नासाच्या पार्कर सोलर प्रोब सौर यानाची सूर्याच्या अंतर्गत भागातील 25 वी परिक्रमा यशस्वी

  

 नासाचे पार्कर सोलर प्रोब सौर यान सूर्याच्या अंतर्गत करोना भागातून भ्रमण करताना -फोटो -नासा संस्था 

 

 नासा संस्था - 25 सप्टेंबर 

नासाच्या पार्कर सोलर प्रोबने18 सप्टेंबरला सूर्याच्या अंतर्गत भागात शिरून 3.8 मिलीयन मैल अंतरावरून अत्यंत जवळून 25 वी फेरी पुर्ण केली नासाच्या Maryland येथील APL संस्थेतील ( Johns Hopkins Applied Phy.) मधील शास्त्रज्ञांनी  प्रसारित केलेल्या माहिती नुसार पार्कर सोलर प्रोब सौरयान सूर्याभोवती भ्रमण करून सूर्याच्या अंतर्गत कक्षेतून सुरक्षित बाहेर पडण्यात यशस्वी झाले असुन हे सौरयान नियमित भ्रमण करत आहे नासाच्या सौर मोहिमेतील शास्त्रज्ञांच्या नियोजना नुसार 2026 पर्यंत पार्कर सौरयान सूर्याच्या कक्षेत भ्रमण करून सखोल निरीक्षण करेल आणी संशोधित माहिती मिळवेल पार्कर सौरयानाने पाठवलेल्या Becon tone वरून हि माहिती शास्त्रज्ञांना मिळाली 

पार्करसौरयान सुर्याच्या कक्षेत शिरले आणी यानातील स्वयंचलित यंत्रणा कार्यान्वित झाली तेव्हा यानावर पृथ्वी वरील संस्थेचे नियंत्रण नव्हते पार्कर सौरयानाने त्याच्या ह्या आधीच्या वेगाच्या रेकॉर्डशी बरोबरी साधत ताशी 430,000 मैल प्रति तास वेगाने करोना भागाच्या अत्यंत जवळुन भ्रमण केले ह्या आधी 24 डिसेंबर 2024,22 मार्च 2025आणि 19 जून 2025 मध्ये देखील पार्कर सौरयान सूर्याच्या अंतर्गत भागातून अत्यंत जवळून भ्रमण करून सुरक्षित बाहेर पडण्यात यशस्वी झाले होते 

पार्कर सौरयानाचा हा भ्रमणकाळ10 सप्टेंबरला सुरु झाला आणि 20 सप्टेंबरला संपला पार्कर सौरयानातील चार अत्याधुनिक सायंटिफिक उपकरणाद्वारे सूर्याच्या करोना भागातील निरीक्षण आणी संशोधीत सायंटिफिक माहिती गोळा करण्यात आली सध्या सुरू असलेल्या सुर्याच्या अकरा वर्षाच्या चक्राच्या अंतिम टप्प्यात सुर्य अत्यंत Active Phase मध्ये असताना ह्या काळातील सोलर घडामोडी सौर ऊर्जा सौरवारे सौरवादळांची तिव्रता मोजण्यात आली  सूर्याच्या अंतर्गत भागातील व आसपासच्या वातावरणातील निरीक्षण नोंदवून संशोधित माहिती गोळा करण्यात येत आहे सध्या सूर्याच्या अंतर्गत भागातून अत्यंत शक्तिशाली आगीच्या ज्वाळा बाहेर पडत आहेत पार्कर सौरयानाच्या सूर्याच्या अंतर्गत भागातील चवथ्या वेगवान भ्रमणामुळे आणखी संशोधित माहिती मिळेल 

23 सप्टेंबर नंतर पार्कर सौरयान सूर्याच्या करोना भागातील सौरवारे,सौर घडामोडी सौर वादळाची तीव्रता सूर्याच्या अंतर्गत भागातील उष्ण ज्वाळांचे उत्सर्जन ह्या बाबतीत नोंदवलेले निरीक्षण आणि गोळा केलेली संशोधित माहिती पृथ्वीवरील शास्त्रज्ञांना पाठवेल  

