आणि खाजगी अंतराळ वीरांच्या अंतराळ प्रवासासाठी परवानगी देऊन अंतराळाचे दालन ऊघडले मी आता माझ्या प्रिय पत्नीचे आभार मानू इच्छितो  तिने काढलेल्या जादुई शब्दांसाठी तीने पेपर मध्ये बातमी वाचली आणि मला म्हणाली ,"बघ अखेर तु स्थानकात रहायला जाणार आहेस !" ते शब्द खरे ठरले म्हणून Janine तुझे आभार!

Ali Alquarni (Fighter Pilot)- Thanks! नासा संस्थेतील सर्वांचे त्यांच्यामुळे मला हि संधी मीळाली John म्हणाले त्या प्रमाणे ईथे स्थानकात नवीन  अंतराळवीर मित्र मिळाले तुम्हा सर्वांसोबत काम करण्यासाठी मी ऊत्सुक आहे तुम्ही Expert आहात तुमच्याकडून नवीन शिकायला मिळेल आमच्या Kingचे त्यासाठी आभार त्यांनी हि अमुल्य संधी मला दिली हि मोहीम महत्वकांक्षा आणी आपले स्वप्न पुर्ण करण्यासाठी आहे मी ईथे येण्याच स्वप्न पाहिल त्यासाठी प्रयत्न केले ते आता पुर्ण झाले माझ्या देशातील अंतराळवीर होऊ इच्छिणाऱ्या तरुणांना मला सांगावयाचे आहे तुम्हीही स्वप्न पहा तुमचही ध्येय साध्य होईल त्या साठी तुमच्या द्येयाच्या दिशेने प्रयत्न करा हे मी माझ्या अनुभवावरून सांगतोय

Rayyanah Barnawi (Biomedical researcher)- माझ्या स्थानकातील प्रवेशानंतर केलेल्या स्वागताबद्दल Thanks! मी ईथे फक्त एक प्रतिनिधी म्हणून आले नाही तर पृथ्वीवरील अनेकांचे स्वप्न पुर्ण करण्यासाठी आले आहे ईथे वेगवेगळ्या देशातील वेगवेगळ्या संस्कृतीतील,व्यवसायातील अंतराळवीर आले आहेत कोणी डॉक्टर आहे कोणी ईंजीनीअर आहे तर कोणी संशोधक हे सगळे ईथे एकत्र राहून संशोधन करत आहेत हे जागतिक एकत्रीकरण आहे आणी स्थानक ह्या सर्वांना कस एकत्र आणत पहा ! म्हणून मी आनंदी आहे मला नासा संस्थेतील माझ्या सर्व ट्रेनर्सचेही आभार मानायचे आहेत 

त्यानंतर Peggy Whitson ह्यांनी ह्या नवीन अंतराळवीरांना अंतराळवीर झाल्याचे सर्टिफिकेट व नं देऊन त्यांच्या गौरव केला  John- Astronaut no-598, Ali-Astronaut no.-599, Rayyanah-Astronaut no-600 त्या नंतर नासा संस्थेतर्फे त्यांना शुभेच्छा देण्यात आल्या तीस मेला हे अंतराळवीर पृथ्वीवर परतणार असुन सध्या ते तेथील संशोधनात व्यस्त झाले आहेत

Axiom-2 मोहीमे अंतर्गत चार अंतराळवीर स्थानकात जाणार

नासाच्या  Axiom -2 मोहिमेतील सौदी अंतराळवीर Rayyanah Barnawiअंतराळवीर John Soffnerअंतराळवीर Peggy Whitson आणि अंतराळवीर Ali Alqarni जाण्याआधी पत्रकारांशी संवाद साधताना -फोटो नासा संस्था

 

 नासा संस्था -12 मे

अमेरीकेने अंतराळ विश्वातील अंतराळवीरांच्या अंतराळ प्रवासासाठी व्यावसायिक कंपनींना परवानगी दिल्यानंतर Space X-Crew Dragon मधुन नासाच्या अंतराळ मोहिमेतील अंतराळविरांची स्थानकात सुरक्षित येजा सुरू आहे तसेच नासा संस्था,Space- X आणी Axiom ह्यांच्या सहकार्याने नासाच्या Axiom मोहिमेचाही शुभारंभ एप्रिल 2022 मध्ये Axiom -1 मोहिमेद्वारा झाला होता ह्या मोहिमेतील चार अंतराळवीर आठ दिवसाच्या वास्तव्यासाठी स्थानकात गेले होते आता Axiom-2 मोहिमेतील चार अंतराळवीर स्थानकात रहायला जाणार आहेत

