नासाच्या TESS टेलीस्कोपने सौरमाले बाहेरील तेजस्वी ताऱ्याभोवती भ्रमण करणारे फुगीर कापसासारखे दोन ग्रह शोधले

 

TESS टेलिस्कोपने शोधलेले अंतराळातील सूर्यासारख्या तेजस्वी TOI -791 ह्या ताऱ्याच्या कक्षेत परिभ्रमण करणारे TOI-791b आणि TOI -791c हे कापसासारखे हलके लघु ग्रह -फोटो -नासा संस्था 

 

नासा संस्था -29 जून 

नासाच्या अंतराळमोहिमे अंतर्गत 2018 साली अंतराळात प्रक्षेपित केलेल्या TESS मोहिमे अंतर्गत आजवर अंतराळातील मानवाला अज्ञात असलेल्या आपल्या सौरमाले बाहेरील अनेक ताऱ्यांचा वेध घेतला आहे आणी संशोधीत माहिती गोळा केली आहे शास्त्रज्ञांच्या मते ह्या अथांग ब्रम्हांडात आपल्या सौरमालेबाहेर अनेक सुर्य, ग्रह आणी असंख्य तारे आहेत ह्याचाच शोध घेण्यासाठी हि मोहीम सुरू करण्यात आली अत्याधुनिक चार High resolution कॅमेरे आणी शक्तिशाली दुर्बीण युक्त TESS टेलीस्कोपच्या सहाय्याने अत्यंत दुरवरचे तारे शोधून त्यांचे फोटो आणी सखोल संशोधीत माहिती गोळा केल्या जाते 

TESS मुळे अंतराळातील TOI-791ह्या सुर्यासारख्या तेजस्वी ताऱ्याचा शोध लागला गेल्या सात वर्षांपासून TESS ने  त्या ताऱ्याचे सखोल निरीक्षण नोंदवले आणि सखोल संशोधित माहिती गोळा केली तेव्हा हा तारा सुर्यासारखा तेजस्वी आहे तो प्रकाशमान होतो आणि त्याचा प्रकाश मंदावतो देखील अशी निरीक्षीत माहिती प्राप्त झाली हा तारा पृथ्वीपासुन 1,113 प्रकाशवर्ष दुरवर आहे  TESS ला त्या भोवती दोन कापसासारख्या हलक्या वजनाचे फुगीर लघु ग्रह परीभ्रमण करताना आधळले आहेत हे दोन्ही लघु ग्रह गुरु ग्रहाच्या आकाराचे आहेत पण वजनाने कॉटन कॅण्डी सारखे हलके आहेत आजवर सापडलेल्या अंतराळातील सर्व ग्रहांपेक्षा ते फुगीर आहेत शास्त्रज्ञांनी त्यांना TOI -791bआणि TOI-791c अशी नावे दिली असून हे दोन्ही लघु ग्रह TOI-791 ह्या स्वयंप्रकाशित सूर्यासारख्या ताऱ्याभोवती परीभ्रमण करीत आहेत

  

"हे दोन्ही लघु ग्रह गुरूसारखे दिसत असले तरीही त्यांची घनता गुरु ग्रहाच्या तुलनेत कमी आहे TOI -791b ची घनता 3.0% आणि  TOI-791cची घनता 5.9% इतकी आहे आम्हाला हे लघु ग्रह आपण पाहू शकू अशी अजिबात शक्यता वाटली नव्हती त्या मुळे आता ह्या कापसासारख्या हलक्या ग्रहांविषयी सखोल माहिती जाणून घेण्याची आमची उत्सुकता वाढली आहे!" असे नासाच्या कॅलिफोर्निया येथील Ames Research Center मधील Science Processing Operations Centerचे प्रमुख शास्त्रज्ञ Jon Jenkins म्हणतात ब्रह्मांडातील अस्तित्वात असलेल्या आणि मानवाला अज्ञात असलेल्या जड आणि हलक्या वजनाच्या ग्रहांच्या निर्मितीचे रहस्य उलगडण्यास हि संशोधित माहिती उपयुक्त ठरेल 

ह्या दोन्ही लघु हलक्या ग्रहांच्या परीभ्रमण कक्षेचा आकार लांब आणि वेगळा आहे TOI-791b ला TOI -791 ह्या मुख्य ताऱ्याभोवती परिक्रमा करण्यासाठी 139 दिवस तर TOI-791cला 232 दिवस लागतात हे दोन्ही ग्रह एकमेकांशी एका विशिष्ठ गुरुत्वाकर्षणाने बांधलेले आहेत ते आळीपाळीने कक्षेत ओढल्या जात असल्यामुळे त्यांच्या परिक्रमेच्या वेळेत बदल होतो 

नासा संस्थेतील शास्त्रज्ञ म्हणतात सध्या आपल्याला अशा प्रकारचे मोजकेच फुगिर ग्रह अस्तित्वात असल्याचे  माहिती आहेत आणि एकाच सूर्यमालेत दोन ग्रह सापडणे दुर्मिळ आहे त्या मुळे ह्या दोन हलक्या वजनाच्या लघुग्रह आणि स्वयंप्रकाशित ताऱ्याच्या शोधामुळे आम्ही उत्साहित झालो आहोत हि संशोधित माहिती आमच्यासाठी अत्यंत मोलाची आहे विश्व निर्मितीच्या वेळेस अशा ग्रहांची निर्मिती प्रक्रिया आणि उत्क्रांती कशी झाली ह्या विषयी जाणून घेण्यासाठी सखोल संशोधित माहिती गोळा केली जात आहे आता ह्या दोन्ही ग्रहावरील वातावरण वायूंचे अस्तित्व आणि त्यांच्या परिक्रमेचा तेथील वातावरणावर होणारा परिणाम ह्या विषीयी निरीक्षण नोंदवून संशोधित माहिती गोळा केल्यानंतर विश्वातील जड मोठ्या आणि हलक्या कमी वजनाच्या ग्रहनिर्मितीचा उलगडा होईल