सुर्याच्या ह्या अंतर्गत घडामोडी दरम्यान अंतराळात प्रचंड वेगाने बाहेर पडणारे आगीचे लोट, सौर वारे धूळ आणि हानिकारक कॉस्मिक किरणे ह्यांचा हानिकारक प्रभाव पृथ्वीवर ,अंतराळस्थानकात रहाणाऱ्या अंतराळवीरांवर पृथ्वीवरील Satellites Powergrid आणी Air travel करणाऱ्यांवर पडतो त्या मुळे हि अत्याधुनिक संशोधीत माहिती अंतराळ विश्वातील भविष्य कालीन दुरवरच्या चंद्र आणी मंगळ मोहिमे साठी ऊपयुक्त ठरणार आहे 

विषेश म्हणजे सुर्याच्या अंतर्गत अत्यंत ऊष्ण असलेल्या करोना  भागातून फेरी मारुन देखील पार्कर यान सुरक्षित बाहेर पडले ह्या सौरयानाला सुर्याच्या तीव्र ऊष्णतेपासून स्वतःचे संरक्षण करता यावे म्हणून यानाच्या Shield मध्ये Innovative Carbon Foam चा वापर करून Thermat Protection System बसविण्यात आली होती त्या मुळे पार्कर यान 1.600 ते 1700 f. (870 ते 930 c.) पर्यंत ऊष्णतेतही सुरक्षित राहुन सूर्याच्या अंतर्गत भागातून बाहेर पडू शकते 

ह्या यानाची निर्मिती सूर्याचा आकार,सौरवारे,सौरवादळ,सौरज्वाळा ,सूर्याभोवतीचा करोना ह्याचा शोध लावणाऱ्या शिकागो युनिव्हर्सिटीचे शास्त्रज्ञ Eugene Parker जिवंत असताना त्यांच्या संकल्पनेतून झाली त्यांच्या नेतृत्वात सुरु झालेल्या ह्या सौर मोहिमेतील सौरयानाला त्यांच्या सन्मानार्थ पार्कर नाव देण्यात आले त्यांचा फोटो देखील ह्या सौर याना सोबत पाठवण्यात आला पण 2022 मध्ये त्यांनी ह्या जगाचा निरोप घेतला नासाच्या Living With Star प्रोग्राम द्वारे पार्कर सोलर प्रोबची निर्मिती केल्या गेली  

 

नासाच्या Perseverance मंगळयानाने शोधलेल्या खडकात आढळले मंगळावरील सजीवसृष्ठीला पृष्ठी देणारे पुरावे

 

Perseverance मंगळ यानाने शोधलेल्या मंगळावरील Jezero Crater भागातील आटलेल्या Cheyava Falls मधील खडकातील ठिपक्यांच्या खुणा- फोटो -नासा संस्था 

नासा संस्था 18 सप्टेंबर 

नासाचे Perseverance मंगळयान गेल्या चार वर्षांपासून मंगळभुमीवर कार्यरत आहे मंगळभुमीवरील पुरातनकालीन सजीवसृष्टिच्या अस्तित्वाला दुजोरा देणारे पुरावे,आटलेले पाण्याचे स्त्रोत आणी भविष्यकालीन मानवासहित मंगळ मोहिमेतील अंतराळवीरांना राहण्यायोग्य तेथील पृथ्वीसारख्या पोषक वातावरणाचा शोध घेत आहे शिवाय मंगळावरील भुगर्भातील आणी भुमीवरील उत्खनन करून खडक,माती,वाळू यांचे नमुने गोळा करत आहे  Perseverance यानासोबत मंगळावर गेलेले Ingenuity Mars हेलिकॉप्टर मंगळावरील आकाशातील यशस्वी 72 उड्डाणानंतर दुर्घटनाग्रस्त झाले तोपर्यत दोघांनी मिळून मंगळावरील अत्यंत महत्वपूर्ण संशोधित माहिती गोळा केली होती 

सध्या Persevrance यान मंगळावरील Jezero Crater ह्या भागातील आटलेल्या नदीपात्रातील पुरातन कालीन सजीव सृष्टीला पुष्टी देणारे खडकांचे नमुने गोळा करत आहे Jezero Crater च्या पायथ्याशी दक्षिण आणी पश्चिमेकडील 73 एकर जागेत व्यापलेल्या ह्या पाठारी भागातील खडकांची रचना पुरातन कालीन आहे त्यामुळे नासाच्या मंगळ मोहिमेतील टिममधील शास्त्रज्ञांना येथील खडकांचे नमुने गोळा करून संशोधीत माहिती मिळवण्याची ईच्छा होती ह्या भागातील Cheyava Falls ह्या भागातील Sapphire Canyon ह्या खडकाच्या नव्या नमुन्यामध्ये शास्त्रज्ञांना अशा पुरातन कालीन सूक्ष्मजीवांच्या अस्तित्वाचे अंश मिळाले आहेत नासाने प्रसिद्ध केलेल्या Nature Jiournal मध्ये हि माहिती प्रसारित करण्यात आली आहे   

