धरण ओव्हरफ्लो पण पाणी कपात सुरूच

यवतमाळ येथे आठवडाभरापासून सतत पाऊस पडत असून गेल्या दोनचार दिवसात पडलेल्या मुसळधार पावसा मुळे नदीनाले दुथडी भरून वहात आहेत  काही ठिकाणी नदीचे पाणी रस्त्यावरून वहात आहे तर काही गावात शेतात पाणी साचले आहे यवतमाळला पाणीपुरवठा होत असलेले निळोणा  चापडोह ,बोरगाव धरण ओव्हरफ्लो झाले आहेत  तर बेम्बळा धरणाची दारे क्षमते पेक्षा जास्त पाणी भरल्याने उघडण्यात आली असून आसपासच्या गावांना धोक्याचा इशारा देण्यात आला आहे
पाणी असे रस्त्यावरून वाहून वाया जात असताना यवतमाळ करांची पाणी टंचाई अजूनही संपली नाही योग्य नियोजना अभावी पाणी पुरवठा ,तीन दिवसांनीच होत आहे म्हणजे तब्बल पाचव्या दिवशी पाणी सोडण्यात येतेय  त्या मुळे नागरिक चिडले असून लवकरात लवकर पाणी पुरवठा सुरळीत करावा अशी जनतेची मागणी आहे पाणी टंचाई मुळे एकदिवसा आड होणारा पाणी पुरवठा यवतमाळ जिल्ह्यात दोनदा पूर येऊनही पुन्हा नियमित झाला नाही आता देखील भरपूर पाऊस येऊनही अजूनही पाणी तीन दिवसांनी सोडण्यात येतेय तो तसाच राहिल्यास नागरिक आंदोलन करण्याच्या पावित्र्यात आहेत कारण यवतमाळकरांना पाणी पुरवठा करण्याच्या उद्देशाने निर्माण झालेल्या बेंबळा प्रकल्प पर्यटन केंद्र म्हणून विकसित करण्याचा विचार सुरु आहे

