एकाच वेळी अंतराळ स्थानकात व पृथ्वीवर फुलली झीनियाची फुले स्कॉट केलींची valentine day ला अनोखी भेट

नासाच्या केनेडी स्पेस सेंटर मध्ये Chunk Spern  हे चेंबर मधून झीनियाचा ट्रे काढताना

नासा संस्था -16 Feb.2016
नासाच्या फ्लोरिडा येथील केनेडी स्पेस सेंटर Vencore येथील प्रोजेक्ट इंजिनीअर Chunk Spern ह्यांनी 1 Feb ला अंतराळ स्थानका प्रमाणेच व्हेजी प्रकल्पा अंतर्गत उगवलेली झीनियाची फुले तोडली फ्लोरिडा येथील केनेडी स्पेस सेंटर मधेही व्हेजी प्रकल्प राबवण्यात आला ह्या प्रकल्पा मध्ये स्पेस सेंटर मधील एका चेंबर मध्ये अंतराळ स्थानका प्रमाणेच वातावरण निर्मिती करून भाजी व फुलांची रोपे लावली गेली आणि त्याची व्यवस्थित निगा राखली गेली आणि आता ह्या प्रकल्पाचे प्रमुख इंजिनीअर Chunk Sperm व त्यांच्या टीमच्या प्रयत्नांना यश आले असून कृत्रिम वातावरणात झीनियाची ताजी व टवटवीत फुले उमलली आहेत.
Scott Kelly ह्यांची Valentine day ला अनोखी भेट
तिकडे अंतराळ स्थानकातही अंतराळवीर Scott Kelly ह्यांनी ह्याच व्हेजी प्रकल्पा अंतर्गत उगवलेली झीनियाची फुले 14 feb ला ValentineDay च्या दिवशी तोडून पृथ्वीवासीयांना अनोखी भेट दिलीय.
एकाच वेळी अंतराळ वीरांनी पृथ्वीवरील मानवांना अंतराळात व पृथ्वीवर, आपल्या बुद्धी कौशल्याने व अथक परिश्रमाने विपरीत हवामानात व कठीण वातावरणात झीनियाची फुले फुलवून दाखवली अंतराळात पृथ्वीसारखे व पृथ्वीवर अंतराळ स्थानकासारखे वातावरण निर्माण करून नवनिर्मिती करणे सोपे नाही त्यांच्या अथक परिश्रमाला व कर्तुत्वाला दाद द्यायलाच हवी !

अवकाश निर्मित नीलपंखी हेन तारका समूह

                                                    Photo- NASA &ESA

नासा संस्था 12 feb.2016

नासा व इसा ह्या संस्थेच्या वैज्ञानीकांनी विश्वातील अदभूत चमत्काराचे हे नेत्रदीपक हेन तारका समूहाचे दृश्य हबल दुर्बिणीच्या सहाय्याने अचूक टिपलेय
जवळपास तीन हजार तारकांनी बनलेला Hen-2-437  हा तारका समूह Vulpecula  च्या उत्तरेला अतिशय क्षीण वातावरणात स्थित आहे ह्या तारकासमूहातील वायूंमुळे व बर्फीय वातावरणामुळे त्याला निळसर रंग प्राप्त झाला असून त्याच्या दोन्ही बाजू एकसारख्या व पक्षांच्या पंखाप्रमाणे भासताहेत
1946 मध्ये प्रथम Minkowski ह्यांनी Hen-2-437 ह्या तारका समूहाचा शोध लावला नंतर त्यांनी ं M2-9 ह्या twin jet nebula  चाही शोध लावला