ह्या अत्यंत महत्वपूर्ण नवीन संशोधनामुळे ह्या शक्यतेला पुष्टी मिळेल असे नासाचे Adminisrator Sean Duffy म्हणतात ,"ह्या खडकातील बिबट्याच्या शरीरावरील ठिबक्यांच्या स्वरूपातील मोठ्या आणि काही अत्यंत सूक्ष्म खुणा त्या काळी अस्तित्वात असलेल्या सूक्ष्मजीवांच्या चयापचय प्रक्रियेनंतर उत्सर्जित झालेल्या रासायनिक पदार्थांच्या अवशेषाच्या असू शकतात पण आताच ह्यावर निश्चिती देता येत नाही त्यासाठी ह्या खडकावर सखोल संशोधन होणे आवश्यक आहे राष्ट्राध्यक्ष  Donald Tramp ह्यांच्या कार्यकाळात ह्या मोहिमेची सुरवात झाली आणि आता पुरातनकाळी मंगळावर सजीवसृष्टी अस्तित्वात होती हे सिद्ध होण्याच्या अंतिम टप्प्यावर हि मोहीम पोहोचली आहे !"

Perseverance मंगळयान Jezero Crater ह्या भागातील पुरातन कालीन आटलेल्या Cheyava Falls ह्या भागात जुलै  2024 मध्ये पोहोचले Bright Angel ह्या मंगळावरील उत्तर दक्षिणे कडील भागात आढळलेल्या 400 मीटर रुंदीच्या पुरातनकाळी वाहणाऱ्या पण कालांतराने आटलेल्या नदीपात्रातील खडकांच्या नमुन्यात असे अवशेष आढळले ह्या भागात केलेल्या उत्खननात सुरवातीलाच घेतलेल्या खडकांच्या नमुन्यात चिकणमातीचे अंश सापडले होते चिकणमाती तयार होण्यासाठी पाण्याची आवश्यकता असते मंगळावर प्राचीन काळात पडलेल्या पावसाच्या पाण्यात वाहून आलेला गाळ माती आणि वाळू ह्या पासून हे खडक निर्माण झाले असावेत किंवा कदाचित तेथे पुरातन काळी अस्तित्वात असलेल्या पाण्याच्या प्रवाहातील गाळामुळेही तयार झाले असावेत त्या मुळे मंगळावर पुरातन काळी पाण्याचे अस्तित्व असल्याचे संकेत मिळतात आणि पाणी असेल तर तेथील वातावरण सजीव सृष्ठीला पोषक असेल आणि तेथे सजीवांचे अस्तित्वही असेल म्हणूनच इथे आणखी उत्खनन केल्यास आणि त्यातील खडकात चिकणमातीचे अंश असल्यास ह्या मताला पृष्ठी मिळेल असे शास्त्रज्ञाचे मत होते 

पृथ्वीवरील चिकणमातीत सजीवांच्या निर्मितीला आवश्यक असलेले ऑरगॅनिक घटक असतात आणि चिकणमातीयुक्त खडकात पुरातन जीवाष्म सुरक्षित राहतात ह्या भागातील ह्या खडकांच्या सखोल संशोधनानंतर त्या मधील खनिज आणि पाण्याचे अंश सापडलॆ तर मंगळावर प्राचीन काळी सजीव सृष्ठी अस्तित्वात होती आणि कालांतराने ती नष्ठ होत गेली हे सिद्ध होईल असे शास्त्रज्ञांचे मत आहे हे खडक मंगळग्रहावरील उत्क्रांतीच्या काळात तयार झाले असतील मागच्या वर्षी घेतलेल्या Cheyava Falls ह्या भागातील खडकात ऑरगॅनिक कार्बन,सल्फर ऑक्सिडाइज्ड लोह व फॉस्फरसचे अस्तित्व आहे त्यामुळे हे रासायनिक घटक त्या पुरातनकालीन सूक्ष्मजीवांच्या चयापचय प्रक्रियेतून उत्सर्जित झाले असावेत असे शास्त्रज्ञाचे मत आहे 