हि धग शांत कधी होणार

                 कारगिल युद्धाच्या आधी भाजप सरकार सत्तेत आल अन काश्मिरी जनतेचा आशावाद जागा झाला अटलजींनी पाकिस्तानशी सलोखा निर्माण करण्याचा प्रयत्नही  केला पण लाहोर यात्रेच फलित कारगिल युद्धान मिळाल तर  आग्र्याच्या शिखर परीषदेच फलित जम्मु रेल्वे स्थानकावर अतिरेक्यांनी केलेल्या गोळीबारान आधी काश्मिरी पंडितांना तेथून हुसकावून लावलं गेल आणि नंतर दहशतवाद जम्मूपर्यंत पोहोचला होता अतिरेक्यांच्या गोळीबारात निरपराधांचा बळी गेल्याची बातमी वाचून मन सुन्न झाल होत आणि मनात येत होत धगधगत काश्मीर शांत कधी होणार?माझ्या डोळ्यापुढे मला भेटलेले जवान येत होते  आणि मला तो प्रवासातला प्रसंग आठवत होता.
          साधारण ९८च्या मे महिन्यातली गोष्ट आम्ही दुसरयांदा वैष्णोदेवीच्या दर्शनासाठी निघालो होतो जम्मुतावी एक्स्प्रेस पकडण्यासाठी घाई,घाईन नागपुरात पोहोचलो गाडी यायला अगदी थोडासा अवधी होता तितक्यात अनाउन्समेंट झाली गाडी ५-६तास उशिरा येतेय आणि पुन्हा पुन्हा अनाउन्समेंट होत,होत अख्खी रात्र गेली आता येईल,मग येईल म्हणता म्हणता गाडी सकाळी आठ साडे आठला आली स्टेशनवर सर्वत्र आर्मितले जवान त्यांच खूपसार सामान बायका मुले दिसत होते  गाडीन पार विरस केल्यान कोणी कोणाशी बोलत नव्हत गाडी आली आणि सारयांनी गाडी पकडण्यासाठी गर्दी केली आम्हीही गाडीत शिरलो ते  आता सामान व्यवस्थित ठेवून मस्त आराम करायचा विचार करूनच कारण रात्रभर स्टेशनवर बसून वैताग आला होता आमच्या डब्यात बरेचसे जवान होते आमची जागा एका साऊथ इंडियन कुटुंबीयांनी काबीज केली होती सर्वत्र सामानच सामान कस,बस सामान इकडेतिकडे सरकवून त्यांनी आम्हाला बसायला जागा दिली त्यांचा थोडा विरस झाला कारण ते विशाखा पट्टणमहून एकटेच होते थोड्याच वेळात त्यांच्या छोटया मुलीमुळे ओळख झाली चौकशी केल्यावर कळाल की तो आर्मितला जवान आहे आणि विशाखापट्टनमहून आपल्या कुटुंबीय व सामानासोबत श्रीनगरला जात आहे थोडयाच वेळात गप्पांना सुरवात झाली सुरवातीला अलिप्त असलेला तो जवान देखील गप्पात सामील झाला अर्थातच विषय काश्मीरवर घसरला ८१ मध्ये बर्फातल शांत सुंदर काश्मीर मनसोक्त पाहिलेल ,तिथल स्वर्गीय सौंदर्य मनात साठवलेलं ते जणू साद घालत होत म्हणून विचारल,बर्फवृष्टी मुळे बंद असलेला काश्मीरचा भाग पुन्हा पहायला आम्ही येऊ शकतो का? आता तिथली परिस्थिती कशी आहे ?
               त्यांनी सांगितल तिथली परिस्थिती आता बरीच निवळलीय भाजप वाल्यांनी खूप छान काम केलय म्हणुनतर आम्ही आमच्या कुटुंबियांना तिथे घेउन जातोय जवळ जवळ ५-६ वर्षानंतर मी यांना घेउन जातोय तुम्हाला यायचं तर येऊ शकता पण आमच्या प्रोटेक्शन मध्ये रहाव लागेल रात्री फिरता येणार नाही. बायकोची चेष्टा मस्करी करत छोटीचे लाड करत तो तिथली माहिती देत होता खरेतर सैनिक म्हटलं कि डोळ्यापुढे येते ती  करडया शिस्तीची गणवेशधारी ,बंदुकीनी शत्रूला टिपणारी व्यक्ती पण आम्हीतर त्याच हे दुसर रूप न्याहाळत होतो आणि मग सुरवातीच्या त्याच्या अलिप्ततेची कल्पना आली सैनिक म्हटलं कि कधी युद्धावर जाव लागेल सांगता येत नाही शिवाय ५-६वर्ष एकट्याने काढल्याने मिळालेला प्रत्येक क्षण त्याला त्याच्या कुटुंबीयांसोबत घालवायचा असेल शिवाय श्रीनगर ते विशाखापट्टनम म्हणजे दुसर टोकच आणि श्रीनगरला पोहोचाल कि लगेच ड्युटी जॉईन करायची मग त्यांच्यामध्ये त्याला दुसरा वाटेकरी आलेला कसा आवडेल त्याची बायको मात्र खूप बोलकी होती ,खुश होती तिला खूप दिवसांनी नवरयासोबत जायला मिळाल्याचा आनंद ती माझ्यासोबत शेअर करत होती ती साऊथ इंडियन असल्याने इडली उत्तप्पाच्या गोष्टी झाल्या मग तिला छोटीच्या गोष्टी किती सांगू,किती नको अस झाल बोलताबोलता तीन हळूच सामानातुन अलबम काढून तिच्या मोठीचा फोटो दाखवला कारण तिला मात्र तिच्या नवऱ्यान सोबत आणु दिल नव्हत कारण तो ड्युटीवर गेल्यावर ती एकटी दोघींना कशी सांभाळणार ? शिवाय पहाडावर एकदा ड्युटी लागली कि मग चारपाच दिवस खाली येता येत नाही आणि अतिरेक्यांची भीती होतीच तीच मन मात्र साहजिकच मोठीकडे धाव घेत होत उत्साहाने ती मला ट्रंकेच कुलूप उघडून ड्रेस,साड्या दाखवत होती मग मीही तिच्या आनंदात सहभागी होत होते तेव्हाचे दिवस निर्धास्त होते आणि ती सैनिकाची पत्नी होती आम्ही विचारलेल्या अतिरेक्यांच्या बाबतीतल्या  प्रश्नाच उत्तर देण मात्र तो टाळत होता कदाचित बायकोपूढे त्याला ते देता येत नसाव किव्हा माहिती न देण बंधन कारक असेल किती जपत होता तो आपल्या बायकोलेकीला!  तीन सांगितलं आपण जम्मूला पोहचू तेव्हा आम्हाला न्यायला स्पेशल बस येईल मी म्हटलं मजा आहे बाई तुझी!पण रेल्वे जम्मूला पोहोचली तेव्हा पाहिलं त्यांना न्यायला आर्मीचे ट्रक आले होते त्यात सैनिक ,त्यांचे सामान आणि नातेवाइक कसेबसे कोंबले जात होते तरीही सगळे आनंदात होते भाजप सरकारवर खुश होते
                येतानाही आमच्या कम्पार्टमेंट मध्ये काही मध्यमवयीन जवान आणि तरुण अविवाहित एअर फोर्स मधले पायलट होते त्यांच्या मनमोकळ्या स्वभावान त्यांनी आम्हाला आपलस केल पुन्हा काश्मीर प्रश्न राजकारण ह्या वर चर्चा झाली त्यांच्याही मते भाजपन काश्मीर मध्ये शांती आणली लोक मोकळा श्वास घेताहेत मग काश्मीर मधल्या विस्थापित झालेल्या जम्मूत दिसलेल्या काश्मिरी जनतेच काय?ते अजून काश्मीर मध्ये का परतत नाहीयेत सरकार ह्या बाबतीत काय करतेय ? अतिरेकी निरपराध्यांना का मारताहेत? ते म्हणाले आपल सरकार सुसज्य आहे तुम्ही पहा लवकरच सार सुरळीत होईल आता लवकरच एक चांगली घटना घडेल आणि पाकिस्तानला धडा मिळेल.  तेव्हा त्याचा अर्थ कळला नाही पण नंतर अटलजींनी अणुचाचणी घेतली आणि त्या दोघांची आठवण झाली ते म्हणाले होते आपण पाकिस्तान पेक्षा सरस आहोत ते आपल्या संरक्षण यंत्रणेपुढे टिकणार नाहीत आपल्याला खरा धोका आहे तो चीन कडून आणि खरेच चीन सिमेपलीकडून घुसखोरी करतोय. सैन्यात असले तरी तेही आपल्यासारखेच आहेत हे त्यांच्या बोलण्यातून जाणवत होत त्याचं पोस्टिंग दिल्लीला झाल होत खूप दिवसांनी त्यांना त्यांच्या मित्राच्या बायकोंनी दिलेला घरचा नास्ता मिळाला होता तोही ते शेअर करत होते आम्ही अर्थातच तो नाकारला त्यांना मिळणारा तुटपुंजा पगार  त्यांना पुरेसा नसल्याच सारेच सांगत होते मनात आल खरेच आपल्या देशासाठी थंडी,पाऊस,उन वादळ आणि प्राणाचीही पर्वा न करता प्राणपणाने लढणाऱ्या सैनिकांमुळेच आपण सुरक्षित आयुष्य जगतो त्यांना पुरेसा पगार मिळायला हवाच
                      जेमतेम वर्षही झाल नसेल तोच कारगिल युद्ध झाल आणि अनेक वीर जवानांनी आपल बलिदान दिल आणि माझ्या मनाला चुटपूट लागली अरे उणेपुरे आठदहा महिनेही झाले नसतील ती दोघ एकत्र राहिलेल्या,सार काश्मीर पाहणार होती ती,पाहिलं असेल?त्यांची छोटी बॉम्बच्या आवाजाला घाबरली असेल का ?आणि ती तिथेच होती कि परत केरळला परतली असेल मला भेटलेले ते जवान त्यांच काय झाल असेल? असतील की ----मनात नको त्या शंका येतात तिचा उत्साही चेहरा आठवतो नवीनच केलेलं मंगळसूत्र दाखवणारी ती आठवते ,आम्ही आमच्या लग्नाला तुम्हाला नक्की बोलावू म्हणणारे ते दोघे पायलट आठवतात,त्याचं लग्न झाल असेल ?
                    नुकताच कारगिल विजयदिन साजरा झाला तेव्हा हे सार आठवलं सुदैवान आताही पंतप्रधान मोदींनी पाकिस्तानकडे मैत्रीचा हात पुढे केलाय त्याला सकारात्मक  प्रतिसाद देत पाकिस्तान सीमेकडून घूसखोरी करत निरपराध नागरिक, सैनिकाचे बळी घेतोच आहे मोदींनी दिल्ली कटरा रेल्वेचा शुभारंभ केलाय काश्मीर मधेही पॉवरप्लांटच ओपनिंग केलय आता पुन्हा एकदा काश्मिरी जनता आनंदित आशावादी झालीय ह्या पंधरा वर्षात काश्मीर सुधारलय पुन्हा पर्यटकांनी बहरलय भारत अत्याधुनिक संरक्षक  शस्त्रांस्त्रांनी  सुसज्य  झालाय ,सुरक्षित बंकर्स बनवले गेलेत पण अतिरेकी कारवाया मात्र सुरूच आहेत दिल्ली,मुंबई ,हैद्राबाद पुणे शहरात बॉम्बस्पोट झाले.  चीनही सीमेपलीकडून सीमेलगतच्या" डेमच्याक" मध्ये घुसखोरी करतोय अशी बातमी पाहण्यात आली पण
                 आता नरेंद्र मोदींनी काश्मीर प्रश्न सोडवण्याला ,सुरक्षेला प्राधान्य दिलय.  पाहूयात आता तरी धगधगत काश्मीर शांत होतंय का ? शूर जवानांच बलिदान कामी येतंय का ?        
                                                                                                                    yojana.duddalwar@gmail.com

