आषाढी एकादशी

        आषाढी एकादशी निमीत्य लाखोच्या संख्येने लोक वारी सोबत पायी पंढरपुरात दाखल झालेत गेल्या महिन्याभरा पासून ते वेगवेगळ्या गावातून वेगवेगळ्या पालख्यांसोबत पायी चालत आहेत त्यात सर्व जाती धर्मातील,वयोगटातील सुशिक्षित,अशिक्षित,शेतकरी,व्यापारी,नोकरदार सामील झाले होते वाटेतल्या अडचणींना तोंड देत पावसातही ही वारी मार्गस्थ होत होती त्यात काही परदेशी नागरिक व विद्यार्थीही होते
वारीसोबत चालण्यारयात काही अपंगही होते एरव्ही थोडेसेही चालल्यावर थकणारे आणि दुरूनच वारीला नमस्कार करणारे मध्यम वर्गीयही आता उत्साहात वारीत सामील होऊ लागलेत वारी सोबत ट्रकमधून खाण्या पिण्याचे साहित्य आचारी,सामान सुमान आणि वेळ पडली तर आवश्यक मेडिकल सेवा पुरवणारी वैद्यकीय मंडळीही होती वारीत फुगेवाले चांभार,शिंपी,आणि इतर व्यावसायिकही होते टी वी वरून हे सार पाहताना जणू एखाद गावच सोबत चालतंय अस वाटत होत.
आज जवळपास दहा लाखांच्या आसपास भाविक पंढरपुरात दाखल झालेत सारे रस्ते भक्तांनी फुलून गेलेत पूर्वी वारी एव्हढी प्रकाशझोतात नव्हती पण वारीकडे परदेशी नागरिक आकर्षित झाले आणि वारीवर सिनेमा निघाला आणि वारी प्रकाशझोतात आली कारण सीनेमावाल्याच्या मागे मिडियावाले आल्याने त्यांना आपसूकच प्रसिद्धी मिळाली त्यातून तरुणाई पण वारीत सामील झाल्यावर नेतेपण त्यात सामील झाले आणि वारीतल्या लोकांची संख्या वाढत गेली वारीतल्या काही लोकांनी निसर्गाच्या सानिध्यात वडाच्या झाडाच्या पारंब्यांना लोंबकळून सुरपारम्ब्या खेळाचा आनंद लुटला.
पूर्वी वारीच एव्हढ प्रस्थ नव्हत पंढरपूर सोलापूर जिल्यातल माझ्या आजोळचे नातेवाईक नियमित वारी करणारे आषाढी आणि कार्तिकी एकादशीला ते पंढरपूरला जात काही जण शेगावच्या गजानन महाराजांच्या पालखीसोबत पायी येत मला आठवतंय collageमध्ये असताना वारीचा मुक्काम सोलापूरच्या एका शाळेत होता माझे मावस भावजी पालखीची व्यवस्था पाहत आम्ही सारे नातेवाईक व शेजाऱ्यांनी मिळून तेव्हा वारीतल्या लोकांना खाण्याचे पदार्थ करून नेले होते तेव्हा टी .वी नव्हता पण प्रोजेक्टर द्वारा पडद्यावर गजानन चरित्र दाखवल्या जात होते.वारी सोबत आलेल्या एका पंच्याहत्तर वर्षाच्या आजीबाइच आम्हाला तेव्हा नवल वाटल होत आईने घरी बोलवून तिला जेवू घालून ओटी भरली होती आता बरीच वर्षे उलटलीत माझ्या माहेरचे अजूनही वारीसाठी जेवण देतात.आता बसेस,रेल्वेची सोय झालीय पंढरपूरला सहज पोहोचता येऊ लागलय पण नवल म्हणजे वारीतून चालणाऱ्यांची संख्या वाढतच चाललीय आणि पूर्वी वारीत एक आजीबाई होती आज कित्येक आहेत माझ्या मोठ्या बहिणीच्या लग्नानंतरचा एक प्रसंग मला आठवतोय तेव्हा काही म्हाताऱ्या बायका आम्ही सोलापूर जिल्ह्यातल्या म्हणजे पंढरपूरला जाणारे म्हणून आमच्या पाया पडण्यासाठी वाकल्या होत्या तेव्हा आम्ही त्यांना थांबवल होत तेव्हा पंढरपूरला जाण खूप कठीण होत आज तेच लोक सहजतेन पायी चालत विठोबाच दर्शन घेऊ शकतात हा बदल निश्चितच स्वागतार्ह आहे.आजच वारीच स्वरूप पाहता अस वाटत जणू विठोबाच्या दर्शनासाठी जाणारी वारी म्हणजे जातपात वय विसरून अखंड पायी चालणार चालत बोलत पर्यटन झालय
आमच मूळ घराण पंढरपुरच पुढे शिक्षणाच्या,धंद्याच्या निमित्यान माझे आजोबा सोलापुरात स्थायिक झाले त्या मुळे पंढरपुरात आम्ही नेहमीच जायचो तेव्हा आणि आता किती बदल झालाय ते आताच्या गर्दीतून दिसतय तेव्हाची थोडीशी गर्दीही आम्हाला खूप वाटायची तिथे आम्ही शांततेन दर्शन घेतलय तिथल्या झिपऱ्या शेवंतीचे गजरे घेत देवळात रेंगाळलोय दिवसभर देवळात नातेवाईकांच्या,मैत्रिणीच्या लग्नात सामील झालोय,हे आता सांगूनही खरे वाटणार नाहीं आता दर्शनाची रांग पाच किलोमीटर पर्यंत गेलीय दर्शनाला चोवीस तास लागत आहेत तरीही वारकऱ्यांच्या उत्साहाला उधाण आलय हजारो मैल चालत आलेल्या वारकरयाना फक्त ओढ आहे ती विठू दर्शनाची