2021 पासून  मंगळावर कार्यरत असलेल्या Perseverance मंगळयानाने आतापर्यंत  मंगळावरील 30 खडकांचे नमुने गोळा केले आहेत हा संशोधित 27 व्या खडकाचा नवा नमुना आहे ह्या खडकांच्या रचना पाहून त्यांची निर्मिती खूप प्राचीन काळी Jezezero Crater च्याही आधीच्या काळात झाली असावी त्या काळी तेथे कदाचित सजीवांचे अस्तित्वही असेल 

नासाच्या Artemis II मोहिमेतील अंतराळविरांसोबत चंद्रावर नाव पाठविण्याची नागरिकांना सुवर्णसंधी

 

 

नासा संस्था- 13 सप्टेंबर

नासा संस्था नेहमीच नवनवीन ऊपक्रम राबवून नागरिकांना अंतराळ मोहिमेत सहभागी होण्याची संधी जाहीर करत असते जगभरातील हौशी नागरिकांचा त्याला उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळतो नासाच्या आर्टिमस मोहिमेत देखील अमेरिकन नागरिकांसोबत आता आपल्या भारतासह अनेक देशही सहभागी झाले आहेत ह्या आधी मानव रहित आर्टिमस I मोहिम यशस्वी झाल्यानंतर आता आर्टिमस II मोहिमे अंतर्गत चार अंतराळवीर चंद्रावर जाणार आहेत आणी पन्नास वर्षांनी पुन्हा एकदा चंद्र भुमीवर पाऊल ठेऊन  तेथे काही काळ फिरून तेथील भुमीवरील,भुगर्भातील आणी वातावरणातील  संशोधीत माहिती मिळवणार आहेत आणि भविष्यकालीन चंद्र मोहिमेतील अंतराळवीरांना राहण्यासाठी पृथ्वीसारख्या पोषक वातावरणाचा शोध घेणार आहेत

नासाच्या अभिनव ऊपक्रमा अंतर्गत हौशी नागरिकांना ह्या आर्टीमस मोहिमेत सहभागी होता येणार आहे त्या साठी नासाने नागरिकांना त्यांची नावे चंद्रावर पाठविण्याची सुवर्ण संधी जाहीर केली आहे नासाच्या आर्टिमस II मोहिमेतील अंतराळवीर Reid Wiseman,Victor Glover, Christina Koch आणी  कॅनडियन अंतराळवीर Jeremy Hansen ह्यांच्या सोबत Orion अंतराळयानातुन चंद्रावर जाणार आहेत त्यांच्या सोबत हि नावे चंद्रावर पाठविण्यात येणार आहेत

आर्टिमस II मोहिम मानवांना पुन्हा चंद्रावर पाऊल ठेवण्यासाठी आणी भविष्य कालीन मंगळमोहिमे साठीची पुर्व तयारी आहे दुरवरच्या अंतराळ मोहिमेतील अंतराळविरांच्या सुरक्षित अंतराळप्रवास आणी परग्रहावरील निवासासाठी हे महत्वाचे चाचणी ऊड्डाण आहे जगभरातील नागरिकांना अंतराळ मोहिमात सहभागी होण्यासाठी प्रेरित करण्यासाठी नासाने हि संधी जाहीर केली आहे असे नासाच्या Washington येथील संस्थेच्या Associate Administrator Lori Glaze म्हणतात 

Send your name with Artemis II मोहिमेत सहभागी होण्यासाठी 21जानेवारी पुर्वी नागरिकांना त्यांची नावे नासा संस्थेकडे पाठवता येतील  निवडक नावे  नखाच्या आकाराच्या microchip वर कोरुन नंतर SD Card वर लोड केली जातील आणी Orion अंतराळयानासोबत चंद्रावर पाठविल्या जातील ह्या मोहिमेत सहभागी नागरिकांना बोर्डिंग पास दिल्या जाईल हि नावे अंतराळविरांसोबत अंतराळप्रवास करतील यानासोबत चंद्रावर पोहोचतील आणि चंद्र भ्रमण करतील आणी  अंतराळवीरांसोबत पृथ्वीवर परततील हि मोहिम दहा दिवसांची आहे एप्रिल 2026 मध्ये अंतराळवीर चंद्र मोहिमेवर जातील हि पहिली मानवासहित चंद्र मोहीम असेल ह्या मोहिमेनंतर नासा संस्था भविष्यकालीन मंगळमोहिमेत अंतराळवीरांना मंगळावर पाठवणार आहे त्या साठी ह्या मोहिमेतील संशोधित माहिती उपयुक्त ठरणार आहे 