यवतमाळ येथे पाऊस

             गेल्या दोन महिन्यापासून पावसाच्या प्रतीक्षेत असलेल्या यवतमाळकरांना अखेर पावसाने दिलासा मिळाला असून सोमवारी रात्रीपासून मंगळवारी दिवसभर पर्यंत सतत पाऊस पडत होता
         
पांणी पुरवठा मात्र चार दिवसांनीच
उशिराने का होईना आलेल्या पावसाने शेतकऱ्यांची चिंता मिटली असली तरी गृहिणींना मात्र अजूनही पाणी टंचाईला तोंड ध्यावे लागत असून गेल्या कित्येक वर्षापासून एक दिवसाआड  होणारा पाणीपुरवठा आता चार दिवसांनी होत असल्याने महिलांची तारांबळ उडत आहे चार दिवसांनी जास्ती वेळ पाणी सोडण्यापेक्षा तेच पाणी नेहमीप्रमाणे एक दिवसाआड  सोडण्यात यावे अशी त्यांची मागणी आहे कारण एव्हढे पाणी साठवून ठेवताना त्यांची दमछाक तर होतेच शिवाय पाणी साठवण्यासाठी साधनेही कमी पडतात

Tanker चे पाणी गढूळ
पाणी पुरवठा चार दिवसांनी होत असल्यामुळे पाणी कमी पडल्यास Tanker चे पाणी आणल्यास ते अत्यंत गढूळ व दुर्गंधीयुक्त असते ते पाणी वापरणे आरोग्यास हानिकारक असल्याने नागरिक ते वापरू शकत नाहीत विशेष म्हणजे गेल्या अनेक दिवसापासून बेंबळा प्रकल्पाचे पाणी सोडणार असल्याचे सांगण्यात येतेय पण अजूनही पाणी सोडल्या गेले नाही त्या मुळे नागरिक संतप्त झालेत. त्या मुळे संबंधीत अधिकाऱ्यांनी ह्याकडे लक्ष देऊन पाणीपुरवठा सुरळीत करावा अशी नागरिकांची मागणी आहे
यवतमाळ येथे पावसाची  सततधार 
यवतमाळ येथे थोडया विश्रांती नंतर शनिवार दुपारनंतर सोमवार पर्यंत सतत पाऊस पडत आहे कधी रिमझिम तर कधी जोरात पाऊस पडत आहे पावसाचा जोर शनिवारपासून मंगळवार सकाळपर्यंत अजूनही सुरु आहे गेल्या दोन महिन्यापासून पावसाची आतुरतेने वाट पाहणारे शेतकरी नागरिक ह्या पावसाने आनंदित  झाले असले तरी पाणी साठयात अजूनही समाधान कारक वाढ न झाल्याने पाणी पुरवठा मात्र चार दिवसांनी होत आहे त्या मुळे बाहेर पाऊस पण नळाला मात्र पाणी नाही अशी इथली स्थिती आहे नागरिक पाणी टंचाईने त्रासलेले असून कधी पाणीपुरवठा नियमित होतोय याची वाट  पाहत आहेत
पावसामुळे भाजीपाला महागला 
आधी पाऊस नसल्यामुळे भाजीपाल्याची आवक कमी झाल्यामुळे भाजीपाला महाग होता विशेषत: कोथिंबीर ,कोबी,आले,मिरचीचे भाव वाढलेले होतेच आता पावसामुळे भाजी मार्केट मध्ये न आल्याने भाजीचे भाव वाढलेले आहेत एका भाजीवाल्याकडे भाजीचे भाव विचारले असता कोथिंबीर ८०रु. पाव किलौ व इतर भाजीपाल्याचे भाव देखील त्याच प्रमाणात वाढलेले होते फुल कोबी ४०रु ,कांदा बटाटा ,मेथी ,मिरची पालक यांचेही भाव ४०रु पाव ह्या प्रमाणात वाढलेले आहेत त्या मुळे पाऊस आला तरी पाणी पुरवठा चार दीवसांनी आणि भाजीचे भाव आवक्या बाहेर वाढल्याने आधीच महागाईने त्रासलेल्या गृहिणींना मात्र पावसा मुळे दिलासा मिळाला नाही
            