नासाची रेकॉर्ड ब्रेकर अंतराळवीर Peggy Whitson अंतराळवीर John Shoffner सौदी अरबचे अंतराळवीर Ali Alqarni आणी Rayyanah Barnawi ह्या  चार अंतराळवीरांचा ह्या मोहिमेत सहभाग आहे हे चारही अंतराळवीर 21 तारखेला नासाच्या Florida मधील Kennedy Space Center येथील 39A ह्या ऊड्डाण स्थळावरुन Space X Crew Dragon मधून स्थानकात जाण्यासाठी ऊड्डाण करतील रविवारी 21 तारखेला 5.37p.m.(EDT) Space X Crew Dragon Freedom  Falcon -9 रॉकेट च्या साहाय्याने ह्या चार अंतराळविरांसह अंतराळ स्थानकात जाण्यासाठी  अंतराळात झेपावेल

ह्या मोहीमेत अंतराळवीर Peggy Whitson कमांडरपद,अंतराळवीर John Soffner पायलटपद सांभाळणार असुन सौदी अंतराळवीर Ali Alqarni आणी Rayynah Barnawi हे दोघे ह्या मोहिमेत मिशन स्पेशालिस्ट म्हणून काम पाहतील स्थानकातीळ दहा दिवसांच्या वास्तव्यात हे अंतराळवीर तेथे सुरु असलेल्या सायंटिफीक संशोधनात सहभागी होतील

 ह्या अंतराळवीरांचे पृथ्वीवरून स्थानकाकडे ऊड्डाण,स्थानकाजवळ पोहोचल्या नंतर Hatching,Docking प्रक्रिया आणि स्थानकातील प्रवेश व Welcome ceremony च्या कार्यक्रमाचे लाईव्ह प्रसारण नासा टि.वी. वरुन करण्यात येणार आहे

अंतराळवीर Peggy Whitson चवथ्यांदा अंतराळस्थानकात राहायला जाणार आहेत त्यांच्या  37 वर्षांच्या अंतराळ कारकिर्दीत त्यांनी  तीन वेळा अंतराळ वारी केली त्यांच्या ह्या तीनवेळच्या अंतराळ वारी दरम्यान त्यांनी सलग 665 दिवस स्थानकात वास्तव्य केले होते आणि त्या दरम्यान त्यांनी अनेक विक्रम प्रस्थापित केले आहेत सर्वात जास्त दिवस अंतराळस्थानकात वास्तव्य करणारी पहिली अमेरिकन महिला अंतराळवीर,ह्या वास्तव्यात स्थानकाचे दोनवेळा कमांडरपद सांभाळणारी पहिली महिला कमांडर,दहा Space Walk (60 तासांचा )केल्याने जास्त वेळा Space Walk करणारी पहिली महिला Space Walker,नासाच्या Astronaut Office मधील पहिली non Military महिला Chief Officer,पहिली महिला ISS Science Officer म्हणूनही विक्रम प्रस्थापित केला आहे  2018 मध्ये जगातील शंभर Most Influential people च्या यादीत  Peggy Whitson ह्यांनी शंभरावे स्थान मिळवले आहे स्थानकातील वास्तव्यात त्यांनी अनेक महत्वपूर्ण उपयुक्त संशोधनही केले आहे

Deep Space Food Challenge स्पर्धेत कॅनडातील चार कंपन्यांची निवड

 

 कॅनडियन स्पेस एजन्सी (C.SA) - 1 मे

भविष्यकालीन दूरवरच्या अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीर आणि अंतराळ स्थानकातील अंतराळवीरांना पौष्टिक,सकस आणि चविष्ट अन्न निर्मिती करता यावी ह्या साठी आणी पृथ्वीवरील धान्य ऊत्पादन तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी नासा संस्था आणी कॅनडीयन स्पेस एजन्सी (C.SA) ह्यांनी Deep Space Food  Challenge स्पर्धा जाहीर केली होती ह्या स्पर्धेत धान्य निर्मितीची नाविन्यपूर्ण पध्दत विकसित करण्याची संधी देण्यात आली होती कॅनडियन स्पेस एजन्सीने जाहीर केलेल्या स्पर्धेत भाग घेणारी धान्य उत्पादक संस्था आणि नागरिक कॅनडा मधील  रहिवासी असणे आवश्यक होते आता ह्या स्पर्धेत सहभागी झालेल्या चार स्पर्धक गटांची प्राथमिक फेरीतून निवड करण्यात आली आहे