ह्या आधी अंतराळविश्वातील अनेक ग्रहावर नागरिकांची नावे पाठविण्यात आली होती मंगळ मोहिमेतील वेगवेगळ्या मंगळयानासोबत गुरु ग्रहावर Europa  Cliper सोबत,आर्टीमस I मोहिमेतील अंतराळयानासोबत लाखो लोकांनी त्यांची नावे पाठविली होती आपल्या सौरमालेत किंवा ब्रह्मांडातील आपल्याला अज्ञात असलेल्या आपल्यासारख्या सजीव सृष्टीचा शोध घेण्यासाठी त्यांना प्रेरित करण्यासाठी नासा संस्थेतर्फे हि मोहीम राबविण्यात येते

नासाच्या CHAPEA मोहिमेअंतर्गत शास्त्रज्ञ निर्मित पृथ्वीवरील कृत्रिम मंगळभूमीत चार धाडसी नागरिकांचा दुसरा ग्रुप एक वर्ष राहायला जाणार

 

 नासाच्या JPL Space Center मधील शास्त्रज्ञांनी तयार केलेली पृथ्वीवरील कृत्रिम मंगळ भूमी -(Mars Dune Alpha)-फोटो -नासा संस्था

 नासा संस्था - 9 सप्टेंबर

नासाच्या Crew Health & Performance Exploration Analog (CHAPEA) मोहिमे अंतर्गत नासाच्या J.PL संस्थेत मध्ये शास्त्रज्ञांनी कृत्रिम मंगळसृष्टी निर्माण केली आहे नासाचे मंगळ मोहिमेतील अंतराळवीर प्रत्यक्ष मंगळावर जाण्याआधी आणि तिथे भविष्यकालीन मानवी वसाहत निर्माण करण्याआधी मंगळा सारखे वातावरण आणि भूमी असलेल्या ह्या शास्त्रज्ञ निर्मित मंगळसृष्टीत राहिल्यावर मानवी शरीरावर व आरोग्यावर काय परिणाम होतो हे संशोधित करण्यासाठी हा अभिनव उपक्रम राबविण्यात येत आहे ह्या प्रयोगशील उपक्रमात सहभागी होऊन ह्या कृत्रिम मंगळ सृष्टीत एक वर्ष राहण्यासाठी धाडसी नागरिकांना नासा संस्थेने संधी उपलब्ध केली होती ह्या अभिनव उपक्रमा अंतर्गत निवड झालेल्या चार शिकाऊ अंतराळवीरांचा समावेश असलेले तीन गृप तयार करण्यात आले होते त्या पैकी चार जणांचा पहिल्या ग्रुप मधील चार प्रतिनिधी ह्या पृथ्वीवरील शास्त्रज्ञ निर्मित (Mars Dune Alpha )कृत्रिम मंगळ सृष्टीत एक वर्ष राहून आले आता ह्या मोहिमेतील दुसऱ्या ग्रुप मधील चार जण ह्या मंगळ सृष्टीत राहायला जाणार आहेत 

भविष्यकालीन अंतराळवीरांचे प्रातिनिधीत्व करणाऱ्या धाडसी नागरिकांच्या ह्या दुसऱ्या ग्रुप मध्ये Ross Elder,Ellen Ellis,Matthew Montgomery आणि James Spicer ह्यांचा समावेश आहे Ross कमांडर, Ellen मेडिकल आँफिसर, Matthew सायन्स आँफिसर आणी James Flight engineer आहेत ह्या मोहीमेतील Alternate प्रतिनिधी Emily  Phillipsपायलट आणी Laura Marie कमर्शियल एअर लाईन पायलट आहेत