वारी चालली पंढरपुरा

                   दरवर्षीप्रमाणे ह्याही वर्षी वारकरी लाखोंच्या संख्येन पंढरपुरात दाखल झालेत ह्या वर्षी वारीतून काहीजणांनी पर्यावरणाच्या संतुलनाचा संदेश देत वारीच्या वाटेवर वृक्षारोपण करत प्लास्टिक वापरू नका असे आवाहन केले तर काहींनी पथनाट्यातून जनजागृती अभियान राबविले वारीतील गोंधळी,भारुडकार वासुदेव ,नकलाकार ह्यांनी आपल्या कला सादर करून वारीत रंगत आणली काही टाळकरयांनी टाळ मृदुंगाच्या सहाय्याने आपली वेगळी कला सादर केली काहींनी फुगडी खेळत वारीत मार्ग क्रमण केले त्यात बबनराव पाचपुते, हर्षवर्धन पाटील ह्यांचाही समावेश होता वारीचा इतिवृत्तांत वारीचा मुक्काम त्यांचे खाणेपिणे ,काहीठिकाणी मैलोनमैल चालूनही वारीतल्या महिलांनी केलेला चुलीवरचा स्वयंपाक तोही साधासुधा नाही तर हजारोंच्या संख्येत केलेल्या पुरणपोळ्या T. V. वरील मराठी वाहिनीचे पत्रकार लोकांपर्यंत पोहोचवत होते
       ह्या वर्षी पावसान एकदोनदाच हजेरी लावल्यान उन्हाची तीव्रता होती तरीही वारीतील अबालवृद्ध न थकता पायी चालत पंढरपुरला जात होते वारीत सर्व थरातील लोक सामील झाले होते वारीत शेवटच्या मुक्कामात पाऊस आला तेव्हा थोडी तारांबळ उडाली तरीही हव्या असलेल्या पावसाचा आनंद लुटत वारकरी पंढरीकडे निघाले  
         वारीतील सुसूत्रता ,एकोपा आणि ,शिस्त ह्याच दर्शन ठिकठिकाणच्या रिंगण सोहळ्याच्या वेळेस पाहायला मिळाले शेगावच्या गजानन महाराजांच्या पालखीचा शेवटचा मुक्काम सोलापूर इथे तीन दिवस होता तेथील भाविकांनी त्यांना जेवण दिले ह्या पालखीकडे मात्र t.v. वाहिनीच्या पत्रकारांचे लक्ष गेलेले दिसले नाही गेल्या अनेक वर्षापासून शेगावची पालखी सोलापुरात्त विसावते 
   
  पंढरपुरात लोखोंच्या संख्येत भाविक दाखल
आषाढी एकादशी निमित्य आज पंढरपूर येथे जवळपास सहा सात लाख भाविक आले असून चंद्रभागेचा काठ भाविकांनी फुलून गेलाय.ह्या वर्षी पावसाअभावी चंद्रभागेत पाणी कमी असल्याने उजनी येथून पाणी सोडण्याची मागणी होती  वारकऱ्यांच्या सोयीसाठी पंढरपुरातील जुन्या दगडी पुलाजवळील बंधाऱ्यातून नदीत पाणी सोडण्यात आले  त्या मूळे वारकऱ्यांना नदीत स्नान करता आले गर्दीमुळे नदी माणसांनी गजबजली सार पंढरपुरच माणसांनी भरून गेलय आणि विठूनामाच्या गजरात न्हावून निघालय 
    
मुख्यमंत्र्यांच्या हस्ते महापूजा संपन्न पण पूजेआधी मुख्य मंत्र्यांची केली अडवणूक
आज पहाटेच मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण व त्यांच्या पत्नींच्या हस्ते विठोबाची महापूजा करण्यात आली पण पूजेला उशीर झाला कारण वारकरी संप्रदायाचे प्रमुख बंड्यातात्या कराडकर ह्यांनी गोहात्त्या बंदी चा कायदा करावा त्या शिवाय त्यांना पूजा करू दिल्या जाणार नाही अशी भूमिका घेतली तसा इशारा त्यांनी आधीच दिला होता जेव्हा मुख्यमंत्र्यांनी तसा कायदा आहे लवकरच त्याची कडक अंमलबजावणी करू असे आश्वासन दिले तेव्हा त्यांना आत सोडण्यात आले. ह्या वर्षी पहिल्या पूजेचा मान शेळके दाम्पत्यांना मिळाला 
    
दर्शनाला लांबच लांब रांगा
दर्शनासाठी लाखो भाविक पंढरपुरात दाखल झाले असून दर्शन रांग सहा Km पर्यंत पोहोचली आहे काही भाविक आदल्या दिवसापासून रांगेत उभे होते एका मिनिटाला तीस,चाळीस भाविक दर्शन घेत असून मुखदर्शनासाठी वेगळी रांग लावण्यात आली आहे. मंदिरात व मंदिराबाहेर कडक सुरक्षा व्यवस्था तैनात केली असून त्या साठी सोलापूरहून ३००० ग्रामीण पोलिस बोलावण्यात आले आहेत काही सामाजिक संघटना वारकरयांसाठी लागेल ती मदत देण्यास हजर आहेत.  वारकरयांसाठी मंदिर प्रशासनातर्फे बुंदीच्या लाडवाचा प्रसाद तयार केला असून काही भाविकांनी बाहेर गावाहून शेंगदाण्याचे लाडू करून पाठवले आहेत पंढरपूर नगरपरिषद देखील नागरिकांच्या सोयी,सुविधेसाठी प्रयत्न करत आहे. 