असा बनला Hen-2-437 

एखाधा मोठा  तारा जेव्हा नष्ठ होण्याच्या स्थितीत येतो तेव्हा तो तप्त  गोळा गरम वायुमुळे लाल होतो व त्याच्या वरच्या भागात वायू भरून तो फुगतो पण जसजसे हे वायू थंड होऊ लागतात तेव्हा वरील आवरण आकुंचित होते आणि त्यातील वायू बाहेर पडू लागतात बाहेर पडलेले हे वायूंचे कण तिथल्या अति थंड वातावरणामुळे बर्फाच्या सूक्ष्म कणामध्ये रुपांतरीत होतात व त्यांना निळसर रंग प्राप्त होतो
ह्या छायाचित्रातील   Hen-2-437  ह्या तारकासमूहाच्या दोन्ही बाजूने सारख्या आकारात पसरून जमलेल्या वायूंच्या बर्फीय कणांमुळे हा तारका समूह एखाद्या सुंदर निळसर पंख पसरलेल्या पक्षाप्रमाणे भासतोय
त्या मुळेच सर्वसामान्या प्रमाणेच नासा व इसाच्या अंतराळवीरांना देखील अवकाशातील ह्या अदभूत चमत्काराचा फोटो काढण्याचा मोह पडला आणि त्यांनी हबल दुर्बिणीच्या सहाय्याने  हे दृश्य अचूक टिपून सारयांना पाहण्यासाठी उपलब्ध केलय

आता नासाची अंतराळ वीरांगना Peggy Whitson करणार space walk

         फोटो -नासा संस्था -Bill Brassard (NBL)

नासा संस्था -11feb.2016
 नासाची अंतराळ वीरांगना Peggy Whitson  अंतराळात space walk करणार आहे ह्या वर्षाच्या शेवटी अंतराळ स्थानकात जाणारया 50-51  ह्या अंतराळ मोहिमेत त्यांचा सहभाग आहे
ह्या आधीही त्यांनी अंतराळ स्थानकात सहा महिने  राहून संशोधन केले आहे
सध्या त्या Houston येथील Neutral Buoyancy Laboratory ( NBL) ,Jonson Space Center येथे पाण्याखाली स्पेस walk  करण्याचे प्रशिक्षण घेत आहेत

 Dr. Peggy Whitson  विषयी 

Dr. Peggy Whitson ह्या ऑक्टोंबर 2007 च्या shuttle-111 ह्या अंतराळ स्थानक मोहिमेत जाणारया पथकात सहभागी झाल्या होत्या तेव्हा त्यांची नासाच्या पहिल्या महिला सायन्स ऑफिसर म्हणून नेमणूकही झाली होती त्यांनी अंतराळ स्थानकात सहा महिने राहून संशोधन केले आहे त्यांच्या सहा महिने वास्तव्याच्या काळात त्यांनी Human Life Science,Microgravity  आणि Commercial payload ह्या विषयाशी संबंधित एकवीस विषयावर संशोधन केले
सहा महिने अंतराळ स्थानकात राहून  मोहीम 16 च्या अंतराळवीरांच्या पथकाचे नेतृत्व करणारया  त्या  नासाच्या पहिल्या महिला अंतराळ वीरांगना आहेत 

1995 साली अंतराळवीर Barnard A Harris आणि Michel Foale ह्यांचा पहिला स्पेस walk 

   Barnard A Harris आणि Michel Foale हे  स्पेस walk साठी  डिस्कवरी यानाच्या बाहेर पडतानाचा       क्षण  -फोटो -नासा संस्था

नासा संस्था -9 feb 2016

1995 साली अंतराळवीर Barnard A Harris आणि Michel Foale ह्यांनी Discovery अंतराळ यानाच्या बाहेर पहिल्यांदा स्पेस walk केला होता अंतराळ वीर Barnard Harris हे STS -63 ह्या अंतराळ मोहिमेचे Jr payload  Commander होते 

अंतराळातील अतिशय थंड  तापमान असलेल्या वातावरणात अंतराळ वीरांचे संरक्षण करण्यासाठी स्पेस सूट मध्ये काही सुधारणा करण्यात आल्या होत्या व त्याची चाचणी घेण्यासाठी हा स्पेस walk करण्यात आला होता 

2500 पौंड वजनाचे  SPARTAN  हे  Space craft  हाताळण्याची तयारीही तेव्हा करण्यात येणार होती 