 19 ऑक्टोबरला हे चौघे Mars Dune Alpha मध्ये राहायला जाणार आहेत हे चौघे अंतराळवीरांचे प्रातिनिधीत्व करत असल्याने त्यांना ह्या भूमीत 378 दिवस अंतराळवीरांसारखे राहावे लागेल 31ऑक्टोबर 2026 ला ह्या भूमीतून ते परततील तो पर्यंत त्यांना बाहेरच्या जगाशी किंवा त्यांच्या कुटुंबियांशी संपर्क करता येणार नाही ते ह्या भूमीत बंधिस्त असतील फक्त नासा संस्थेतील ह्या मोहिमेतील शास्त्रज्ञ त्यांच्या संपर्कात असतील  

नासाच्या CHAPEA मोहिमे अंतर्गत Mars Dune Alpha मध्ये राहायला जाणाऱ्या दुसऱ्या ग्रुप मधील भविष्यकालीन अंतराळवीरांचे प्रतिनिधी Ross Elder Ellen Ellis ,Matthew Montgomery आणि James Spicer

शास्त्रज्ञांनी निर्माण केलेल्या 3D Printed 1700 sq ft जागेतील Mars Dune Alpha ह्या कृत्रिम मंगळसृष्टीत  CHAPEA मोहिमे अंतर्गत अंतराळवीरांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि निरोगी आरोग्यासाठी माहिती संशोधित करण्यात येत आहे भविष्यकालीन मंगळ मोहिमेतील अंतराळवीरांना अंतराळ प्रवासा दरम्यान काही समस्या आल्यास अचानक यानातील उपकरणात यांत्रीक बिघाड झाल्यास आणि पृथ्वीशी संपर्क होऊ न शकल्यास ह्या आव्हानात्मक समस्येवर मात करून पुढील मार्गक्रमण करण्यासाठीचे ट्रेनिंग देण्यात येत आहे 

नासाची आर्टेमिस मोहीम अंतिम टप्प्यात पोहोचली आहे आणि भविष्यकालीन मंगळ मोहीम आणि दूरवरच्या अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीरांना तेथील भूमीवर वास्तव्य करताना शारीरिक व इतर अडचणींवर मात करण्याची क्षमता निर्माण करण्यासाठीचा हा प्रयत्न आहे असे नासाच्या Johnson Space Center मधील ह्या मोहिमेच्या प्रमुख शास्त्रज्ञ Sara Whiting म्हणतात हे अंतराळवीरांचे प्रतिनिधी ह्या कृत्रिम मंगळभूमीत संशोधना सोबतच Simulated Mars Walk भाजीपाला लागवड,बागकाम,रोबोटिक ऑपरेशन्स शिवाय मंगळ आणि भविष्यकालीन अंतराळमोहिमेसाठी डिझाईन केलेल्या तंत्रज्ञानाची  संशोधनात्मक चाचणी घेतील त्यामध्ये विशेषतः पिण्यायोग्य पाण्याचे डिस्पेन्सर आणि अत्याधुनिक वैद्यकीय उपकरणांचा समावेश आहे भविष्यकालीन अंतराळ मोहिमेतील अंतराळवीरांच्या निरोगी आरोग्यासाठी आणि शारीरिक दुष्परिणामावर मात करण्यासाठी हि माहिती उपयुक्त ठरेल

ह्या कृत्रिम मंगळभूमीत आणि अंतराळ स्थानकातील अंतराळवीरांनी गोळा केलेल्या संशोधनात्मक माहितीमुळे आम्हाला मंगळावरील मर्यादित साधने,निर्बंध आणि अंतराळवीरांच्या दिर्धकालीन निवासा दरम्यान उद्भवणाऱ्या समस्या त्यांच्या शरीरावर होणारे दुष्परिणाम आणि कार्यक्षमता तपासता येईल असे CHAPEA मोहिमेचे Principal Investigater -Grace Douglas म्हणतात आणि हि माहिती भविष्यकालीन मंगळ मोहिमेतील अंतराळवीरांच्या सुरक्षित अंतराळ प्रवास आणि  यशस्वी मोहीम नियोजनासाठी होईल ह्या मोहिमेतील हा दुसरा टप्पा आहे ह्या आधी पहिल्या ग्रुप मधील चार जण 6 जुलै 2024 मध्ये ह्या कृत्रिम मंगळ भूमीत एक वर्ष राहण्यासाठी गेले आणि एक वर्षांनी हि मोहीम यशस्वी करून परतले होते