पाणी टंचाई

            उन्हाळा संपून जुलै महिना आला  तरीही विदर्भात वरून उन्हाचा प्रकोप होतोय तर दुसरीकडे पाणी टंचाईन जनता त्रस्त झालीय  साऱ्यांचाच जीव उन्हान त्रासलाय  विदर्भातले उन्हाळ्याचे शेवटचे दिवस नवतपाचे असतात म्हणजे ह्या नउ दिवसात पारा शेवटचे टोक गाठतो चंद्रपूर ,नागपूर इथे तो ४७.५ सेल्सिअस च्याही वर जातो आणि त्या खालोखाल इतर शहरातही पारा ४५ अंशाच्याही वर जातो ह्या वर्षी ६ जून हा दिवस सर्वात जास्त उष्ण तापमानाचा दिवस म्हणून नोंद झालीय तर २००७ साली तापमान ४८. सेल्सिअस वर गेल होत नवतपाचे नउ दिवस संपल्या नंतरही विदर्भात  उन्हाचा तडाखा होताच  त्यातून पावसाच आगमनही लांबलय  म्हणूनच लोक आतुरतेन पावसाची वाट पहाताहेत शेवटचे नवतपाचे दिवस आणि उन्हाळ्याचे एकदोन महिने सोडले तर ह्या वर्षीचा उन्हाळा त्या मानाने सुसह्य होता कारण पावसान ह्या वर्षी अधून मधून हजेरी लावली होती हिवाळा संपता,संपता तर गारपिटीन कहर केला शेतकऱ्यांची हातातोंडाशी आलेली पिकं नष्ट झाली पण ह्याच गारपीटीन पाणी पातळी वाढली नंतर जरास जास्त उन तापल कि पावसान थोडाफार शिडकावा करत वातावरणात गारवा आणला म्हणूनच पहिल्या पावसाचा नेहमीचा नवखा आनंद ह्या वेळेस जरा कमीच जाणवेल अस वाटत असताना पावसान चांगलीच दडी मारलीय  एव्हाना जून महिना संपून  जुलै महिना सुरु झालाय आणि यवतमाळ येथे पावसान जूनमध्ये फक्त दोनतीनदा हजेरी लावलीय अशीच परिस्थिती इतरत्रही आहे त्या मुळे पाऊस आला नाहीतर नागरिकांना भीषण पाणी टंचाईला तोंड द्यावे लागण्याची शक्यता नाकारता येत नाही एव्हाना ऑगस्टचा  पहिला आठवडा संपत आला तरीही यवतमाळ मध्ये पाणी टंचाई सुरु आहे पाणी तीन दिवसांनी सोडण्यात येतेय त्याचे कारण धरण ४५%भरले असल्याचे पाणी पुरवठा अधिकाऱ्यांकडून सांगण्यात आले विशेष म्हणजे पाऊस रोजच थोडयाफार प्रमाणात पडत आहे लोक आता पाणी टंचाईन त्रासलेत 

             मागच्या वर्षी भीषण दुष्काळान नदी,नाले कोरडे पडले जमिनीच्या खालच पाणी आटलं शेतातली फळ,पिक पाण्याविना करपली गुर,ढोर पाण्याविना मृत्युमुखी पडली ,पाणी टंचाईन जनता हैराण झाली काही ठिकाणी आठ ,पंधरा दिवसातून तर काही ठिकाणी तीनचार दिवसातून पाणी सोडल गेल काही ठीकाणची पाण्याची भीषण दाहकता टी.वी.चानल्स वरून पाहताना मने हेलावली लोक मिळेल तिथल गढूळ डबक्यातल घाण पाणी तेही फक्त एक तांब्या बुडेल इतक घेत होते तर काही बायका रेल्वे थांबताच रेल्वेच्या डब्यातल पाणी घागरीन भरत होते पण नंतर पावसान कृपा केली अन तो धो,धो बरसला इतका कि,नदी नाले दुधडी भरून वाहू लागले धरणे भरली .लोक आनंदित झाले आता शेती छान पिकेल पाण्याचा प्रश्नही मिटेल अस वाटत असतानाच अतिवृष्टी झाली नदयांना पूर आला धरणांनी धोक्याची पातळी ओलांडली पूराच पाणी गावात शिरलं नदीकाठची माणस,दुकान घर,गाडी ,सार पूरान गिळंकृत केल त्यातून थोडफार सावरता,सावरता विदर्भात दोन तीनदा पूर आला धरणाची दार उघडावी लागल्यान गावात पुन्हा पाणी शिरल आधी कोरडा दुष्काळ मग ओला दुष्काळ ह्याला तोंड देत पुन्हा शेती बहरली ,पाणी साठा वाढला पण मध्यंतरी पुन्हा गारपिटीन हाहा:कार माजवला आणि धरणात पाणी साठा भरपूर असतानाही योग्य नियोजना अभावी पाणी टंचाई निर्माण झाली दरम्यान सिंचन घोटाळा उघड झाला राजीनामा नाटय रंगल आणि आता निवडणूक पार पडून नवीन सरकार सत्तेत आलय मोदींनी पाणी स्वच्छतेला प्राधान्य दिलय ,कामही सुरु झालय आता तरी पाणी टंचाई संपेल का ? नियमित पाणीपुरवठा होईल का ? जनतेला पडणारे हे प्रश्न !