आम्ही वारकरी वारकरी करितो पंढरीची वारी
सोबत हत्ती अन अंबारी वाटे चालण्यात सुख भारी
वाट पंढरीची चालता दर्शन एकात्मतेचे घडे
विठू भजनी रंगता जगाचाही विसर पडे
देव नांदतो अंतरी परी दर्शनाची आस भारी
पाहता विठोबाचे मुख मिळे त्रेलोक्याचे सुख

                          अशीच काहीशी अवस्था आज वारकरयाची झालेली असते.

स्मरण कुंचल्याचे

              स्मरण कुंचल्याचे हे स्व. बाळासाहेब ठाकरे यांच्या व्यंग चित्राचे प्रदर्शन यवतमाळ येथे नुकतेच भरवण्यात आले होते स्व. बाळासाहेबांनी एकोणीसशे छप्पन्न ते त्यांनी चित्र काढणे बंद करेपर्यंतच्या व्यंग चित्रांचा त्यात समावेश होता ह्या दुर्मीळ चित्रांचे प्रदर्शन पहाण्यासाठी यवतमाळ करांनी गर्दी केली होती स्व. बाळासाहेबांच्या कुंचल्यातून साकारलेल्या चित्रात समाजकारण,अर्थकारण महागाई,यांचा समावेश तर होताच शिवाय दलबदलू राजकारणी,स्कायल्याब कोसळणार अशी अफवा उठल्यानन्तरची परस्थिती बांगलादेशाच्या युद्धाचा वेळची परीस्थिती त्यांनी आपल्या व्यंग चित्रातून साकारली होती .
    त्यांची काश्मीर प्रश्नावर त्या वेळचे काश्मीरचे दुटप्पी राजकीय नेते चीनच्या भिंतीआडून कशी हातमिळवणी करत आहेत, स्व. इंदिरा गांधींना नाकीनऊ आणणारे राजकारणी इंदिरा गांधीच्या नाकावर रेखाटलले व्यंगचित्र ,स्व. नानासाहेब परुळेकरांच्या मृत्युनंतरचे डोंगराआडचे सूर्याच्या जागी काढलेले चित्र स्व.इंदिरा गांधीच्या मृत्युनंतरचे पणतीचे चित्र विशेष उल्लेखनीय आहेत.

भाजीचे भाव पावसामुळे कडाडले

              सततच्या पावसाने यवतमाळ येथे भाजी मार्केट मध्ये चिखल साचलेला होता तर पावसामुळे रस्ते बंद असल्याने बाजारात भाजी खूप कमी प्रमाणात विक्रीस आली आणि पावसाला उघाड मिळताच मार्केटमध्ये रविवारी भाजी घेण्याकरता लोकांनी गर्दी केली त्या मुळे आधीच कमी प्रमाणात आलेली भाजी संध्याकाळपर्यंत संपत आली होती भाजीचे भाव देखील खूप वाढलेले होते
              एरवी पाच ते दहा रुपये पाव किलौने मिळणारी भाजी वीस,ते तीस रुपये पाव किलौने विकल्या जात होती बाजारात कच्ची कैरी,व आंबे मात्र भरपूर प्रमाणात विक्रीला आले होते आंब्याचे भाव उतरलेले होते तर कच्या कैरयांचे भाव मात्र वाढलेले होते