पण अंतराळ वीरांना तेव्हा स्पेस सूट मध्ये खूपच थंडी वाजत असल्यामुळे ते काम पूर्ण झाले नव्हते 

त्यांचा अंतराळातील हा स्पेस walk  चार तास अडतीस मिनिटांचा होता 

Barnard Harris हे स्पेस walk करणारे पहिले अफ्रिकन अमेरिकन अंतराळवीर आहेत 

नासाचे संशोधक अवकाशात Biosensor द्वारे करणार संशोधन

नासा संस्था -30Jan.2016
नासाचे संशोधक अवकाशात Biosensor  द्वारे संशोधन करण्याची तयारी करत आहेत 2013च्या जुलै महिन्यात em-1 ह्या Biosentinel मिशनची अवकाशातील संशोधनासाठी निवड झाली पण ह्या प्रयोगाची प्रत्यक्ष सुरवात मात्र  2018च्या जुलै मध्ये होणार आहे
ह्या संशोधना अंतर्गत पृथ्वी भोवतालच्या 160 ते 2000 km अंतराच्या कक्षेतील अवकाश किरणांचा सजीवांवर होणारया दीर्घकालीन परिणामाचा अभ्यास केला जाइल ह्या अंतरातील कक्षेत सूर्य पृथ्वी पेक्षा थोडा जवळ असेल ह्या प्रयोगा अंतर्गत एक जैव संवेदक (organism ) मॉडेल म्हणुन वापरून व तो त्या वातावरणात पाठवुन त्या organism वर अवकाशातील अवकाश किरणांचा दीर्घकालीन Biological Radiation effect किती , काय व कसे होतात ह्या वर संशोधन केले जाइल

                                                      फोटो -नासा संस्था

                                          फोटो -नासा संस्था     -DNA- DSB radiation particles 

Biosentinel biosensor ह्या प्रयोगामध्ये यीष्टच्या पेशी एका कोरड्या microfluidic card मध्ये साठवल्या जाणार आहेत व ते अवकाशात  पाठवून योग्य स्थळी पोहोचल्यावर प्रत्यक्ष प्रयोगाला सुरवात होईल  ह्या प्रयोगा अंतर्गत ह्या वेळी एक card विशेष द्रवाने ओली केल्या जाइल त्या मुळे ती तीनचार आठवडे active राहील अशी शास्त्रज्ञांची अपेक्षा आहे ह्याच प्रमाणे ह्या मोहिमेच्या वेगवेगळ्या टप्प्यात card activate केल्या जातील व त्याची माहिती पृथ्वीवरील संशोधन केंद्रात साठवल्या जाइल जैवसेंसरचा वापर करून भविष्यात अशा वातावरणाचा मानवी जीवनावर कसा परिणाम होतो ह्याचेही संशोधन शास्त्रज्ञ करतील
अशाच प्रकारे तीन Biosentinel biosensorतयार करण्यात येतील एक आंतरराष्ट्रीय स्पेस स्टेशन साठी जिथे सूक्ष्म गुरुत्वाकर्षण असेल व radiation तुलनेने कमी असेल दुसरे sensor पृथ्वीच्या गुरुत्वाकार्षणाच्या कक्षेत पण कमी radiation असलेल्या ठिकाणी आणि तिसरे Brookhaven National loboratory मध्ये radiation टेस्टिंग साठी
ह्या प्रकारे तीनही ठिकाणच्या यीस्ट सेलच्या वाढीची नोंद ठेऊन त्यावर space radiation मुळे होणारे परिणाम कळू शकतील विशेष म्हणजे गेल्या चाळीस वर्षात पहिल्यांदाच Biosentinel द्वारे सजिवावर स्पेस radiatition चा परिणाम काय होतो ह्याची संशोधनात्मक मोहीम राबवल्या जातेय शिवाय ह्या मोहिमेचा उपयोग भविष्यात मानवावरही स्पेस radiationचा काय परिणाम होतो हे शोधण्यासाठी केल्या जाइल
ह्या प्रयोगात यीस्ट सेलची निवड केल्या गेली कारण त्यांच्या व मानवी पेशीत बरेचसे साम्य आहे
तसेच DSB ( double strand breaks ) मुळे होणारे नुकसान भरून काढण्यास यीस्ट सेल समर्थ असतात आणि जास्तकाळ पर्यंत त्यांची साठवणूक करता येते