                       पूर्वी मुंबईतल्या चाळ संस्कृतीतली पाणी टंचाई सिनेमातून प्रतिबिंबित व्हायची आता सगळीकडेच पाणी टंचाईचा प्रश्न उदभवलाय काही ठिकाणी आठ दिवसातून काही ठिकाणी पंधरा दिवसातून पाणी सोडल्या जातय अस अकोला,लातूर,सोलापूर आणि इतर शहरी लोकांनी सांगितलं पूर्वी सोलापुरात सकाळ संध्याकाळ पूर्ण दाबान व्यवस्थित पाणी पुरवठा व्हायचा रंगपंचमी,ग्रहणात,ग्रहण संपल्यावर पाणी सोडल्या जायचं पण आता लोक पाणी टंचाईचा सामना करताहेत अकोल्यात  बायका आठ दिवसाच पाणी साठवून ठेवतात त्या ऐवजी दररोज पाणी सोडा अस त्याचं म्हणण आहे कारण अस जास्त दिवस साठवलेलं  पाणी आरोग्याला अहितकारक असत यंदा यवतमाळातही पाणी प्रश्न चांगलाच पेटला इथे वर्षभर एकदिवसा आड पाणी येत कधी तीनचार दिवसातून कमी दाबाने तर कधी केव्हाही अनियमित वेळी पाणी सोडल्या गेल्यान बायकांनी संतप्त मोर्चा काढून " आता अधिकारयांनाच पाणी पाजू " असा इशारा दिला तेव्हा जिल्हाधिकारी आणि संबंधित पाणीपुरवठा अधिकाऱ्यांनी तातडीन बैठक घेवून पाणी पुरवठा सुरळीत  करण्यासाठी पावले उचलली अनियमित पाणी पुरवठयाच कारण कधी भारनियमन ,कधी फुटलेली जलवाहिनी ,खराब झालेले व्हाल्व आणि वाढत्या लोकसंखेच्या तुलनेत कमी पडणारया पाण्याच्या टाक्या अस देण्यात येत पावसाळ्यापूर्वी ह्या अडचणींच निवारण होण आवश्यक आहे कारण यवतमाळ येथे बाहेर धो धो पाऊस कोसळत असताना आणि धरणाचे दरवाजे उघडले असताना घरात मात्र नळाला पाणी नाही आणि आल तर थेंब,थेंब अशी परिस्थिती कित्येकदा होती फार पूर्वी यवतमाळात दुष्काळ होता पण वसंतराव नाईकांनी हरित क्रांती केली आणि पाणीप्रश्न सुटला खरोखरच २५-३० वर्षापूर्वी इथे पाण्याचा सुकाळ होता दररोज खूप फोर्सने पाणी यायचं ते वरपर्यंत चढायच टिल्लू पंप तर तेव्हा नव्हतेच आता लोकसंख्या वाढलीय ,दोनतीनदा दुष्काळही पडला,तेव्हा जिल्ह्यात अनेक धरण बांधल्या गेली यवतमाळ शहराला निळोना धरणाचे पाणी पुरवल्या जाते बेम्बळा प्रकल्प नुसताच गाजतोय दिग्रस मध्ये अरुणावती धरण होण्याआधी घरापुढे खडडा करून त्यात उतरून पाणी भराव लागे कारण पाणी खूप कमी दाबान येई पण अजूनही पाणी टंचाई असतेच घावंडा नदीला पूर येउन पाणी गावात शिरत  विशेष म्हणजे धरणग्रस्तांना अजूनही  योग्य मोबदला न मिळाल्यान संघर्ष करत ते न्यायालयात  गेलेत .
                        पाणी टंचाईची समस्या आता जागतिक झालीय ग़्लोबल वार्मिंग ,वाढती लोकसंख्या आणि जमिनीखालची आटत चाललेली पाणी पातळी ही कारण वैज्ञानिक सांगताहेत वाढलेल्या उष्णतेन  हिमालयातील बर्फ वितळू लागलाय आणि समुद्रातल पाणी बाष्फीभवना मुळे आटतय जाणकारांच्या मते तर तिसर युद्ध झाल तर ते पाण्यासाठी होईल म्हणूनच ह्या प्रश्नाकडे गांभीर्यान पाहिल जातय.

                  पाणी टंचाई वर उपाय म्हणून "Rain Water Harvesting" हि संकल्पना राबवल्या जातेय छतावरच पाणी पावसाळ्यात पाईप द्वारे जमिनीखाली टाकीत साठवून पंपाद्वारे फिल्टर करून त्याचा उपयोग सांडपाण्यासाठी करता येउ शकतो "चेंबूर इथल्या "मैसूर हौसिंग को ऑ. सोसायटीत" हा प्रकल्प बरयाच वर्षापासून यशस्वी पणे राबवल्या जातोय .

               पाऊस नियमित यावा या साठी वृक्ष संवर्धन हि संकल्पना राबवल्या जातेय पण घरगुती वृक्ष वाढीवर भर न देता जंगलातली अवैध वृक्षतोड रोखणे आवश्यक आहे कारण घरातील वृक्ष लागवड ऐछ्चीक असते त्यावर कर लावला जातो पण जंगलात बिनधास्तपणे अवैध वृक्षतोड होते त्या कडे लक्ष दिल्या जात नाही शिवाय शहराबाहेर  रस्ता रुंदीकरणाच्या वेळेस जर झाड तोडले गेले तर त्याच्या मागे दुसरे झाड लावणे बंधनकार केले जात नाही  विशेष म्हणजे जंगलातील झाडे तोडल्यान ती ओसाड होतात आणि जंगली प्राणी शहरात शिरतात  ह्या वर्षी वाघाने{बिबट्या}कित्येक ठिकाणी शहरात शिरून धुमाकूळ घातला होता.