यवतमाळ येथे सततधार पाऊस

               यवतमाळ येथे गेल्या चार पाच दिवसा पासून सतत धार पाऊस सुरु असून वातावरण ढगाळलेले आहे. उन्हाळ्यात उष्णतेने हैराण झालेल्या नागरिकांना त्या मुळे दिलासा मिळाला असून शेतकरी पेरणीच्या लगबगीत आहेत विशेष म्हणजे उन्हाळ्यात उष्णतेने हैराण झालेल्या नागरिकांना आता मात्र सूर्य अभावानेच दर्शन देत आहे  ह्या उन्हाळ्यात पारा गेल्या साठ वर्षाचा रेकार्ड मोडत काही ठिकाणी ४८ . सेल्शिअस तर काही ठिकाणी त्याच्याही वर पोहोचला होता. त्या मुळे नागरिकांना पावसाची प्रतीक्षा होती काही ठिकाणी तो लवकर बरसला पण यवतमाळ येथे तो उशिराने सुरु झाला सुरवातीला पावसाच्या तुरळक सारी बरसल्या पण गेल्या चार,पाच दिवसापासून पाऊस जो सुरु आहे तो काही थांबण्याचे नाव घेईना कधी रात्रीतून,तर कधी दिवसा मध्येच पाऊस मुसळधार कोसळत आहे.

                           
पाणी पुरवठा मात्र अजूनही दोन दिवसा आडच

                     ह्या आठवडयात पावसाने दमदार हजेरी लावली असली तरी देखील पाणी पुरवठा मात्र अजूनही सुरळीत झाला नाही उन्ह्यळ्यात थेंब ,थेंब येणारे पाणी बरया पैकी फोर्सने येत असले तरीही ते दोन दिवसांनी आणि उशिराने येत आहे गेल्या दोन.चार दिवसापासून सुरु असलेल्या मुसळधार पावसामुळे नदी,नाले दुथडी भरून वाहत आहेत अडान नदीलाही पूर आला असून बेंबळा प्रकल्पाचे चार दरवाजे तर अप्पर पूस धरणाचे दरवाजे उघडण्यात आले आहेत

                    जुन महिन्याच्या पहिल्याच पावसाने आर्णी येथिल अरुणावती नदीला पूर आला असून आर्णी तालुक्याचा बराचसा भाग पाण्याखाली गेला आहे त्या मुळे तुळजापूर यवतमाळ मार्गावरील वाहतूक ठप्प होती काही जणांच्या घरात व तळमजल्यावरील दुकानात पाणी शिरल्याने लोकांची दाणादाण उडाली त्या मुळे त्या लोकांनी शाळेमध्ये आश्रय घेतला.

                     दिग्रस मधेही सततच्या पावसाने जनजीवन विस्कळीत झाले असून रस्त्यावर पाणी साचले आहे तर काही नवीन वस्त्यामधेहि पाणी साचल्याने नागरिकांना अनेक समस्यांनातोंड द्यावे लागत आहे

यवतमाळ येथे उन्हाची तीव्रता वाढली

          यवतमाळ येथे उन्हाची तीव्रता वाढलीय एप्रिलच्या पहिल्या आठवड्यात व मार्च मध्ये अवकाळी पाऊस व गारा पडल्याने उन्हाची तीव्रता जाणवली नव्हती पण एप्रिलच्या मध्यावर आणि मे महिना सुरु होताच ऊन तापायला सुरवात झाली ती दिवसेन दिवस वाढतच आहे उन्हाची तीव्रता गेल्या काही दिवसात इतकी वाढलीय कि पारा बेचाळीस त्रेचाळीस वर पोहोचलाय सकाळी नऊ नंतर उन तापायला सुरु होते आणि उन्हाचा गरम झळा लागू लागतात त्या मूळे नागरिक घरी राहणेच पसंत करतात अगदीच महत्वाचे काम असल्या शिवाय कोणीही घरा बाहेर पडत नाही त्या मुळे दुपारी रस्त्यावर सामसूम असते
                 