अवकाशात बहरलेल पहिलवहिल झिनियाच टवटवीत फुल

फोटो -स्कॉट केली -अवकाशात बहरलेल पहिलवहिल टवटवीत झिनियाच फुल व कळ्या

नासा  संस्था (अंतराळ स्थानक)  -19 जानेवारी 2016

नव्या वर्षात नासाच्या अंतराळवीरांनी पृथ्वीवासीयांना अंतराळस्थानकात उगवलेल्या झीनियाच्या फुलांची अनोखी भेट देऊन अचंबित केलेय
नासाचे अंतराळ स्थानकातील अंतराळवीर केजल लिंडग्रेन ह्यांनी 16 नोव्हेंबर -2015 मध्ये veggie ह्या प्रकल्पाची सुरवात केली व इतर अंतराळ वीरांनी त्यांना साथ दिली
ह्या प्रयोगा अंतर्गत अंतराळ स्थानकात अंतराळवीरांना लागणारी भाजी,फळे व फुले उगवण्यासाठी उशी सारख्या वाफ्यात बिया पेरण्यात आल्या ह्या आधीही त्यांनी लावलेल्या अंतराळ स्थानकातील लेट्युसच्या रोपाला पाने आली होती व अंतराळवीरांनी ती खाल्ली देखील होती आणि आता अंतराळ स्थानकात ताजी झीनियाची फुले बहरलीत व्हेजी ह्या शोध प्रकल्पा अंतर्गत अंतराळ स्थानकात लागवड केलेली रोपे एका चेंबर मध्ये वाढवल्या जातात तिथे त्यांना आवश्यक पोषक द्रव्ये व प्रकाश दिल्या जातो ह्या प्रयोगाद्वारे सूक्ष्म गुरुत्वाकर्षण असलेल्या स्थितीत रोपे कशी वाढतात हे जाणुन घेण्यासाठी झीनियाची लागवड केल्या गेली व शास्त्रज्ञांना अपेक्षे प्रमाणे ह्या अभिनव व नाविन्यपूर्ण प्रयोगात यशही मिळालय आणि त्यांच्या प्रयत्न आणि मेहनतीच फळ आता अंतराळ स्थानकात बहरलेल्या झीनियाच्या फुलांच्या रुपात पहायला मिळतय

अंतराळ वीरांसाठी हे काम अत्यंत आव्हानात्मक होत कारण फुलझाडे किंवा भाजीपाला उगवण्यासाठी तिथल सूक्ष्म गुरुत्वाकर्षण आणि रोपे वाढवण्यासाठी आवश्यक असलेल पाणीच तिथे उपलब्ध नव्हत अशा विपरीत परिस्थितीत रोपे वाढवण कल्पनातीत आणि अश्यक्यच !
पण नासाच्या संशोधकांनी जिद्द ,कौशल्य आणि परिश्रमाने हा प्रयोग प्रतिकूल परिस्थितीतही यशस्वी करून दाखवलाय
सुरवातीला डिसेंबर मध्ये अंतराळवीर  स्कॉट केली ह्यांनी निरीक्षण केले असता त्यांना रोपांची योग्य वाढ होत नसल्याचे लक्षात आले त्यांनी त्या बाबतीत पृथ्वीवरील अंतराळवीरांच्या टीमशी चर्चा करून असे ठरविले कि ,अंतराळस्थानकातील रोपांची निगा पृथ्वीवरून नियंत्रित न करता त्याचे योग्य व्यवस्थापन तिथल्या अंतराळवीरांनीच करावे कारण भविष्यात जेव्हा अंतराळवीर मंगळ व इतर ग्रहावर जास्त दिवस वास्तव्यास जातील व तिथे हा व्हेजी प्रकल्प राबवल्या जाइल तेव्हा तिथल्या वातावरणात रोपांना किती पाणी द्यावे व त्यांची निगा कशी राखावी ह्याचा अंदाज येईल त्या नुसार ह्या प्रयोगात बदल झाला व अंतराळ स्थानकातील अंतराळवीरांनी हि जबाबदारी पार पाडत व्हेजी प्रकल्प यशस्वी केला
आणि त्यांच्या प्रयत्न व कष्ठाला यश मिळाले त्यांच्या प्रयत्नामुळेच आधी लेट्युसची पाने आणि आता झिनिया अवकाशात बहरलाय  ह्या ताज्या फुलांचा हा फोटो अंतराळवीर स्कॉट केली ह्यांनी अंतराळ स्थानकातून टिपलाय व सर्वांना पाहण्यासाठी उपलब्ध केलाय       