                पाण्याची शुद्धताही तितकीच महत्वाची आहे कित्येकदा पाणी गढूळ असत ,काही ठिकाणी पाण्यात नारू ,जंतू निघण्याचे प्रकार घडतात मागे यवतमाळ येथील "सायखेडा धरण"व काही गावात फ्लोराईड युक्त दुषित पाणी पुरवठ्याने तिथल्या लोकांची हाडे व दात खराब झाले होते म्हणूनच पाणी पुरवठयासाठी योग्य नियोजन पावसाळा येण्यापूर्वी करणे आवश्यक आहे नवीन वस्त्यांमध्ये पाणीटाक्या बांधून नळाद्वारे पाणी सोडण्याची सोय करावी कारण नियमित नळ कनेक्शन असणारयांच पाणी कपात करून त्यांना दिल जात तर काही जण मधेच जलवाहिनी फोडून तिथूनच पाणी भरतात त्या मुळेही पाणी कमी फोर्सने व थेंब,थेंब येते शिवाय रखडलेले प्रकल्प सुरु करणे ,नदीकाठी बंधारा बांधून नदीतला गाळ पावसाळ्या पूर्वी साफ करणही  आवश्यक आहेच 

वट पोर्णिमा आधुनिक दृष्टीकोनातून

                  उन्हाच्या  चटक्यान भाजलेली धरणी पावसाच्या आगमनान बहरते,हिरवाईन सजते .धरित्री सोबतच आपल्या असंख्य पारंब्याचा भार सोसत वडाच झाडही हिरवगार होत अशा ह्या निसर्गरम्य वातावरणात नटलेल्या सजलेल्या गृहिणी जन्मोजन्मी हाच पती मिळावा म्हणून वडाला दोरा गुंडाळत १०८ फेरया मारत गर्दीत,रेटारेटीत आपल पूजेच ताट आणि आपला तोल सावरत वडाची पूजा करतात, एकमेकींची ओटी भरतात दरवर्षी वट पौर्णिमेला दिसणार हे दृश्य पाहून लहानपणापासून आजतागायत मला अनेक प्रश्न पडतात आणि माझ्या सारख्या अनेकांनाही. सात जन्म तोच पती कसा काय मिळेल?

            एकतर पुनर्जन्म आहे कि नाही हे सिद्ध व्हायचय आणि समजा तो गृहीत धरला तर पुरुष आणि स्त्री हे पुन्हा स्त्री आणि पुरुष म्हणूनच जन्माला यायला हवे तेही एकाच कालखंडात म्हणजेच त्यांचा जन्म मरणाचा काल एकच हवा शिवाय त्यांची नातीही एकमेकांची आई,मुलगी,भाऊ बहीण,वडील अस होता कामा नये आणी सर्वात महत्वाच म्हणजे सात जन्मातला हा जन्म कोणता? कि प्रत्येक जन्मात सात जन्माच बुकिंग?आणि मग जन्म मरणाच्या फेरयातून मुक्तीच काय? बुद्धीच्या कसोटीवर ह्या प्रश्नाची उत्तरे शोधल्यास त्यातला फोलपणा लक्षात आल्यावाचून राहत नाही आणि मुख्य म्हणजे आताच्या समानतेच्या युगात बायकांनीच पतीसाठी हा उपवास का करावा? नवरयाने का नाही? ह्या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्यासाठी मी काही जणांच्या प्रतिक्रिया घेतल्या तेव्हा अनेकांना ह्यातला फोलपणा जाणवला काहींनी म्हटलं मी हिलाच सांगितलं कि तूच हा उपवास करू नको तर काहीजणांनी बायकोसोबत उपवास करायची तयारी दाखवली पण पूजा करण त्यांन पटत नव्हत कॉलेज मध्ये Zoology शिकत असताना आमचे लेक्चरर [हेड ऑफ डीपार्टमेंट ]आम्हाला वडाच्या झाडाची वैज्ञानिक माहिती सांगताना पुजेमागची अंधश्रद्धा समजावीत पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी आणि निसर्ग सानिद्यातून ह्या पूजेचा उगम झाला.
            कलकत्त्यातील वडाच झाड आशियातील सर्वात मोठे व ४ एकरात पसरलेले असून अजूनही वाढतच आहे.काही कारणास्तव त्याचा काही भाग कापावा लागला होता त्याच्या घेराभोवती ३३० मीटर लांबीचा रस्ता बांधलाय.गुजरात मध्ये नर्मदा नदीपात्रा जवळील वडाच्या झाडाचा घेर देखील खूप मोठा असून साताऱ्याच्या म्हसवे इथल वडाच झाड अडीच एकरात पसरलंय वडाच्या पारंब्या जमिनीत घुसून तिथूनच झाड उगवते. वडाच्या झाडातून खूप जास्त प्रमाणात प्राणवायू बाहेर सोडल्या जातो वडाच्या झाडाचा विस्तार खूप दूरवर पसरतो ,त्यात पाणी धरून ठेवण्याची क्षमताही खूप असते त्याच्या भल्यामोठया झाडाखाली पांथस्थांना थंडावा  व विश्रांती मिळते वडाच झाड औषधीयुक्त आहे त्याची साल,पाने ,चिक ,पारंब्या ,अंकुर त्वचारोगावर ,दंतमंजनात ,केसवाढीसाठी आणि इतर कारणासाठी उपयोगी आहे म्हणूनच पूर्वजांनी त्याला पूजनीय केल पुढे त्याला सत्यवान सावित्रीच्या कथेच मिथक जोडल्या गेल सत्यवान सावित्री काही कारणास्तव जंगलात गेले असतील आणि सत्यवान झाडावरून खाली पडून बेशुद्ध पडला असेल आणि वडाच्या झाडातील जास्त प्रमाणात प्राणवायू बाहेर सोडण्याच्या गुणधर्मामुळे त्याची शुद्ध परत आली असेल दरम्यानच्या काळात सावित्रीन देवाचा धावा {यम }केला असेल आणि चातुर्याने वर मागितले असतील आणि योगायोगाने सत्यवान शुद्धीवर आला म्हणजेच जिवंत झाला कारण आजवर कोणीही मृत व्यक्ती जिवंत झाली नाही आणि होतही नाही त्या मुळे सावित्रीची वडाच्या झाडावर श्रद्धा बसली तिने वडाची पुजा केली आणि नंतर सावित्रीला लोकांनी देवीपद बहाल केल आणि बायकांनी वडासोबत तिचीही पूजा करण सुरु केल.