आता पाण्याचीही टंचाई
                     उन्हाची तीव्रता वाढताच आता पाणी टंचाईही जाणवू लागलीय गेल्या काही वर्षापासून यवतमाळ येथे एक दिवसाआड म्हणजे तिसऱया दिवशी पाणी येते पण आता दोन दिवसांनी म्हणजे दर चवथ्या दिवशी पाणी सोडण्यात येत आहे त्या मुळे नागरिक त्रस्त आहेत शिवाय पाणी फोर्सने न येता थेंब थेंब येत आहे उन्हामुळे त्रस्त झालेल्या नागरिकांना पाणी टंचाई असल्याने कूलर चा वापरही करता येत नाही.
                विशेष म्हणजे ह्या वर्षी यवतमाळ जिल्ह्यात भरपूर पाऊस पडला कित्येक नद्यांना पूर आला काही गावे देखील त्यात वाहून गेली तरीही पाणी साठवण्याचे योग्य नियोजन न केल्याने यवतमाळ येथील नागरिकांना पाणी टंचाईस तोंड ध्यावे लागत आहे यवतमाळ जिल्ह्यातील सर्व पाणी प्रकल्पात साठलेल्या पाण्याचे योग्य नियोजन केल्यास पुढच्या वर्षी तरी लोकांना दररोज पाणी मिळेल शिवाय जास्त दाबाने पाणी सोडून ते लोकांपर्यंत त्याच दाबाने पोहोचते कि नाही हे पाहिल्यास लोकांना तीव्र पाणी टंचाईस तोंड ध्यावे लागणार नाही.

गुढी पाडवा उत्साहात साजरा

                                                  काल सर्वत्र उत्साहात गुढी  पाडवा साजरा झाला
विशेष म्हणजे यंदाचा गुढी  पाडवा विविध क्षेत्रातल्या मान्यवर यशस्वितेंच्या हस्ते गुढी
उभारून  साजरा करण्यात आला हि गुढी  स्त्री शाक्तीचा जागर  करीत ,सकाळ दैनिकाच्या वतीने "  तनिष्का स्त्री प्रतिष्टा अभियाना अंतर्गत " कोल्हापूरच्या  महालक्ष्मी मंदिरात [ जिने दुष्टांचा,दैत्यांचा संहार केला अशी आख्यायिका सांगितल्या जाते त्या ] आदिशक्ती म्हणजेच स्त्री   शक्तीच्या साक्षीने उभारण्यात आली 
                   ठिकठिकाणी ढोल ताशांच्या निनादात , लेझीमच्या तालावर नाचत ,कुठे कवायती
सादर करीत तर कुठे नऊवारी घालून पारंपारिक वेशात मोटर सायकल वर स्वार होऊन
जुन्या नव्याचा सुरेल संगम  साधत मिरवणूकीने पाडव्याचे उत्साहात स्वागत झाले   खेड्या,पाड्यात
 पुणे ,ठाणे  ,नाशिक,व इतर ठिकाणी मान्यवर महिलेच्या हस्ते गुढी उभारण्यात आली          कालचा गुडी पाडवा पाहून  स्वातंत्र दिनाची आठवण आली इथे फरक इतकाच होता कि ही मिरवणूक गुढी पाडव्याची होती आणि इथे झेंड्या ऐवजी गुढी उभारल्या गेली अर्थात ही  गुढी स्त्री स्वातंत्र्याची होती आता खरया अर्थाने स्त्री स्वतंत्र झाली असे म्हणावयास हरकत नाही असे सुचित करणारी होती  ह्या वर्षीच्या गुढी पाडव्याची नोंद निश्चितच  ऐतिहासिक होईल
              काही ठिकाणी विधवांनाही मिरवणुकीत   सामील करून घेण्यात आले होते
आजचा हा स्त्री स्वातंत्र्याचा दिवस  स्त्रीयांच्या नशिबी येण्यासाठी माधवराव रानडे, रमाबाई रानडे ज्योतिबा फुले,  टिळक ,आगरकर ,इरावती कर्वे ह्या सारख्या कितीतरी सुधारकांनी अथक प्रयत्न केले
प्रसंगी दगडाचा मारा सहन केला सध्या सुरु असलेल्या झी टी वी वरील "उंच माझा झोका "मधून
आपण पाहतच आहोत आगरकरांनी स्त्रीयांना सलवार कमीज सारखाच  सुटसुटीत  पेहराव करता यावा
म्हणून सुधारक विचार मांडले पण ते अमलात यायला आजचा काळ यावा लागला
           मधल्या  पिढीने देखील स्त्री शिक्षणासाठी अथक प्रयत्न केले साधी  पदवी पर्यंत शिक्षण घेणे सुद्धा    तेव्हा कठीण होते मग उच्च शिक्षण आणि परदेश गमन तर दूरच  रमाबाईचा काळ स्वातंत्र्या पुर्वीचा  होता पण मधल्या पिढीचा स्वातंत्र्या नंतरचा सलवार कुडता ,जीन्स आणि आधुनिक पोषाख घालण  तेव्हा इतक  सोप  नव्हत  आज  साठीतली  महिलाही  सहजतेन   हवा तो ड्रेस वापरू शकते. आज मुली सहजतेने नोकरी,शिक्षणाच्या निमित्याने परदेशात राहू शकतात  त्याचे श्रेय मधल्या पिढीलाच द्यायला हवे. 
         हा बदल व्हावा म्हणून  मधल्या पिढीने प्रयत्न केले मोकळीक दिली जे  सण वार सोवळे ओवळे ह्यातून नव्या पिढीची सुटका व्हावी म्हणून प्रयत्न केले तेच सण आज आनंदाने साजरे होत आहेत कारण त्याला ग्ल्यामर प्राप्त झालय. ज्या नऊवारी ऐवजी सहावारी घालणे तेव्हा सोपे नव्हते ती नऊवारी साडी आज हॊस म्हणून घातल्या जात आहे अर्थात त्यात वावगे काही नाही  पण  सण साजरे करताना पारम्पारिकता  जपताना पुन्हा आपण मागच्या काळात तर जात नाही ना ,  ह्याचा विचार जरूर करावा  एकीकडे सुनिता विlल्यम्स कल्पना चावलाने  अंतराळात वास्त्यव्य करून जगाला स्तिमित केलेले असताना  आपण  सणा समारंभात गुरफटत  तर नाही  ना ह्याचे भान ठेवल्यास खऱ्या अर्थाने ती स्त्री स्वातंत्र्याची गुढी ठरेल
                           गुढी उभी राहिली आता पुढे काय ?
                    आता बायकांची समस्या सोडवणे ह्या गोष्टीला  प्रथम अग्रक्रम द्यायला हवे सर्वात पहिली महिलांच्या जिव्हाळ्याची समस्या म्हणजे मंगळसूत्र घालून निर्धास्त पणे सर्वत्र फिरता येणे त्या साठी मंगळसूत्र चोरांना पकडून त्यांची रवानगी  तुरुंगात करणे हे काम स्त्री प्रतिष्ठा अभियानातील महिला पोलिस करू शकतात घरा बाहेर जाताच होणारया चोरया रोखू शकतात घरा घरातून होणारा बायकांचा छळ रोखण्यासाठी प्रयत्न करू शकतात कित्तेकदा बायकाच बायकांचे पाय ओढतात अशांना समज द्यावी
महागाई विरोधात काम करता येईल गावातील,शहरातील समस्या सोडविण्यासाठी संबंधितांना  धारेवर धरता येईल आणि हे जेव्हा प्रत्यक्षात घडेल तेव्हा ती स्त्री प्रतिष्ठा अभियानाची खरी गुढी ठरेल