नासाचे संशोधक शोधताहेत अंतराळवीरांच्या निद्रानाशावर उपाय

               फोटो -नासा संस्था  -अंतराळवीर अंतराळ यानात झोप घेताना  


नासा संस्था- 7 जानेवारी 2016

पृथ्वीवरील मानव आणि इतर सजीवांचे झोपणे व उठणे  ह्या क्रिया सूर्याच्या उगवण्या व मावळण्यानुसार नैसर्गिक रित्या आपोआपच  घडत असतात त्या नुसारच आपले शारीरिक घडयाळ (Biological Clock ) नियमित कार्यान्वित होते

अंतराळ वीर अनुभवतात दर पंचेचाळीस मिनिटांनी सूर्योदय व सूर्यास्त 

अंतरिक्षातील अंतराळ स्थानकात राहणारे अंतराळवीर मात्र नियमित झोप घेऊ शकत नाहीत कारण हे अंतराळवीर अंतराळ यानातून भ्रमण करतात आणि यान पृथ्वीभोवती फिरत असल्यामुळे अंतराळवीरांना
दर पंचेचाळीस मिनिटांनी सूर्योदय व सूर्यास्त पाहायला मिळतो त्या मुळे त्यांच्या निसर्गनिर्मित शारीरक घड्याळाचे गणित बदलते व त्याचा परिणाम त्यांच्या झोपेवर होतो

सूक्ष्म गुरुत्वाकर्षण आणि यानांची येजा ह्या मुळे येतो झोपेत अडथळा 

शिवाय अंतराळवीरांना अंतराळ मोहिमेदरम्यान तिथल्या विपरीत परिस्थितीच्या वास्तवाचेही परिणाम जाणवत आहेत तिथल्या सुक्ष्म गुरुत्वाकर्षणामुळे अंतराळवीरांचे स्नायु कमकुवत होतात त्या मुळे निद्रानाश व पुरेशा झोपे अभावी येणारी अस्वस्थता अशा मनस्थितीला त्यांना सामोरे जावे लागते अंतराळ प्रवासाआधी व प्रवासादरम्यान अंतराळ वीरांच्या झोपेच्या नैसर्गिक शारीरिक घडयाळात बदल झाल्याने त्यांना नियमित झोप येत नाही ह्या निद्रानाशावर उपाय म्हणून त्यांना झोपेचे ऒषध घ्यावे लागते त्याचा त्यांच्या आरोग्यावर विपरीत परिणाम होतो अंतराळ स्थानकात ये,जा करणारया वेगवेगळ्या यानांमुळेही अंतराळवीरांना त्यांच्या झोपेच्या वेळा बदलाव्या लागतात त्या मुळेही झोपेत अडथळा येतो
नासाचे संशोधक  Flynn -Evons  म्हणतात विमान प्रवासात होणारया Jet Lag (दुसरया देशातील बदललेल्या वेळांमुळे झोपेवर होणारा परिणाम) सारखेच हे आहे पण त्याचे प्रमाण जास्त आहे
नासाच्या कॅलिफोर्निया येथील सिलिकॉन valley  मधील एम्स रिसर्च सेंटर मधील संशोधक Flynn - Evons
व त्यांची टीम  बोस्टन मधील  Harvard Medical School and Brigham and Women's Hospital इथल्या संशोधकांबरोबर अंतराळ वीरांना भेडसावणारया निद्रानाश व त्यासाठी त्यांना घ्यावे लागणारे ऒषध व त्या मुळे त्यांच्या शरीरावर होणारे विपरीत परिणाम ह्याचा अभ्यास करून त्यावर योग्य उपाय शोधत आहेत 