                    पूर्वी बायकांच जग घरापुरत मर्यादित होत तेव्हा अशा पूजेच्या निमित्याने त्यांना चार घटका मोकळीक मिळायची सुखदुखा:ची देवाण ,घेवाण व्हायची पण आज बायका शिक्षणाच्या , नोकरीच्या निमित्याने देशाबाहेर परदेशात जाताहेत मोबाइल,इन्टरनेट वरून ती संवाद साधतेय. पुर्वीच्या निष्ठा ,मुल्य आता बदललीत अशा वेळेस अशा पूजेसाठी तिला वेळ मिळत नाही शिवाय बुद्धीच्या कसोटीवर तिला हे पटत नाही पण उगाचच कराव लागत म्हणून ती हे व्रत कसबस उरकते कधी बाजारातून वडाची फांदी आणुन तर कधी वडाच बोन्साय पूजेसाठी वापरून ती हि पुजा उरकते .अशा वेळेस प्रश्न पडतो हा अट्टाहास कश्यासाठी ?शिवाय सद्या मालीकांमधून असे सण दाखवले जाताहेत बायका त्यांच अंधानुकरण करतात मालिका वाल्यांच पाऊल काळाच्या मागे पडतंय प्रत्यक्षात  मालिकेतल जग हे आभासी असत. मालिकेतील अभिनेत्री शुटींग संपताच आपल्या आधुनिक जगात वावरते.

             सावित्रीची जी गोष्ट वर्षानुवर्षे सांगितल्या जातेय त्यात तिने दाखवलेल्या अतुलनीय अशा धैर्याची तिच्या पतीवरील एकनिष्ठ प्रेमाची आणि अशा कठीण प्रसंगी कोणाचीही वाट न पाहता आलेल्या प्रसंगाला र्धैर्यान चातुर्यान तोंड देण्याची वृत्ती दिसून येते शिवाय आपल्या पतीला प्रत्यक्ष यमाच्या तावडीतून सही,सलामत परत आणण्याचा तिचा निश्चय वाखाणण्याजोगा आहे आज गरज आहे ती सावित्रीचे हे सर्व गुण अंधश्रद्धा न बाळगता आत्मसात करण्याची.
         काहीजण दारू पिऊन बायकोला बडवतात तिचेच पैसे घेऊन दारू पितात ,तिला घराबाहेर हाकलतात अशा वेळेस त्या बायकांनी कशासाठी पूजा करावी ? उलट सावित्रीन सत्यवानाला जस मृत्युच्या दाढेतून परत आणल तस व्यसनाच्या जाळ्यातून त्याला बाहेर काढण्याची गरज असते उच्चभ्रू उच्च विद्याविभूषित समाजाच उदाहरण घ्यायचं झाल्यास अजूनही किती स्त्रीयांना मानानं वागवल जात दररोज हुंड्यासाठी बळी घेतल्याच्या बातम्या येतातच हुंड्यासाठी डॉक्टर ,इंजिनिअर किंवा तत्सम उच्चशिक्षित तरुणीचा बळी जातो तेव्हा नवल वाटत कारण हे अत्त्याचार करणारेही उच्च शिक्षित असतात अशा वेळेस गरज असते ती सावित्रीच्या धारीष्ट्याची ,निडरतेन अन्यायाचा प्रतिकार करण्याची कथेतल्या सावित्रीन जसा न घाबरता यमाशी संवाद साधला आणि यश मिळवल तो गुण घेण्याची केवळ उपवास आणि पूजा करून चालत नाही तर त्या सोबत सावित्रीचे आणि वडाचे गुण आत्मसात करण्याची गरज आहे .

यवतमाळ येथील सिलिंडरसची अवस्था खराब

                          यवतमाळ येथे सध्या ग्राहकानां वितरीत करण्यात येणाऱ्या सिलिंडरची अवस्था खराब असून सिलिंडर रंग उडालेले,चपटलेले,धुळीने माखलेले असे असून काही सिलिंडर च्या वरची रिंग थोडीशी तुटलेल्या अवस्थेत आहे असे  सिलिंडर लोकांच्या जीवाला घातक असतात मागे यवतमाळात सिलींडरचा स्फोट झाल्याची घटना  घडली  असून देखील असे सिलिंडर वितरीत केल्या जात आहेत तरी संबंधितानी ह्या कडे लक्ष देवून लोकांना चांगले सिलिंडर देण्याची सोय करावी व खराब अवस्थेतील सिलिंडरस कंपनीने  परत घ्यावेत .नागरिकांनी तक्रार केल्यास सिलिंडर बदलून देऊ असे सांगून प्रत्यक्षात मात्र बदलवून दिल्या जात नाही.काही वेळेस गाडीत चांगले सिलिंडर असूनही ते न देता खराब स्थितीतलेच सिलिंडर घ्या नाहीतर नका घेवू अशी उत्तरे मिळतात काही ग्राहकांची सिलिंडरच्या वजना बाबतही तक्रार असते पण आता पेट्रोलीयम व नैसर्गिक वायू मंत्रालय खात्यामार्फत एक जाहिरात प्रसिद्ध करण्यात आली असून आपण घेत असलेल्या सिलिंडरचे वजन आलेल्या कर्मच्यारयांना करून देणे बंधनकारक असून ते वजन १५ किलो किंव्हा १४. ५०किलो एव्हढे असायला हवे जर ते कमी असल्यास खालील वेब साईट वर तक्रार नोंदवता येईल
www.ebharatgas.com , www.indane.co.in ,www.hpgas.com.

.

                   Gas सिलेंडरची खराब अवस्था ,वरची रिंग तुटण्याच्या अवस्थेत

विशेष म्हणजे घरगुती सिलिंडर ढाबा व्यावसाईक ,हॉटेल व Gas गिझर साठी देण्यात येतात त्या मुळे घरगुती वापरासाठी सिलिंडर कमी पडतात व ते उशिराने मिळतात या उलट Gas गिझर वापरणाऱ्यांना मात्र ते लगेचच जास्त किमतीत मिळतात असे एकाने खाजगीत सांगितले तरी ह्याची चौकशी व्हावी व Gas  गिझर साठी घरगुती Gas Cylinder  वापरण्यावर बंदी आणावी.