यवतमाळात अवकाळी गाराचा पाउस



अंगणात पडलेल्या गारा

                        यवतमाळ येथे सोमवारी रात्री व मंगळवारी संध्याकाळी अचानक पावसानी हजेरी लावली मार्च महिना संपताच होळी नंतर यवतमाळ इथे ऊन तापायला सुरवात झाली.घरा घरातून कूलर लावल्या गेले पण ऊनाची तीव्रता वाढताच अचानक वातावरण ढगाळ झाले आणि संध्याकाळच्या सुमारास ढगांच्या कडकडा सह पावसास सुरवात झाली आणि थोड्याच वेळात पावसा सह गाराही पडू लागल्या भर उन्हाळ्यात अचानक बरसलेल्या गारांच्या पावसाचा आनंद नागरिकांनी घेतला उन्हापासून थोडावेळ तेव्हढीच सुटका मिळाल्याचा लोकांचा आनंद मात्र फार वेळ टिकला नाही कारण पावसाचा ,वादळाचा व गारांच्या वर्षावाचा वेग इतका प्रचंड
होता कि काही ठिकाणी घरावरचे पत्रे उडून इतरत्र पडले तर काही ठिकाणी मोठी झाडे उन्मळून पडली त्या मुळे रस्त्यावरील वाहतुकीस अडथळा निर्माण झाला घराघरात पावसासह झाडांची पाने व धुराळा उडत होता रस्त्यावर ,घरात पाणी साचले मोठ्या आकारांच्या गारा वेचण्याचा आनंद नागरिक घेत होते मात्र शेतकरयाचे आंबा ,संत्री व इतर पिकांचे गारांमुळे व अवकाळी पावसाने नुकसान झाले आहे.
                               पावसाने काही ठिकाणी झाडे कोसळल्या मुळे यवतमाळ इथे रात्री उशिरा पर्यंत वीज पुरवठा खंडित होता .वीज पुरवठा खंडीत झाल्याने यवतमाळ येथे एक दिवसाआड होणारा पाणी पुरवठा
न झाल्याने नागरिकांची गैरसोय झाली .

 पावसासोबत पडलेल्या गारा

                                         

  गारांचा वर्षाव