  संशोधकांनी  बनवले  Activity Monitors ,Performance Simulation Software (CPSS) चीही निर्मिती

संशोधकांनी त्या साठी एकवीस अंतराळ वीरांच्या 3248 अंतराळ मोहिमेतील वास्तव्याची माहिती गोळा केली असून त्या द्वारे त्यांच्या झोपेवर काय व किती परिणाम झाला ह्याचा सखोल अभ्यास केला ह्या साठी संशोधकांनी अंतराळ वीरांना मनगटावर घालण्यासाठी फिटनेस band सारखे  दिसणारे Activity Monitors दिले त्या वरून संशोधकांनी अंतराळ वीरांच्या झोपेच्या उठण्याच्या वेळा,झोपेचा कालावधी, झोपेची गुणवत्ता  आणि त्यांचे औषध व caffeine घेण्याचे प्रमाण ह्याची एक आठवडाभर नोंद केली तसेच अंतराळ वीरांना त्यांच्या झोपेबद्दल व त्या मुळे त्याच्या आरोग्यावर होणारया परिणामाबद्दल माहिती विचारल्या गेली 
आता नासाचे संशोधक अंतराळ वीरांचे आरोग्य चांगले रहावे व बदलणारया  biological clock मुळे त्यांना होणारा निद्रानाशाचा त्रास दूर व्हावा म्हणून प्रयत्न करत आहेत त्यांना औषधाशिवाय चांगली झोप यावी ह्या साठी ते आणखी संशोधन करत आहेत नुकतीच त्यांनी  Performance Simulation Software (CPSS) ची निर्मिती केली आहे आता  त्याच्या सहाय्याने ते अंतराळ वीरांच्या निद्रानाशावर उपाय शोधत आहेत 






     

       

नासाचे संशोधक तारयांच्या वेगावरून कृष्णविवराचे वस्तुमान काढणार

                                                                                                             फोटो -नासा/ इसा संस्था
 नासा संस्था -8 जानेवारी

पृथ्वीपासून 65 दसलक्ष प्रकाशवर्षे  दूर स्थित N G C 4845 ह्या चक्राकार काशगंगेचे लक्षवेधी छायाचित्र  , नासा  व इसा ह्याच्या सहकार्याने सुरु असलेल्या शोध मोहिमेदरम्यान संशोधकांनी हबल दुर्बिणीच्या साह्याने टिपलेय
ह्या अत्यंत प्रकाशमान आकाशगंगेच्या केंद्रस्थानी भव्य कृष्णविवर आहे ह्या कृष्णविवरातील प्रचंड गुरुत्वाकर्षणामुळे कृष्णविवराभोवतीचे तारे आत ओढल्या जातात त्याचा सुSSसु असा आवाजही येतो हे तारे अतिशय वेगाने केंद्राभोवती फिरतात त्यावरूनच तिथे कृष्णविवाराचे अस्तित्व असल्याचा अंदाज येतो
त्या मुळेच शास्त्रज्ञांना आता तारयांच्या वेगावरून कृष्ण विवराचे वस्तुमान काढता येईल असा विश्वास वाटतोय त्यांच्या मते ते सूर्यापेक्षा हजारोपट जड आहे शिवाय आता संशोधकांनी ह्याच तंत्राचा वापर करून
आपल्या मिल्की वे ह्या आकाशगंगेचेही वस्तुमान काढले असून ते सूर्याच्या वस्तुमानाच्या चार मिलियनपट आहे असा अंदाज संशोधक व्यक्त करत आहेत