ह्या स्पर्धेत अंतराळवीरांच्या निरोगी आरोग्यासाठी त्यांना जीवनसत्त्वयुक्त सकस आणी पौष्टिक अन्न ऊत्पादन संशोधनाची संधी जाहीर करण्यात आली होती हे अन्न ऊत्पादन कमी साहित्य,कमी पाणी वापरून,कमी जागेत करता येणे आवश्यक होते स्थानकातील झीरो ग्रव्हिटित सगळ्या वस्तू तरंगत असल्याने आणी तीथे पाणी नसल्याने पाणी कमी प्रमाणात वापरणे आवश्यक असते तेथे पाणी देखील थेंबाच्या स्वरूपात तरंगते त्यामुळे तेथे पदार्थ बनवणे अशक्यच ह्या बाबी लक्षात घेऊन ह्या समस्यावर मात करून धान्य ऊत्पादन निर्मितीची नवीन विकसीत पध्दत सादर करणे आवश्यक होते हे संशोधित नवीन धान्य उत्पादनाचे तंत्रज्ञान भविष्यकालीन अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीरांसाठी उपयुक्त ठरेल विशेषतः चंद्र आणि मंगळ मोहिमेतील अंतराळवीरांसाठी तेथील वास्तव्यात आणि भविष्यकालीन मानवी निवासात उपयुक्त ठरेल

पृथ्वीपासुन दुर अंतराळात स्थानकातील झीरो ग्रॅव्हीटीत सतत तरंगत्या अवस्थेत रहाणाऱ्या अंतराळविरांना पृथ्वीवरच्या सारखे ताजे गरम जेवण ताज्या भाज्या व फळे खायला मिळत नाहीत त्यांना पृथ्वीवरुन पाठवलेले प्रिर्झव्ह थंड अन्न व भाज्या खाव्या लागतात कारण तेथे ईथल्या सारखी सृष्ठी किंवा वातावरणच नाही म्हणून नासा संस्थेतील शास्त्रज्ञ स्थानकातील व्हेजी चेंबरमधील कृत्रीम बागेत पृथ्वीसारखे वातावरण निर्माण करून व्हेजी प्रोजेक्ट अंतर्गत वेगवेगळ्या प्रकारच्या भाज्या,फळे व धान्य पिकवण्याचे प्रयोग सतत करत असतात आणि ते यशस्वीही होत आहेत पृथ्वीवरील नासा संस्थेत देखील परग्रहावरच्या सारखे कृत्रिम वातावरण आणि सृष्ठी निर्माण करून  यशस्वी धान्य आणि भाजी लागवड करण्यात येत आहे 

अंतराळविरांना सतत झीरो ग्रॅव्हिटीत तरंगत्या अवस्थेत रहावे लागत असल्याने त्यांच्या शरीरावर विपरीत परीणाम होतो त्यांना अनेक समस्यांना सामोरे जावे लागते त्यांची हाडे ठिसूळ होतात त्यांच्या दृष्ठीवर परिणाम होतो म्हणूनच त्यांना व्हिटॅमिन युक्त आरोग्यदायी जेवण मिळावे विषेशतः ताजी हिरवी पालेभाजी व फळे मिळावीत म्हणून संशोधक सतत प्रयत्न करत आहेत त्या साठीच अंतराळवीरांना निरोगी राहण्यासाठी जीवनसत्त्वयुक्त सकस अन्न मिळणे आवश्यक आहे भविष्यकालीन दुरवरच्या अंतराळ निवासात अंतराळविरांना पृथ्वीवरून अन्न  पाठविताना वेळ लागेल त्यामुळे त्यांना स्थानकातच अन्न.भाजी व फळे लागवड करावी लागेल म्हणून नासाचे शास्त्रज्ञ स्थानकात व्हेजी प्रोजेक्ट राबवत आहेत शास्त्रज्ञांच्या ह्या प्रयत्नांना आता पुन्हा यश मिळाले आहे स्थानकातील व्हेजी प्रोजेक्ट अंतर्गत लावलेल्या टोमॅटोच्या रोपांना टोमॅटो आले आहेत ह्या आधी देखील अंतराळविरांनी स्थानकात मीरची,गहु, Lettuce, लाल कोबी, ह्या सारख्या भाज्या लावून त्यांची चवही चाखली आहे परंतु परग्रहावरील विपरीत वातावरणात अन्न धान्य पिकवणे सोपे नाही त्या साठीच पृथ्वीवर तसेच वातावरण निर्माण करून सकस,जीवनसत्वयुक्त,पौष्टीक अन्न निर्मितीसाठी संशोधन करण्यात येत आहे ह्या स्पर्धेचा उपयोग अंतराळवीरांप्रमाणेच कॅनडा मधील  उत्तरेकडील दुर्गम दुष्काळी भागातील लोकांना अन्न उत्पादन करण्यासाठी होणार आहे 

ह्या चार विजेत्या स्पर्धकांना आता दुसऱ्या फेरीत प्रवेश मिळाला असून त्या नंतर सर्व बाबीची पूर्तता करून विकसित केलेल्या संशोधित धान्य उत्पादकाची अंतिम निवड होईल